Araştırma Makalesi

Parola Üretim Stratejilerinin Tahmin Temelli Güvenlik ve Kullanılabilirlik Analizi

Cilt: 17 Sayı: 3 18 Ekim 2026
PDF İndir
EN TR

Parola Üretim Stratejilerinin Tahmin Temelli Güvenlik ve Kullanılabilirlik Analizi

Öz

Parola tabanlı kimlik doğrulama, dijital sistemlerin en yaygın güvenlik katmanı olmayı sürdürmekte; ancak kullanıcı kaynaklı zayıf parolalar bu katmanı kırılgan hâle getirmektedir. Bu çalışmada dört parola üretim stratejisi (sızdırılmış parolalar, kurallı insan parolaları, parola cümleleri ve kriptografik rastgele parolalar) nicel ve tahmin temelli (guessing-based) bir çerçevede karşılaştırılmıştır. Sızdırılmış kategori için, literatürün standart referansı olan RockYou derleminin tamamı (14.339.975 geçerli parola) işlenmiş; diğer üç kategori, belgelenmiş üretim parametreleriyle her biri 500.000 örnekten oluşacak biçimde sentezlenmiştir. Önceki çalışmalardan farklı olarak güvenlik, ham karakter sınıfı entropisiyle değil, kategoriye özgü optimal saldırıda gereken tahmin sayısının ikili logaritması (efektif güvenlik biti) ile ölçülmüştür. Sızdırılmış parolalarda tahmin sayısı, sıklığa göre sıralı derlemdeki sıra (rank) değerine; sentetik gruplarda ise üretim sürecinin anahtar uzayına karşılık gelmektedir. Kırılma süreleri, çevrimiçi kısıtlı erişimden GPU kümesine uzanan beş saldırgan donanım profili altında kestirilmiştir. Bulgular, sızdırılmış ve kurallı parolaların medyan efektif güvenliğinin sırasıyla yalnızca 22,8 ve 19,6 bit düzeyinde kaldığını ve her iki grubun tamamının bir yıllık güvenlik eşiğinin altında yer aldığını göstermektedir. Buna karşılık parola cümleleri (medyan 64,6 bit) ile kriptografik parolalar (medyan 78,7 bit), yeterli uzunlukta seçildiklerinde güçlü bir koruma sağlamaktadır. Kruskal-Wallis testi kategoriler arasında anlamlı bir fark ortaya koymuş (H = 342.881; p < 0,001), ikili karşılaştırmalarda etki büyüklükleri 0,56-1,00 aralığında hesaplanmıştır. Literatüre dayalı kavramsal değerlendirme, düşük bilişsel yük ile yüksek güvenliği bir araya getiren parola cümlelerinin en dengeli seçenek olduğuna işaret etmektedir. Çalışma, literatürdeki nicel karşılaştırma boşluğunu tahmin temelli, tam derlem ve çok donanımlı bir çerçeveyle doldurmakta; parola politikaları ve kullanıcı eğitimi için somut çıkarımlar sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Hazırlanan makalede etik kurul izni alınmasına gerek yoktur. Hazırlanan makalede herhangi bir kişi/kurum ile çıkar çatışması bulunmamaktadır.

Kaynakça

  1. [1] J. Bonneau, C. Herley, P. C. van Oorschot, ve F. Stajano, “The Quest to Replace Passwords: A Framework for Comparative Evaluation of Web Authentication Schemes”, içinde IEEE Symposium on Security and Privacy, IEEE, May. 2012, ss. 553-567. doi: 10.1109/SP.2012.44.
  2. [2] S. Özçelik ve C. Özarpa, “Personel Kaynaklı Siber Risklerin Analizi ve Yapay Zekâ Destekli Siber Farkındalık Eğitim Modeli”, içinde 1. Uluslararası Türk Dünyası Yapay Zekâ ve Dijital Dönüşüm Kongresi (TURKWAI 2026), Bişkek, Kırgızistan: Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi, May. 2026.
  3. [3] D. Florêncio, C. Herley, ve P. C. van Oorschot, “An Administrator’s Guide to Internet Password Research”, içinde Proceedings of the 28th USENIX Conference on Large Installation System Administration (LISA’14), USA: USENIX Association, 2014, ss. 35-52.
  4. [4] R. Morris ve K. Thompson, “Password Security: A Case History”, Commun. ACM, c. 22, sy 11, ss. 594-597, Kas. 1979, doi: 10.1145/359168.359172.
  5. [5] İ. Kara, “Kaba Kuvvet Saldırı Tespiti ve Teknik Analizi”, Sakarya University Journal of Computer and Information Sciences, c. 2, sy 2, ss. 61-69, Ağu. 2019, doi: 10.35377/saucis.02.02.561844.
  6. [6] M. Weir, S. Aggarwal, B. de Medeiros, ve B. Glodek, “Password Cracking Using Probabilistic Context-Free Grammars”, içinde IEEE Symposium on Security and Privacy, IEEE, May. 2009, ss. 391-405. doi: 10.1109/SP.2009.8.
  7. [7] P. G. Kelley vd., “Guess Again (and Again and Again): Measuring Password Strength by Simulating Password-Cracking Algorithms”, içinde IEEE Symposium on Security and Privacy, IEEE, May. 2012, ss. 523-537. doi: 10.1109/SP.2012.38.
  8. [8] M. Weir, S. Aggarwal, M. Collins, ve H. Stern, “Testing Metrics for Password Creation Policies by Attacking Large Sets of Revealed Passwords”, içinde Proceedings of the 17th ACM Conference on Computer and Communications Security (CCS ’10), New York, NY, USA: Association for Computing Machinery, 2010, ss. 162-175. doi: 10.1145/1866307.1866327.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Yazılım Mühendisliği (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

18 Ekim 2026

Gönderilme Tarihi

19 Temmuz 2026

Kabul Tarihi

13 Ekim 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 17 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Özçelik, S., Ozarpa, C., Çelik, E. F., & Çelik, E. N. (2026). Parola Üretim Stratejilerinin Tahmin Temelli Güvenlik ve Kullanılabilirlik Analizi. Dicle Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Mühendislik Dergisi, 17(3). https://doi.org/10.24012/dumf.1998536
AMA
1.Özçelik S, Ozarpa C, Çelik EF, Çelik EN. Parola Üretim Stratejilerinin Tahmin Temelli Güvenlik ve Kullanılabilirlik Analizi. DÜMF MD. 2026;17(3). doi:10.24012/dumf.1998536
Chicago
Özçelik, Sinan, Cevat Ozarpa, Esat Fazlullah Çelik, ve Esra Nur Çelik. 2026. “Parola Üretim Stratejilerinin Tahmin Temelli Güvenlik ve Kullanılabilirlik Analizi”. Dicle Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Mühendislik Dergisi 17 (3). https://doi.org/10.24012/dumf.1998536.
EndNote
Özçelik S, Ozarpa C, Çelik EF, Çelik EN (01 Ekim 2026) Parola Üretim Stratejilerinin Tahmin Temelli Güvenlik ve Kullanılabilirlik Analizi. Dicle Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Mühendislik Dergisi 17 3
IEEE
[1]S. Özçelik, C. Ozarpa, E. F. Çelik, ve E. N. Çelik, “Parola Üretim Stratejilerinin Tahmin Temelli Güvenlik ve Kullanılabilirlik Analizi”, DÜMF MD, c. 17, sy 3, Eki. 2026, doi: 10.24012/dumf.1998536.
ISNAD
Özçelik, Sinan - Ozarpa, Cevat - Çelik, Esat Fazlullah - Çelik, Esra Nur. “Parola Üretim Stratejilerinin Tahmin Temelli Güvenlik ve Kullanılabilirlik Analizi”. Dicle Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Mühendislik Dergisi 17/3 (01 Ekim 2026). https://doi.org/10.24012/dumf.1998536.
JAMA
1.Özçelik S, Ozarpa C, Çelik EF, Çelik EN. Parola Üretim Stratejilerinin Tahmin Temelli Güvenlik ve Kullanılabilirlik Analizi. DÜMF MD. 2026;17. doi:10.24012/dumf.1998536.
MLA
Özçelik, Sinan, vd. “Parola Üretim Stratejilerinin Tahmin Temelli Güvenlik ve Kullanılabilirlik Analizi”. Dicle Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Mühendislik Dergisi, c. 17, sy 3, Ekim 2026, doi:10.24012/dumf.1998536.
Vancouver
1.Sinan Özçelik, Cevat Ozarpa, Esat Fazlullah Çelik, Esra Nur Çelik. Parola Üretim Stratejilerinin Tahmin Temelli Güvenlik ve Kullanılabilirlik Analizi. DÜMF MD. 01 Ekim 2026;17(3). doi:10.24012/dumf.1998536
DUJE tarafından yayınlanan tüm makaleler, Creative Commons Atıf 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır. Bu, orijinal eser ve kaynağın uygun şekilde belirtilmesi koşuluyla, herkesin eseri kopyalamasına, yeniden dağıtmasına, yeniden düzenlemesine, iletmesine ve uyarlamasına izin verir. 24456