Araştırma Makalesi

Kamera Görüntülerinde Sigara Tespiti için SAHI Destekli YOLO Tabanlı Model Seçimi ve Sabah Saatleri İçin Zaman Bazlı Senaryo Analizi

Cilt: 17 Sayı: 3 17 Ekim 2026
PDF İndir
TR EN

Kamera Görüntülerinde Sigara Tespiti için SAHI Destekli YOLO Tabanlı Model Seçimi ve Sabah Saatleri İçin Zaman Bazlı Senaryo Analizi

Öz

Bu çalışmada, kamera görüntülerinden sigara tespitine yönelik olarak senaryo temelli bir veri düzeni, çok aşamalı model seçimi ve SAHI (Slicing Aided Hyper Inference) destekli çıkarım yaklaşımı birlikte değerlendirilmiştir. Çalışmanın çıkış noktası, sigaranın görüntü içinde çoğu zaman küçük ve ince bir nesne olarak yer alması, buna ek olarak çekim ortamının çok sayıda pencere, koruma demiri, demir yüzeylerin ortama yakın renkleri ve gün içinde değişen ışık koşulları nedeniyle zorlayıcı bir yapıda olmasıdır. Bu nedenle yalnızca tek bir model sonucu raporlamak yerine, önce temel YOLO tabanlı karşılaştırma yapılmış, daha sonra küçük nesne görünürlüğünü artırmak amacıyla SAHI ile ikinci bir karşılaştırma yürütülmüş, ardından seçilen aday modeller daha uzun çevrimlerde yeniden değerlendirilmiştir. Veri yapısı kamuya açık veri ile araştırmacı tarafından oluşturulan yerel verinin birlikte kullanıldığı bir düzende kurulmuştur. Yerel veri tarafında 4.060 sigara içeren görüntü, 3.840 yalnızca ortamı gösteren görüntü, yanlış alarm üretmeye yatkın 1.954 görüntü, 2.178 farklı kişi odaklı pozitif görüntü ve 1.542 kişi odaklı yanlış alarm örneği kullanılmıştır. Çalışma senaryo bazlı tasarlanmış, zaman ekseninde ise sabah saatleri 09.00–14.00 aralığı ana değerlendirme bölgesi olarak belirlenmiştir. Temel YOLO karşılaştırmasında YOLO11m ve YOLO8m öne çıkmış; SAHI destekli ikinci aşamada da YOLO11m en yüksek başarıyı sürdürmüştür. Daha uzun çevrimli değerlendirmeler ve Optuna ile yapılan ayar iyileştirmesi sonunda nihai aday yine YOLO11m olmuştur. Saat bazlı sonuçlarda 11. saat en güçlü, 14. saat ise en zayıf aralık olarak belirlenmiştir. Örnek çerçeveler üzerinden yapılan kutu düzeyi doğrulama, performanstaki bozulmanın yalnızca kutu yerleşiminden değil, bazı saatlerde adayın yeterince bulunamamasından da kaynaklandığını göstermiştir. Ayrıca yanlış alarm incelemesi, ayar sıkılaştırması ile belirgin bir iyileşme elde edildiğini, ancak yanlış alarm probleminin tamamen ortadan kalkmadığını ortaya koymuştur. Elde edilen bulgular, sigara tespitinin yalnızca bir nesne bulma problemi olarak değil, çevresel koşullardan ve zaman bazlı değişkenlikten etkilenen bütüncül bir izleme problemi olarak ele alınması gerektiğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

İstanbul Topkapı Üniversitesi

Etik Beyan

Kamera Görüntüleri Üzerinden Sigara Tespit Sistemi (E-49846378-050.04-2600003527)

Kaynakça

  1. [1] A. Khan, S. Khan, B. Hassan, and Z. Zheng, "CNN-Based Smoker Classification and Detection in Smart City Application," Sensors, vol. 22, no. 3, p. 892, 2022, doi: 10.3390/s22030892.
  2. [2] E. C. Santiago, E. M. Reyes, M. L. Tria, J. V. Obmerga, and R. C. Reyes, "Deep Convolutional Neural Network for Detection of Cigarette Smokers in Public Places: A Low Sample Size Training Data Approach," in 2022 International Conference on Decision Aid Sciences and Applications (DASA), 2022, pp. 1276-1280, doi: 10.1109/DASA54658.2022.9765180.
  3. [3] A. Pundhir, D. Verma, P. Kumar, and B. Raman, "Region Extraction Based Approach for Cigarette Usage Classification Using Deep Learning," in Computer Vision and Image Processing. CVIP 2021. Communications in Computer and Information Science, vol. 1568, Springer, 2022, doi: 10.1007/978-3-031-11349-9_33.
  4. [4] Z. Wang, L. Lei, and P. Shi, "Smoking Behavior Detection Algorithm Based on YOLOv8-MNC," Frontiers in Computational Neuroscience, vol. 17, p. 1243779, 2023, doi: 10.3389/fncom.2023.1243779.
  5. [5] J. Chong, "An Intelligent Detection Approach for Smoking Behavior," International Journal of Cognitive Informatics and Natural Intelligence, vol. 17, no. 1, pp. 1-18, 2023, doi: 10.4018/IJCINI.324115.
  6. [6] Y. Bakhytov and C. Öz, "Cigarette Detection in Images Based on YOLOv8," Sakarya University Journal of Computer and Information Sciences, vol. 7, no. 2, pp. 253-263, 2024, doi: 10.35377/saucis.1461268.
  7. [7] Y. Li, H. Zhou, J. Feng, X. Li, X. Xu, P. Hou, and X. Hu, "An Improved Smoking Behavior Detection Algorithm via Incorporating an Interference Information Filtering Network," Engineering Applications of Artificial Intelligence, vol. 136, p. 109050, 2024, doi: 10.1016/j.engappai.2024.109050.
  8. [8] Y. Zhu, "Smoking Detection Model Based on Improved YOLOv8-s," in Proceedings of the International Conference on Intelligent Computing (ICIC), 2024, doi: 10.65286/icic.v20i1.92233.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Görüntü İşleme, Video İşleme

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

17 Ekim 2026

Gönderilme Tarihi

14 Mayıs 2026

Kabul Tarihi

28 Eylül 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 17 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Bedir, B., & Tulum, G. (2026). Kamera Görüntülerinde Sigara Tespiti için SAHI Destekli YOLO Tabanlı Model Seçimi ve Sabah Saatleri İçin Zaman Bazlı Senaryo Analizi. Dicle Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Mühendislik Dergisi, 17(3). https://doi.org/10.24012/dumf.1950204
AMA
1.Bedir B, Tulum G. Kamera Görüntülerinde Sigara Tespiti için SAHI Destekli YOLO Tabanlı Model Seçimi ve Sabah Saatleri İçin Zaman Bazlı Senaryo Analizi. DÜMF MD. 2026;17(3). doi:10.24012/dumf.1950204
Chicago
Bedir, Bedirhan, ve Gökalp Tulum. 2026. “Kamera Görüntülerinde Sigara Tespiti için SAHI Destekli YOLO Tabanlı Model Seçimi ve Sabah Saatleri İçin Zaman Bazlı Senaryo Analizi”. Dicle Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Mühendislik Dergisi 17 (3). https://doi.org/10.24012/dumf.1950204.
EndNote
Bedir B, Tulum G (01 Ekim 2026) Kamera Görüntülerinde Sigara Tespiti için SAHI Destekli YOLO Tabanlı Model Seçimi ve Sabah Saatleri İçin Zaman Bazlı Senaryo Analizi. Dicle Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Mühendislik Dergisi 17 3
IEEE
[1]B. Bedir ve G. Tulum, “Kamera Görüntülerinde Sigara Tespiti için SAHI Destekli YOLO Tabanlı Model Seçimi ve Sabah Saatleri İçin Zaman Bazlı Senaryo Analizi”, DÜMF MD, c. 17, sy 3, Eki. 2026, doi: 10.24012/dumf.1950204.
ISNAD
Bedir, Bedirhan - Tulum, Gökalp. “Kamera Görüntülerinde Sigara Tespiti için SAHI Destekli YOLO Tabanlı Model Seçimi ve Sabah Saatleri İçin Zaman Bazlı Senaryo Analizi”. Dicle Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Mühendislik Dergisi 17/3 (01 Ekim 2026). https://doi.org/10.24012/dumf.1950204.
JAMA
1.Bedir B, Tulum G. Kamera Görüntülerinde Sigara Tespiti için SAHI Destekli YOLO Tabanlı Model Seçimi ve Sabah Saatleri İçin Zaman Bazlı Senaryo Analizi. DÜMF MD. 2026;17. doi:10.24012/dumf.1950204.
MLA
Bedir, Bedirhan, ve Gökalp Tulum. “Kamera Görüntülerinde Sigara Tespiti için SAHI Destekli YOLO Tabanlı Model Seçimi ve Sabah Saatleri İçin Zaman Bazlı Senaryo Analizi”. Dicle Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Mühendislik Dergisi, c. 17, sy 3, Ekim 2026, doi:10.24012/dumf.1950204.
Vancouver
1.Bedirhan Bedir, Gökalp Tulum. Kamera Görüntülerinde Sigara Tespiti için SAHI Destekli YOLO Tabanlı Model Seçimi ve Sabah Saatleri İçin Zaman Bazlı Senaryo Analizi. DÜMF MD. 01 Ekim 2026;17(3). doi:10.24012/dumf.1950204
DUJE tarafından yayınlanan tüm makaleler, Creative Commons Atıf 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır. Bu, orijinal eser ve kaynağın uygun şekilde belirtilmesi koşuluyla, herkesin eseri kopyalamasına, yeniden dağıtmasına, yeniden düzenlemesine, iletmesine ve uyarlamasına izin verir. 24456