Araştırma Makalesi

Çarpışma sonrası oluşan yitim etkili manto kökenli alkalen lavlar: Elazığ volkanitleri

Cilt: 15 Sayı: 2 30 Haziran 2024
PDF İndir

Çarpışma sonrası oluşan yitim etkili manto kökenli alkalen lavlar: Elazığ volkanitleri

Öz

Bu çalışmada, Elazığ yakın çevresinde üç farklı bölgede bulunan volkanik kayaçların jeokimyasal ve Sr-Nd izotop verilerine dayalı olarak deneştirilmeleri yapılmıştır. Bölgedeki volkanizma, esas olarak bazaltik lav akıntıları ile daha az yayılımlı bazik cüruf konileri ve piroklastik kayaçlardan oluşmuştur. Kuvaterner yaşlı bu bazaltik lavların jeokimyasal verileri, kayaçların silise doymamış alkali ve yüksek K’lu özellikte; potasik trakibazalt, hawaiit ve bazanit bileşiminde olduğunu gösterir. Volkanitlerin ana ve iz elementlerinin SiO2 ile değişimleri ve element içerikleri, genelde birbirleriyle uyumlu olarak bulunur. Benzer dağılım kondrit ve ilksel mantoya göre normalize edilmiş çoklu element değişim diyagramlarında da görülmektedir. Örneklerde büyük iyon litofil elementlerin zenginleşmesine karşın yüksek alan kuvvetine sahip elementlerin tükenmesi, düşük 87Sr/86Sr(i) (0.7034988-0.7039231) ve yüksek 143Nd/144Nd(i) (0.512829-0.512884) izotop içerikleri ve pozitif ɛNd (3.76-4.84) değerleri ile jeokimyasal verilerin değerlendirilmesi sonucunda, bu volkanitlerin tüketilmiş mantodan türemiş, kalınlaşan kıtasal kabuğa bağlı kirlenmeyle beraber yitime bağlı olarak yitim ergiyiklerinin neden olduğu metasomatizmadan da etkilendiğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Fırat Üniversitesi

Proje Numarası

FÜBAP-MF.19.42

Etik Beyan

“Hazırlanan makalede etik kurul izni alınmasına gerek yoktur”

Teşekkür

Yazarlar, bu çalışma için “FÜBAP-MF.19.42” protokol numaralı proje ile destek sağlayan Fırat Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Birimine (FÜBAP) teşekkür ederler.

Kaynakça

  1. [1] R. Hall, “Ophiolite emplacement and the evolution of the Taurus Suture Zone, Southeast Turkey”, Bulletin of Geological Society of American, vol.87, pp.1078-1088, 1976.
  2. [2] M. Berberian, G. King, “Towards a Paleogeography and Tectonic Evolution of Iran”, Canadian Journal of Earth Sciences, vol.18, pp.210-265, 1981.
  3. [3] A.M.C. Şengör, Y. Yılmaz, “Tethyan Evolution of Turkey: A Plate Tectonic Approac”, Tectonophysics, vol.75, pp.181-241, 1981.
  4. [4] M. Alavi, “Tektonics of the Zagros orogenic belt of İran –Nev data and interpretations”, Tectonophysics, vol. 229, pp. 211-238, doi: 10. 1016/0040-1951 (94)90030-2, 1994.
  5. [5] L. Jolivet, and C. Faccenna, “Mediterranean extension and the Africa –Eurasia collision”, Tectonics, vol. 19, pp. 1095-1106, 2000.
  6. [6] P. Agard, J. Omrani, L. Jolivet, and F. Mauthereau, “Convergence history across Zagros (İran): Constraints from collisional and earlier deformation”, International Journal of Earth Sciences, vol. 94, pp. 401-419, doi:10. 1007/s00531-005-0481-4, 2005.
  7. [7] M. Allen and H. A. Armstrong, “Arabia-Eurasia collision and the forcing of mid- Cenozoic global cooling. Palaeogeography”, Palaeoclimatology, Palaeoecology, vol. 265, pp. 52-58, 2008.
  8. [8] A.M.C. Şengör, N. Görür and F. Saroğlu, “Strikeslip faulting and related basin formation in zones of tectonic escape: Turkey as a case study, in Biddle”, K.D., and Christie- Blick, N., eds., “Strike-Slip Deformation, Basin Formation and Sedimentation”, Societr of Economic Paleontologists and Mineralogists Special Publication, vol. 17, pp. 227-264, 1985.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Mineraloji-Petrografi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

30 Haziran 2024

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2024

Gönderilme Tarihi

19 Şubat 2024

Kabul Tarihi

22 Nisan 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 15 Sayı: 2

Kaynak Göster

IEEE
[1]S. Kürüm, S. Aydemir, A. Sar, ve İ. Yıldırım, “Çarpışma sonrası oluşan yitim etkili manto kökenli alkalen lavlar: Elazığ volkanitleri”, DÜMF MD, c. 15, sy 2, ss. 481–494, Haz. 2024, doi: 10.24012/dumf.1439466.
DUJE tarafından yayınlanan tüm makaleler, Creative Commons Atıf 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır. Bu, orijinal eser ve kaynağın uygun şekilde belirtilmesi koşuluyla, herkesin eseri kopyalamasına, yeniden dağıtmasına, yeniden düzenlemesine, iletmesine ve uyarlamasına izin verir. 24456