Urban Acoustics and Ecological Approaches; Bingöl City Center Case

Yıl 2025, Cilt: 21 Sayı: 1, 237 - 264, 30.06.2025

Hüccet Vural , Fatoş Öztekin , Ayşenur Akbana

https://doi.org/10.58816/duzceod.1592266

Öz

In this study, it was aimed to determine the acoustic character of the city by making noise measurements in Bingöl city center. The current and future risk areas for noise pollution and the biological and technical measures to be taken in these areas were determined. Noise measurements were made at a total of 40 different points representing the whole city and from four land use classes (traffic, education area, green area and residential area). In terms of average values, the highest noise average was measured in school gardens (69.07 dB(A)) and the lowest noise average was measured in residential areas (55.1 dB(A)). The average noise values were 62.1 dB(A) in the traffic area class and 59.59 dB(A) in the green area class. As a result of the measurements made at 40 points independent of the land use classes, it was determined that the urban noise varied between 48.98 and 98.13 dB(A) and the average urban noise was 61.47 dB(A). As a result of the research, noise-risk areas in the main city center and the Uydukent city area were identified and various measures and recommendations were presented for these areas.

Anahtar Kelimeler

Noise pollution , Noise map , Ecological barrier

Kent Akustiği ve Ekolojik Çözümler; Bingöl Kent Merkezi Örneği

Öz

Bu araştırmada; Bingöl kent merkezinde gürültü ölçümleri yaparak kentin akustik karakterinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Gürültü kirliliği ile ilgili günümüzde risk oluşturan ve gelecekte risk oluşturma ihtimali bulunan alanlar ve bu alanlarda alınması gereken biyolojik ve teknik önlemler belirlenmiştir. Gürültü ölçümleri bütün kenti temsil edecek şekilde ve dört alan kullanım sınıfından (trafik, eğitim alanı, yeşil alan ve konut bölgesi) toplam 40 farklı noktada yapılmıştır. Yapılan ölçümlerde ortalama değerler bakımından alan kullanım sınıfları içerisinde en yüksek gürültü ortalaması okul bahçelerinde (69,07 dB(A)), en düşük gürültü ortalaması ise konut/yerleşim bölgelerinde (55,1 dB(A)) ölçülmüştür. Ortalama gürültü değerleri trafik alan sınıfında 62,1 dB(A), yeşil alan sınıfında ise 59,59 dB(A) olarak gerçekleşmiştir. Alan kullanım sınıflarından bağımsız olarak 40 noktada yapılan ölçüm sonucunda kent gürültüsünün 48,98 ile 98,13 dB(A) arasında değiştiği ve ortalama kent gürültüsünün 61,47 dB(A) olduğu belirlenmiştir. Araştırma sonucunda ana kent merkezinde ve Uydukent bölgesinde gürültü bakımından riskli alanlar belirlenmiş ve bu alanlara yönelik çeşitli önlemler ve öneriler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Gürültü kirliliği , Gürültü haritası , Gürültü bariyeri

Kaynakça

• Akabay, H., & Bulunuz, M. (2018). Okul içi ve okul dışı gürültü düzeylerinin karşılaştırılması. Academy Journal of Educational Sciences, 2(1), 53-65.
• Aksu, A. (2023). ‘Erzurum kent merkezi karayolu güzergâhında ekolojik koridor kapsamında gürültü önleme bariyeri planlaması’. Doktora Tezi. Atatürk Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, 212 sayfa, Erzurum.
• Anonim, (2022a). TÜİK Motorlu Kara Taşıt Sayıları. Erişim adresi: https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Motorlu-Kara Ta%C5%9F%C4%B1tlar%C4%B1-Aral%C4%B1k-2023-49432&dil=1. Erişim Tarihi: 18.10.2024.
• Anonim, (2022b). TÜİK 2022, Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi Sonuçları. Erişim adresi: http://tuik.gov.tr/Start.do. Erişim tarihi: 18.10.2024.
• Anonim, (2024). (1): https://blog.burtonacoustix.com/soundproof/soundproof-garden, (2): https://decirculairebouwcatalogus.nl/producten/greenwall-construct/, (3): https://knight-fencing.co.uk/commercial-fencing-gates/acoustic-fencing/highway-noise-barrier/, (4): https://www.acousticsecotone.in/mettalic-noise-barrier.html, (5): https://www.mitrex.com/solar-solution/solar-noise-barrier, (6): https://www.versowood.com/products/earth-construction-and-roadbuilding/noise-barriers. Erişim tarihi: 18.10.2024.
• Barth, W.E. (1987). Praktischer umwelt und naturschuts. Verlag Paul Parey, Hamburgund Berlin. Basner, M., Babisch, W., Davis, A., Brink, M., Clark, C., Janssen, S., & Stansfeld, S. (2014). Auditory and non-auditory effects of noise on health. The Lancet, 383(9925), 1325-1332.
• Bayramoğlu, E., Özdemir, B., & Demirel, Ö. (2014). Gürültü kirliliğinin kent parklarına etkisi ve çözüm önerileri: Trabzon kenti örneği. İnönü Üniversitesi Sanat ve Tasarım Dergisi, 4(9), 35-42.
• Begou, P., Kassomenos, P., & Kelessis, A. (2020). Effects of road traffic noise on the prevalence of cardiovascular diseases: The case of Thessaloniki, Greece. Sci. Total Environ. 703, 134477. https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2019.134477.
• Bentrup, G. (2008). Conservation buffers: design guidelines for buffers, corridors, and greenways. Gen. Tech. Rep. SRS-109. Asheville, NC: Department of Agriculture, Forest Service, Southern Research Station. 110 p.
• Cai, Y., Hodgson, S., Blangiardo, M., Gulliver, J., Morley, D., Fecht, D., ... & Elliott, P. (2018). Road traffic noise, air pollution and incident cardiovascular disease: a joint analysis of the HUNT, EPIC-Oxford and UK Biobank cohorts. Environment international, 114, 191-201.
• Cansaran, D. (2019). Gürültü kirliliği düzeyini belirlemeye yönelik bir çalışma: Amasya ili örneği. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 74(1), 89-108.
• Casas, W. J. P., Cordeiro, E. P., Mello, T. C., & Zannin, P. H. T. (2014). Noise mapping as a tool for controlling industrial noise pollution. Journal of Scientific & Industrial Research [recurso eletrônico]. New Delhi. 73(4), 262-266.
• Coelho, J.L, & Alarcao, D. (2006). Noise mapping and noise action plans in large urban areas. Techni. Acoustica, 2006.
• Çepel, N. (2006). Gürültü kirliliği. Editör: Aydemir. A.). Erozyon Doğa ve Çevre. Birinci Baskı. Ankara: Tema Yayınları, 1-8.
• Erbaş, E. E., & Özfırat, M. (2024). Ağır sanayide örnek bir çalışma ile gürültü ölçümlerinin değerlendirilmesi ve önlemler. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi, 2(1), 29-40.
• Ermiş, F. (2024). ‘Kahramanmaraş/Onikişubat Ilçesi Pazar Yerlerinde Gürültü Kirliliği Ölçümü ve Değerlendirilmesi.’ Yüksek Lisans Tezi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, 54 s, Kahramanmaraş.
• Fiedler, P. E. K., & Zannin, P. H. T. (2015). Evaluation of noise pollution in urban traffic hubs noise maps and measurements. Environmental Impact Assessment Review, 51, 1-9.
• Foraster, M., Eze, I.C., Vienneau, D., Schaffner, E., Jeong, A., Héritier, H., & Probst-Hensch, N. (2018). Long-term exposure to transportation noise and its association with adiposity markers and development of obesity. Environ. Int. 121, 879–889. https://doi.org/10.1016/j.envint.2018.09.057.
• George, F., Heroux, M. E., & Fong, K. (2013, September). Public health and economics burden of environmental noise. In INTER-NOISE and NOISE-CON Congress and Conference Proceedings (Vol. 247, No. 3, pp. 4759-4767). Institute of Noise Control Engineering.
• Gottesman, R. F., Albert, M. S., Alonso, A., Coker, L. H., Coresh, J., Davis, S. M., & Schneider, A. L. (2017). Associations between midlife vascular risk factors and 25-year incident dementia in the atherosclerosis risk in communities (ARIC) cohort. JAMA Neurology, 74(10), 1246-1254.
• Halaçlar, S. (2019). ‘Taşıtlardan kaynaklı gürültü çalışması Adana kent merkezi örneği.’ Yüksek Lisans Tezi. Aksaray Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Aksaray.
• Halaçlar, S., & Gök, O. Kayranlı, B. (2015). Taşıtlardan kaynaklı gürültü çalışması Adana kent merkezi örneği. Sürdürülebilir Ulaşım İçin Yol ve Trafik Güvenliği Ulusal Kongresi, Bildiriler Kitabı, 146-153, Ankara.
• Hänninen, O., Knol, A. B., Jantunen, M., Lim, T. A., Conrad, A., Rappolder, M., ... EBoDE Working Group. (2014). Environmental burden of disease in Europe: assessing nine risk factors in six countries. Environmental health perspectives, 122(5), 439-446.
• Hatipoğlu, M. N., & Akın, B. S. (2022). Şehir içi akaryakıt istasyonları gürültü kaynakları ve kontrolü. Journal of the Institute of Science and Technology, 12(2), 663-679.
• Hong, J. Y., & Jeon, J. Y. (2014). The effects of audio–visual factors on perceptions of environmental noise barrier performance. Landscape and Urban Planning, 125, 28-37.
• Job, R.F.S. (1996). The influence of subjective reactions to noise on health effects of the noise. Environmental International, 22(1), 93–104.
• Kahveci, B. (2022). ‘Gürültü kirliliğini önlemeye yönelik model önerisi ve kent planlarında kullanımı; Adana kenti örneği.’ Doktora Tezi. Çukurova Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, 240 s., Adana.
• Kalıpçı, E. (2007). ‘Giresun ili merkezinde gürültü kirliliği ölçümü ve haritasının hazırlanması.’ Yüksek Lisans Tezi. Selçuk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, 143 s., Konya.
• Kaya, G.K. (2020). ‘Gaziantep’in yoğun trafik bölgelerindeki gürültü seviyelerinin belirlenmesi ve çevresel etkileri.’ Yüksek Lisans Tezi. Hasan Kalyoncu Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, 54 s., Gaziantep.
• Khilman, T. (2004). Noise pollution in cities, Curitiba and Goteborg as examples. In proceeding of. Kılıç, M. Y., Kılıç, İ., & Adalı, S. (2021). Kentsel yerleşim alanlarında çevresel gürültünün belirlenmesi: Bursa Dikkaldırım Mahallesi örneği. Gümüşhane Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 11(3), 792-804.
• Kılıç, M. Y., Kılıç, İ., & Adalı, S. (2021). Kentsel yerleşim alanlarında çevresel gürültünün belirlenmesi: Bursa Dikkaldırım Mahallesi örneği. Gümüşhane Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 11(3), 792-804.
• Kopar, İ. (2011). Gittikçe önem kazanan bir çevre sorunu: gürültü kirliliği ve Erzurum örneği (An environmental problem growing more dangerous: Noise pollution and the example of Erzurum). Doğu Coğrafya Dergisi, 7(5), 283-294.
• Lercher, P., Evans, G.W., & Meis, M. (2003). Ambient noise and cognitive processes among primary schoolchildren. Environ. Behav. 35(6), 725–735. https://doi.org/10. 1177/0013916503256260.
• Licitra, G., Fredianelli, L., Petri, D., & Vigotti, M.A. (2016). Annoyance evaluation due to overall railway noise and vibration in Pisa urban areas. Sci. Total Environ. 568, 1315–1325. https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2015.11.071.
• Marius, A., Tijunelis, M. D., Fitzsullivan, B. A., Sean, O., & Henderson, M.D. (2005). Noise in the ED. The American Journal of Emergency Medicine. 23(3), 332-335.
• Morgül, K., Ö., & Dal, H. (2012). Sakarya ili şehir merkezinin gürültü kirliliği üzerine bir ön çalışma. SAÜ. Fen Bilimleri Dergisi, 16(2), 83-91.
• Morillas, J. M. B., Gozalo, G. R., González, D. M., Moraga, P. A., & Vílchez-Gómez, R. (2018). Noise pollution and urban planning. Current Pollution Reports, 4(3), 208-219.
• Onay, B., & Şahin, C. (2023). Okul bahçelerinde gürültü kontrolünün sağlanmasında gürültü perdesi tasarımı üzerine bir araştırma. Düzce Üniversitesi Orman Fakültesi Ormancılık Dergisi, 19(1), 59-76.
• Önal, E., Özer, S., & Yılmaz, H. (2024). Can shrub species be utilized as a biological measure to reduce noise pollution?. Türkiye Peyzaj Araştırmaları Dergisi, 7(2), 134-143.
• Önder, S., & Gülgün, B. (2010). Gürültü kirliliği ve alınması gereken önlemler: bitkisel gürültü perdeleri. Ziraat Mühendisliği, (355), 54-64.
• Özer, S. (2015). Kent merkezlerindeki parklarda gürültü düzeyi: Yakutiye Parkı örneğinde. Journal of the Institute of Science & Technology/Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 5(3), 43-48.
• Özkurt, N., Tezel-Oğuz, M. N., Sari, D., Hamamcı, S. F., Erdoel, M., Cakmak, E. G., ... & Gencer, F. (2024). Determination of potential roadway sections where noise barrier systems can be applied. Journal of the Faculty of Engineering and Architecture of Gazi University, 39(2), 1003-1016.
• Pitchika, A., Hampel, R., Wolf, K., Kraus, U., Cyrys, J., Babisch, W., ... & Schneider, A. (2017). Long-term associations of modeled and self-reported measures of exposure to air pollution and noise at residence on prevalent hypertension and blood pressure. Science of the Total Environment, 593, 337-346.
• Recio, A., Linares, C., Banegas, J.R., & Díaz, J. (2016). Road traffic noise effects on cardiovascular, respiratory, and metabolic health: An integrative model of biological mechanisms. Environ. Res. 146, 359–370. https://doi.org/10.1016/j.envres.2015.12.036.
• Roswall, N., Raaschou-Nielsen, O., Jensen, S.S., Tjønneland, A., & Sørensen, M. (2018). Long-term exposure to residential railway and road traffic noise and risk for diabetes in a Danish cohort. Environ. Res. 160, 292–297. https://doi.org/10.1016/j.envres.2017.10.008.
• Roswall, N., Raaschou-Nielsen, O., Ketzel, M., Gammelmark, A., Overvad, K., Olsen, A., & Sørensen, M. (2017). Long-term residential road traffic noise and NO2 exposure in relation to risk of incident myocardial infarction-A Danish cohort study. Environ. Res. 156, 80–86. https://doi.org/10.1016/j.envres.2017.03.019.
• Solak, E. B., Şahin, C., Onay, B., & Sava, B. (2023). Parklardaki gürültünün değerlendirilmesi: Isparta ili Çünür mahallesi örneği. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 14(2), 324-331.
• Soylu, M., & Gökkuş, Ö. (2016). Endüstriyel kaynaklı gürültü kirliliğinin araştırılması ve bir tekstil fabrikasında uygulama örneği. Erciyes Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Fen Bilimleri Dergisi, 32(2).
• Stansfeld, S., Haines, M., & Brown, B. (2000). Noise and health in the urban environment. Reviews of Environmental Health, 15, 43–82.
• Sygna, K., Aasvang, G.M., Aamodt, G., Oftedal, B., & Krog, N.H. (2014). Road traffic noise, sleep and mental health. Environ. Res. 131, 17–24. https://doi.org/10.1016/j.envres.2014.02.010.
• Şahin, K. (2014). Atakum (Samsun) şehrinde çevresel gürültü kirliliği. Journal of International Social Research, 7(29), 722-731.
• Şahin, Ö., & Barış, M. E. (2023). Gürültü kontrolünde, bitkisel materyalin etkinliğinin araştırılmasına yönelik yapılan çalışmaların değerlendirilmesi. Düzce Üniversitesi Orman Fakültesi Ormancılık Dergisi, 19(1), 1-20.
• Torun, F.E., & Bingül, Z. (2014). Demiryollarından kaynaklanan çevresel gürültü ve Erzurum ili örneği. Iğdır Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 4(4), 67-74.
• Ünver, E. (2008). ‘Trafik ve rekreasyonel kullanım kaynaklı gürültü kirliliğinin belirlenmesi: Çorlu örneği.’ Yüksek Lisans Tezi. Namık Kemal Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Tekirdağ.
• Van Kempen, E., Casas, M., Pershagen, G., & Foraster, M. (2018). WHO environmental noise guidelines for the European region: a systematic review on environmental noise and cardiovascular and metabolic effects: a summary. International Journal of Environmental Research and Public Health, 15(2), 379.
• Vienneau, D., Schindler, C., Perez, L., Probst-Hensch, N., & Röösli, M. (2015). The relationship between transportation noise exposure and ischemic heart disease: a meta-analysis. Environ. Res. 138, 372–380. https://doi.org/10.1016/j.envres.2015.02.023.
• Vural, H. (2020). Bingöl’ün yaşanabilir kent olma yolunda fiziki problemleri ve öncelikleri üzerine bir değerlendirme. OPUS International Journal of Society Researches, 15(1), 5006-5031.
• Vural, H. (2024). Bingöl kent merkezi çevresel gürültü kaynakları, düzeyleri ve etkileri üzerine ön araştırma. Türk Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi, 11(4), 1069-1082.
• Vural, H., Meral, A., & Doğan, S. (2019). Kentsel gelişim ve yeşil alan planlama sürecinin katılımcı SWOT analizi yöntemi ile değerlendirilmesi: Bingöl Kenti. İdealkent, 10(28), 1069-1096.
• WHO, (2011). Burden of disease from envi ronmental noise, Quantification of healthy life years lost in Europe. Bonn: WHO and JRC; ISBN: 978 92 890 0229 5©2011.
• WHO, (2018). Environmental Noise Guidelines for the European Region. Erişim adresi: https://www.euro.who.int/__data/assets/pdf_file/0008/383921/noise-guidelines-eng.pdf. Erişim tarihi: 12.08.2020.
• Xie, H., Kang, J., & Tompsett, R. (2011). The impacts of environmental noise on the academic achievements of secondary school students in Greater London. Applied Acoustics, 72(8), 551-555.
• Yang, W., He, J., He, C., & Cai, M. (2020). Evaluation of urban traffic noise pollution based on noise maps. Transportation Research Part D: Transport and Environment, 87, 102516.
• Yeşil, M., Atabeyoğlu, Ö., & Yeşil, P. (2015). Karayollarının kent içi trafik gürültüsü düzeyine etkisi: Ordu kent merkezi örneği. Turkish Journal of Forestry, 16(2), 177-182.
• Yu, Y., Paul, K., Arah, O., Mayeda, E., Wu, J., Lee, E., & Ritz, B., (2020). Air pollution, noise exposure, and metabolic syndrome – A cohort study in elderly Mexican- Americans in Sacramento area. Environ. Int., 134. https://doi.org/10.1016/j.envint.2019.105269.
• Yuan, M., Yin, C., Sun, Y., & Chen, W. (2019). Examining the associations between urban built environment and noise pollution in high-density high-rise urban areas: A case study in Wuhan, China. Sustainable Cities and Society, 50, 101678.
• Yücel, M. (2000). Çevre sorunları. Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Ders Kitabı, Yayın No: 150, 302 s Adana.
• Zannin, P. H. T., Ferreira, A. M. C., & Szeremetta, B. (2006). Evaluation of noise pollution in urban parks. Environmental monitoring and assessment, 118(1), 423-433.