Araştırma Makalesi

İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİNDE YAPAY ZEKÂ UYGULAMALARININ BENİMSENMESİNİN T.O.E. MODELİ İLE İNCELENMESİ

Cilt: 15 Sayı: 30 30 Kasım 2025
PDF İndir
TR EN

İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİNDE YAPAY ZEKÂ UYGULAMALARININ BENİMSENMESİNİN T.O.E. MODELİ İLE İNCELENMESİ

Öz

Bu çalışma, TOE modeli (Teknoloji-Organizasyon-Çevre) çerçevesini kullanarak, insan kaynakları yöneticilerinin İnsan Kaynakları Yönetiminde (İKY) Yapay Zeka (YZ) uygulamalarını benimseme eğilimlerini incelemektedir. Bu doğrultuda, araştırma verileri çevrimiçi anket yöntemiyle toplanmış ve analiz sürecinde Kısmi En Küçük Kareler Yapısal Eşitlik Modellemesi (PLS-SEM) kullanılmıştır. Araştırma bulguları, İKY'de YZ uygulamalarının teknolojik bağlamda sağladığı maliyet etkinliği ve göreceli avantajların YZ benimsemesini olumlu yönde etkilediğini ortaya koymuştur. Buna karşın, gizlilik ve güvenlik endişeleri ile teknolojik karmaşıklığın benimsemeyi olumsuz yönde etkilediği belirlenmiştir. Organizasyon bağlamında, üst yönetimin sağladığı desteğin ve insan kaynakları departmanının hazır olma durumunun, YZ'nin benimsenmesini pozitif yönde etkilediği tespit edilmiştir. Ancak çevresel bağlamda, rekabetçi baskı ve tedarikçi desteği değişkenlerinin YZ'nin benimsenmesi üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkisi olmadığı görülmüştür. Sonuç olarak, bu çalışma İKY’de YZ uygulamalarının örgütsel düzeyde benimsenmesini etkileyen faktörleri ortaya koyarak, insan kaynakları yöneticilerinin YZ adaptasyon süreçlerine ilişkin önemli bulgular sunmaktadır. Türkiye’de YZ uygulamalarının benimsenmesine yönelik faktörlerin belirlenmesi, literatürdeki önemli bir boşluğun doldurulmasına katkı sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Ahmed, I. (2020). Technology organization environment framework in cloud computing. Telkomnika, 18(2), 716–725.
  2. Alam, M. G. R., Masum, A. K. M., Beh, L., & Hong, C. S. (2016). Critical factors influencing decision to adopt human resource information system (HRIS) in hospitals. PLOS ONE, 11, e0160366. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0160366
  3. Aligarh, F., Sutopo, B., & Widarjo, W. (2023). The antecedents of cloud computing adoption and its consequences for MSMEs’ performance: A model based on the Technology-Organization-Environment (TOE) framework. Cogent Business & Management, 10(2). https://doi.org/10.1080/23311975.2023.2220190
  4. Alsheibani, S., Cheung, Y., & Messom, C. (2018). Artificial intelligence adoption: AI-readiness at firm-level. In Pacific Asia Conference on Information Systems 2018 (p. 37). Association for Information Systems. https://aisel.aisnet.org/pacis2018/
  5. Anawar, S., Othman, N. F., Selamat, S. R., Ayop, Z., Harum, N., & Abdul Rahim, F. (2022). Security and privacy challenges of big data adoption: A qualitative study in telecommunication ındustry. International Journal of Interactive Mobile Technologies (iJIM), 16(19), pp. 81–97. https://doi.org/10.3991/ijim.v16i19.32093
  6. Andress, J. (2014). The Basics of Information Security: Understanding the Fundamentals of InfoSec in Theory and Practice / Edition 2, Syngress. ISBN: 9780128008126
  7. Aşkun, V. (2024). ChatGPT gibi üretken yapay zekalar ile insan kaynakları yönetimi etkileşimi: Daha fazla çalışma için görüşler ve yollar. Turkish Studies - Economy, 19(2), 679-699. https://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.75863
  8. Baker, J. (2012) The Technology-Organization-Environment Framework. In: Dwivedi, Y.K., Scott, L.M., Schneberger, L. and Systems, I.S., Eds., Information Systems Theory: Explaining and Predicting Our Digital Society, University of Hamburg, Hamburg, 232-243. https://doi.org/10.1007/978-1-4419-6108-2_12

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Politika ve Yönetim (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

25 Kasım 2025

Yayımlanma Tarihi

30 Kasım 2025

Gönderilme Tarihi

1 Haziran 2025

Kabul Tarihi

8 Eylül 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 15 Sayı: 30

Kaynak Göster

APA
Doğrul, B. Ş., Güneşer Demirci, A., & Gön, E. (2025). İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİNDE YAPAY ZEKÂ UYGULAMALARININ BENİMSENMESİNİN T.O.E. MODELİ İLE İNCELENMESİ. Dicle Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 15(30), 678-711. https://doi.org/10.53092/duiibfd.1711324
AMA
1.Doğrul BŞ, Güneşer Demirci A, Gön E. İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİNDE YAPAY ZEKÂ UYGULAMALARININ BENİMSENMESİNİN T.O.E. MODELİ İLE İNCELENMESİ. Dicle Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi. 2025;15(30):678-711. doi:10.53092/duiibfd.1711324
Chicago
Doğrul, Burcu Şefika, Aytül Güneşer Demirci, ve Ercan Gön. 2025. “İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİNDE YAPAY ZEKÂ UYGULAMALARININ BENİMSENMESİNİN T.O.E. MODELİ İLE İNCELENMESİ”. Dicle Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 15 (30): 678-711. https://doi.org/10.53092/duiibfd.1711324.
EndNote
Doğrul BŞ, Güneşer Demirci A, Gön E (01 Kasım 2025) İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİNDE YAPAY ZEKÂ UYGULAMALARININ BENİMSENMESİNİN T.O.E. MODELİ İLE İNCELENMESİ. Dicle Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 15 30 678–711.
IEEE
[1]B. Ş. Doğrul, A. Güneşer Demirci, ve E. Gön, “İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİNDE YAPAY ZEKÂ UYGULAMALARININ BENİMSENMESİNİN T.O.E. MODELİ İLE İNCELENMESİ”, Dicle Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, c. 15, sy 30, ss. 678–711, Kas. 2025, doi: 10.53092/duiibfd.1711324.
ISNAD
Doğrul, Burcu Şefika - Güneşer Demirci, Aytül - Gön, Ercan. “İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİNDE YAPAY ZEKÂ UYGULAMALARININ BENİMSENMESİNİN T.O.E. MODELİ İLE İNCELENMESİ”. Dicle Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 15/30 (01 Kasım 2025): 678-711. https://doi.org/10.53092/duiibfd.1711324.
JAMA
1.Doğrul BŞ, Güneşer Demirci A, Gön E. İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİNDE YAPAY ZEKÂ UYGULAMALARININ BENİMSENMESİNİN T.O.E. MODELİ İLE İNCELENMESİ. Dicle Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi. 2025;15:678–711.
MLA
Doğrul, Burcu Şefika, vd. “İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİNDE YAPAY ZEKÂ UYGULAMALARININ BENİMSENMESİNİN T.O.E. MODELİ İLE İNCELENMESİ”. Dicle Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, c. 15, sy 30, Kasım 2025, ss. 678-11, doi:10.53092/duiibfd.1711324.
Vancouver
1.Burcu Şefika Doğrul, Aytül Güneşer Demirci, Ercan Gön. İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİNDE YAPAY ZEKÂ UYGULAMALARININ BENİMSENMESİNİN T.O.E. MODELİ İLE İNCELENMESİ. Dicle Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi. 01 Kasım 2025;15(30):678-711. doi:10.53092/duiibfd.1711324

                                                                                                                                32482     32483


Bu dergide yayınlanan tüm çalışmalar, Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International (CC BY-NC 4.0) License kapsamında lisanslanmıştır.