FEN BİLİMLERİ DERSİ KAPSAMINDA TEKNOLOJİ UYGULAMALARI VE TASARIMINA İLİŞKİN 5. SINIF ÖĞRENCİLERİNİN GÖRÜŞLERİ

Yıl 2025, Cilt: 8 Sayı: 2, 91 - 106, 15.12.2025

Eser Ültay

https://doi.org/10.58853/dumad.1805188

Öz

Bu çalışmanın amacı beşinci sınıf kademesindeki öğrencilerin teknoloji, teknoloji okuryazarlığı, teknoloji uygulama ve tasarımı üzerine ne kadar bilgi sahibi olduklarını ve bu konudaki beklentilerini belirlemektir. Araştırmanın çalışma grubu 2022/2023 Eğitim Öğretim yılı birinci döneminde Doğu Karadeniz Bölgesindeki bir ortaokulun 69 beşinci sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. Çalışma grubu rastgele seçilmiş olup öğrencilerin hiçbiri ile önceden bir iletişime geçilmemiştir. Bu çalışma nitel bir çalışma olup, araştırma yaklaşımlarından durum çalışması yaklaşımı benimsenmiştir. Durum çalışmaları; bir ya da daha fazla olayın, ortamın, programın, sosyal grubun ya da diğer birbirine bağlı sistemlerin derinlemesine incelendiği yöntem olarak tanımlanmaktadır. Bu çalışmada açık uçlu sorulardan oluşan anket tekniği kullanılmıştır. Verilerin analizinde anket verileri transkript edilerek veriler betimsel analize tabi tutulmuştur. Sayısal veriler tablo halinde sunulmuştur. Öğrencilerin hazırlanan açık uçlu sorulardan oluşan ankete verdiği cevaplar üç farklı zamanda incelenmiş ve verilerin güvenirliği çeşitli nitelik artırıcı yöntemler kullanılarak da sağlanmıştır. Araştırmanın sonucunda öğrencilerin fen bilimleri dersinde ihtiyaç ve beklentilerinin yetersiz karşılandığı düşünülmektedir. Bunun sonucunda okullar da kullanılan yöntem, teknik, araç gereç, öğretmen tutumu ve sürecin daha etkili hale getirilmesi, değiştirilmesi ve geliştirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Çalışma sonucunda sunulan en önemli öneriler ise şu şekildedir: (1) fen bilimleri dersi kapsamında yapılan teknoloji uygulama ve tasarım etkinlikleri zaman kaybı olarak düşünülmemeli ve etkinlikler arttırılarak çeşitlendirilmelidir; ve (2) öğrencilere, teknoloji uygulamaları ve tasarımına uygun proje ödevleri verilebilir. Bu proje ödevleri öğrencilerin derste daha aktif olmasını, derse karşı tutumlarını arttırabilecekken bir taraftan da öğrencilerin araştırma, inceleme, doğru bilgiye ulaşma gibi problem çözme becerilerini geliştirebilir.

Anahtar Kelimeler

Fen bilimleri dersi , teknoloji , teknoloji uygulamaları ve tasarımı , beşinci sınıf öğrencileri , açık uçlu sorular

FIFTH GRADE STUDENTS’ PERSPECTIVES ON TECHNOLOGY APPLICATIONS AND DESIGN IN THE CONTEXT OF THE SCIENCE COURSE

Öz

The purpose of this study is to determine the extent of fifth-grade students’ knowledge about technology, technological literacy, and technology application and design, as well as to identify their expectations regarding these topics. The study group consists of 69 fifth-grade students from a middle school located in the Eastern Black Sea Region during the first semester of the 2022–2023 academic year. The participants were selected randomly, and no prior communication was established with any of the students. This research employs a qualitative approach, adopting a case study design. Case studies are defined as methods that allow for an in-depth examination of one or more events, settings, programs, social groups, or other interconnected systems. In this study, an open-ended questionnaire technique was used to collect data. The responses were transcribed and analyzed through descriptive analysis, and numerical data were presented in tables. Students’ responses to the open-ended questions were examined at three different stages, and data reliability was ensured using various quality-enhancing methods. The findings of the study suggest that students’ needs and expectations in science lessons are not adequately met. Consequently, it was concluded that the methods, techniques, materials, teacher attitudes, and overall instructional processes used in schools should be made more effective, revised, and improved. The main recommendations of the study are as follows: (1) technology application and design activities conducted within the scope of science lessons should not be considered a waste of time, and such activities should be increased and diversified; and (2) students may be assigned project-based tasks related to technology applications and design, which could make them more active in class, enhance their attitudes toward the course, and simultaneously improve their research, inquiry, and problem-solving skills, including the ability to access accurate information.

Anahtar Kelimeler

Science course , technology , technology applications and design , fifth-grade students , open-ended questions

Kaynakça

• Açıkgöz, Ü. K. (2002). Aktif öğrenme, Eğitim Dünyası Yayınları, İzmir.
• Alkan, C. (1998). Eğitim teknolojisi, Anı Yayıncılık, Ankara.
• Ayvacı, H. Ş., Ültay, E., & Mert, Y. (2012). 9. sınıf fizik öğretim programında yer alan teknoloji tasarım kazanımlarının uygulanabilirliğine yönelik öğretmen görüşlerinin belirlenmesi. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 31(1), 20-43. https://doi.org/10.7822/egt234
• Bacanak, A., Karamustafaoğlu, O., & Köse, S. (2003). Yeni bir bakış: Eğitimde teknoloji okuryazarlığı. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 14(14), 191-196. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/114810
• Bransford, J. D., Brown A. L., & Cocking R. R. (1999). How people learn: Brain, mind, experience, and school, Natıonal Academy Press, Washington, D.C.
• Büyüköztürk, Ş. (2018). Eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri, Pegem Yayınları, Ankara.
• Bybee, R. W. (2013). The case for STEM education: Challenges and opportunities, National Science Teachers Association Press, Arlington.
• Çepni, S. (2014). Bilim, fen, teknoloji kavramlarının eğitim programlarına yansımaları, Salih Çepni (Ed.), Kuramdan uygulamaya fen ve teknoloji öğretimi içinde (s.1-13), Pegem Akademi Yayıncılık, Ankara.
• Çepni, S., & Bacanak, A. (2002). “A study on determining mathematics student teachers’ scientific literacy”, education: Changing times, changing needs, First International Conference on Education, May 8-10.
• Gazimagusa, Turkish Republic of Nothern Cyprus.: Faculty of Education Eastern Mediterranean University. Demirel, Ö. (1993). Eğitim terimleri sözlüğü, Usem Yayınları, Ankara.
• Durmuş, R., Kurtaran, B. G., & Ültay, E. (2020). Fen bilimleri dersinde teknoloji tasarımı ve uygulamalarına yönelik öğrenci görüşleri. International Journal of Social, Humanities and Administrative Sciences, 6(24), 380-388. https://doi.org/10.31589/JOSHAS.283
• Ergin, Ö., Şahin, E. Ş., & Öngel, S. E. (2005). Kuramdan uygulamaya deney yoluyla fen öğretimi, Dinazor kitapevi, İzmir.
• Fourez, G. (1997). Scientific and technological literacy as a social practice. Social Studies of Science, 27(6), 903-936. https://doi.org/10.1177/030631297027006003
• Galbraith, J. K. (1967). The new industrial state, Houghton Mifflin, Boston.
• Gall, M. D., Borg, W. R., & Gall, J. P. (1996). Educational research an introduction (6th ed.), Longman, New York. Hoban, C. F. (1965). From theory to policy decision. Aud. Vis. Common. Review, 13(2), 121-139. https://www.jstor.org/stable/30218639
• Hurd, P. D. (1998). Scientific literacy: New minds for a changing world. Science Education, 82(3), 407–416. https://doi.org/10.1002/(SICI)1098-237X(199806)82:3<407::AID-SCE6>3.0.CO;2-G
• ITEA (2000). Technology for all american project; standards for technological literacy: Content for the study of technology, Reston, Virginia.
• McMillan, J. H. (2000). Educational research: Fundamentals for the consumer (3rd ed.), Longman, New York. Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis (2nd ed.), Sage Publications, Inc., California. PİSA (2009). PİSA’da fen bilimleri okuryazarlığı. 03 Nisan 2009 Tarihinde http://earged.meb.gov.tr/pisa/dokuman/2009/2009pisa.pdf adresinden alınmıştır.
• Shulman, L. D., & Tamir, P. (1973). Research on teaching in the natural sciences. In Travers R. M. W. (Eds.), Second handbook of research on teaching. Rand McNally, Chicago.
• Şenol, A., Özkurt, İ., & Ültay, E. (2023). Fen bilimleri dersi kapsamında kullanılan teknolojik araç-gereçler hakkında 6. sınıf öğrencilerinin görüşleri. Dünya Mültidisipliner Araştırmalar Dergisi, 6(1), 67-82. https://doi.org/10.58853/dumad.1233594
• TDK (2023). Teknolojinin tanımı. https://sozluk.gov.tr/ Erişim tarihi: 12.10.2023
• Thomas, R. M. (1998). Conducting educational research: A comparative view, Bergin & Garvey, West Port, Conn.
• Ültay, E., & Comardoğlu, Ç. (2021). Fen bilimleri dersi kapsamında teknoloji uygulamaları ve tasarımına yönelik yapılan çalışmaların betimsel içerik analizi. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 14(77), 804-814. https://doi.org/10.17719/jisr.11505
• Ültay, E., & Uludüz, Ş. M. (2016). Fen bilimleri dersi kapsamında teknoloji uygulamaları ve tasarımına ilişkin öğretmen görüşleri. Bartın University Journal of Faculty of Education, 5(2), 512-535. https://doi.org/10.14686/buefad.v5i2.5000174097
• Ültay, E., Akyurt, H., & Ültay, N. (2021). Sosyal bilimlerde betimsel içerik analizi. IBAD Sosyal Bilimler Dergisi, (10), 188-201. https://doi.org/10.21733/ibad.871703
• Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2011). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemi (8.baskı), Seçkin Yayıncılık, Ankara.