Türkiye’de 2025 Yılı Yaz Döneminde Yaşanan Orman Yangınlarına Ait Sosyal Medyada Paylaşılan Yanlış Bilgiler Üzerine Bir Araştırma

Alp Şahin Çiçeklioğlu

doi:10.58816/duzceod.1773735

EN TR

A Study on Misinformation Shared on Social Media Regarding Wildfires in Türkiye in the Summer of 2025

Abstract

This study examined misinformation spread on social media during wildfires in Turkey in the summer of 2025. The aim of the study was to reveal the types of misinformation circulating, the content formats, and the intervention methods of verification platforms. The research universe consisted of content published on verification platforms operating in Türkiye between June 1 and August 1, 2025. Using content analysis, 30 verified pieces of misinformation were examined. The findings showed that the majority of misinformation was concentrated in the categories of “fabrication” (46.7%) and “misattribution” (43.3%). In terms of content type, videos (40%) and news articles (36.4%) were the most commonly used, while official sources such as AA Verification Line (36.7%) and the Center for Combating Disinformation (26.7%) played a more active role in verification activities. The analyses revealed that misinformation spreads more quickly in visual-auditory formats. As a result, it was recommended that digital literacy be strengthened, cooperation between verification platforms and official institutions be increased, and rapid response mechanisms be developed to prevent misinformation on social media. The study contributes to the academic literature on managing misinformation in disaster communication and provides guiding findings for policymakers.

Keywords

Forest , Wildfire , Social Media , Misinformation , Disinformation

Türkiye’de 2025 Yılı Yaz Döneminde Yaşanan Orman Yangınlarına Ait Sosyal Medyada Paylaşılan Yanlış Bilgiler Üzerine Bir Araştırma

Öz

Bu araştırma, 2025 yaz döneminde Türkiye’de gerçekleşen orman yangınları sırasında sosyal medyada yayılan yanlış bilgileri incelemektedir. Araştırmanın amacı, dolaşıma giren yanlış bilgi türlerini, içerik formatlarını ve doğrulama platformlarının müdahale biçimlerini ortaya koymaktır. Araştırma evrenini, Türkiye’de faaliyet gösteren doğrulama platformlarında 1 Haziran–1 Ağustos 2025 tarihleri arasında yayımlanan içerikler oluşturmuştur. İçerik analizi yöntemi kullanılarak 30 teyitli yanlış bilgi incelenmiştir. Bulgular, yanlış bilgilerin büyük bölümünün “uydurma” (%46,7) ve “hatalı ilişkilendirme” (%43,3) türlerinde yoğunlaştığını göstermektedir. İçerik türü bakımından en çok video (%40) ve haber metinlerinin (%36,4) kullanıldığı, doğrulama faaliyetlerinde ise AA Teyit Hattı (%36,7) ve Dezenformasyonla Mücadele Merkezi (%26,7) gibi resmi kaynakların daha aktif rol aldığı belirlenmiştir. Analizler, yanlış bilgilerin özellikle görsel-işitsel formatlarda daha hızlı yayıldığını ortaya koymuştur. Sonuç olarak sosyal medyada yanlış bilginin önlenmesi için dijital okuryazarlığın güçlendirilmesi, doğrulama platformları ile resmî kurumlar arasında iş birliğinin artırılması ve hızlı müdahale mekanizmalarının geliştirilmesi önerilmektedir. Araştırma, afet iletişiminde yanlış bilginin yönetilmesine yönelik akademik literatüre katkı sağlamakta ve politika yapıcılar için yol gösterici bulgular sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Orman , Orman Yangınları , Sosyal Medya , Yanlış Bilgi , Dezenformasyon

Kaynakça

Ağca, M. E. (2023). Afet odaklı risk iletişiminde sosyal medya kullanımı: AFAD örneği. MEDIAJ, 6(1), 41-60. https://doi.org/10.33464/mediaj.1190707
Alexander, D. E. (2014). Social media in disaster risk reduction and crisis management. Science and Engineering Ethics, 20(3), 717-733. https://doi.org/10.1007/s11948-013-9502-z
Arklan, Ü. ve Koçyiğit, İ. (2024). Afet dönemlerinde sosyal medyada dezenformasyonun yayılımı: 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş depremleri örneği. Abant Sosyal Bilimler Dergisi, 24(2), 525-546. https://doi.org/10.11616/asbi.1453304
Atkan, B. ve Çevik Ergin, T. (2024). Kriz iletişimi bağlamında şirketlerin sosyal medya paylaşımları: 6 Şubat depremi özelinde bir içerik analizi. Uluslararası Halkla İlişkiler ve Reklam Çalışmaları Dergisi, 7(1), 32-44. https://doi.org/10.61766/hire.1392409
Aydın, B. O. ve Duğan, Ö. (2023). Kriz sonrası bilgi yayılımı ve sosyal medya kullanım özellikleri: Batı Karadeniz sel felaketi ağına dair bir analiz. Connectist: Istanbul University Journal of Communication Sciences, (64), 37-69. https://doi.org/10.26650/connectist2023-1063182
Bal, F. ve Yılmaz, E. S. (2024). Doğal afet krizlerinde sosyal medyanın rolü üzerine yapılmış çalışmaların bibliyometrik analizi. Afet ve Risk Dergisi, 7(1), 128-138. https://doi.org/10.35341/afet.1321350
Beggs, J. C. (2018). Applications: Disaster communication and community engagement. Disaster epidemiology içinde (ss. 163-169). Academic Press.
Berelson, B. (1952). Content analysis in communication research. Free Press.
Cheng, Y. (2018). How social media is changing crisis communication strategies: Evidence from the updated literature. Journal of Contingencies and Crisis Management, 26(1), 58–68. https://doi.org/10.1111/1468-5973.12130
Del Vicario, M., Bessi, A., Zollo, F., Petroni, F., Scala, A., Caldarelli, G., Stanley, H. E. ve Quattrociocchi, W. (2016). The spreading of misinformation online. Proceedings of the National Academy of Sciences, 113(3), 554–559. https://doi.org/10.1073/pnas.1517441113

Demiröz, K. (2020). Afet kriz yönetiminde sosyal medyanın işlevselliği ve zararları üzerine bir inceleme. Resilience, 4(2), 293-304. https://doi.org/10.32569/resilience.735807
Ecker, U. K., Lewandowsky, S. ve Chadwick, M. (2020). Can corrections spread misinformation to new audiences? Testing for the elusive familiarity backfire effect. Cognitive Research: Principles and Implications, 5(1), 41. https://doi.org/10.1186/s41235-020-00241-6
Eriksson, M. (2018). Lessons for crisis communication on social media: A systematic review of what research tells the practice. International Journal of Strategic Communication, 12(5), 526–551. https://doi.org/10.1080/1553118X.2018.1510405
Eriksson, M. ve Olsson, E. K. (2016). Facebook and Twitter in crisis communication: A comparative study of crisis communication professionals and citizens. Journal of contingencies and crisis management, 24(4), 198-208. https://doi.org/10.1111/1468-5973.12116
Hagler, G. S., Henderson, S. B., McCaffrey, S., Johnston, F. H., Stone, S., Rappold, A. ve Cascio, W. E. (2021). Editorial: Understanding and communicating wildland fire smoke risk. Frontiers in Public Health, 9, 721823. https://doi.org/10.3389/fpubh.2021.721823
Houston, J. B., Hawthorne, J., Perreault, M. F., Park, E. H., Goldstein Hode, M., Halliwell, M. R., Turner McGowen, S. E., Davis, R., Vaid, S., McElderry, J. A., Griffith, S. A. (2015). Social media and disasters: A functional framework for social media use in disaster planning, response, and research. Disasters, 39(1), 1–22. https://doi.org/10.1111/disa.12092
Hsieh, H.-F. ve Shannon, S. E. (2005). Three approaches to qualitative content analysis. Qualitative Health Research, 15(9), 1277–1288. https://doi.org/10.1177/1049732305276687
Ilgın, H. Ö. ve Karagül, D. (2023). Afet İletişimi ve Sosyal Medyada Dezenformasyon. M. A. Göngen ve Y. Kesgin (Ed.), Yeni medya araştırmaları: Dil, imaj, fenomenler, teknoloji, dezenformasyon içinde (ss. 61-90). Özgür Yayınları. https://doi.org/10.58830/ozgur.pub63.c224
Kavoğlu, S. (2023). 2021 Yılı orman yangınlarıyla mücadele sürecinin durumsal kriz iletişimi perspektifinden analizi. İNİF E- Dergi, 8(2), 190-209. https://doi.org/10.47107/inifedergi.1334375
Koçyiğit, A. (2023). Olağanüstü hallerde sosyal medyada dezenformasyonla mücadele ve kriz iletişimi: Kahramanmaraş depremi üzerine bir analiz. Kastamonu İletişim Araştırmaları Dergisi, (10), 68-86. https://doi.org/10.56676/kiad.1264562
Krippendorff, K. (2018). Content analysis: An introduction to its methodology (4. baskı). Sage.
Lewandowsky, S., Ecker, U. K. H., Seifert, C. M., Schwarz, N. ve Cook, J. (2012). Misinformation and its correction: Continued influence and successful debiasing. Psychological Science in the Public Interest, 13(3), 106–131. https://doi.org/10.1177/1529100612451018
Malumatfurus. (2025, Temmuz 27). İtfaiyecinin orman yangınından kurtardığı kirpiyle görüntülendiği iddiasıyla paylaşılan görsel. Malumatfurus.org. https://www.malumatfurus.org/orman-yangini-kirpi/
Martínez-Rojas, M., del Carmen Pardo-Ferreira, M. ve Rubio-Romero, J. C. (2018). Twitter as a tool for the management and analysis of emergency situations: A systematic literature review. International Journal of Information Management, 43, 196-208. https://doi.org/10.1016/j.ijinfomgt.2018.07.008
Méndez-Muros, S., Fernández-García, M. ve Calvo, G. P. (2024). Disinformation in social media during the 2023 Turkey-Syria earthquake: A small sample analysis. Societies, 14(4), Article 43. https://doi.org/10.3390/soc14040043
Muhammed, T. ve Mathew, S. K. (2022). The disaster of misinformation: A review of research in social media. International Journal of Data Science and Analytics, 13(4), 271–285. https://doi.org/10.1007/s41060-022-00311-6
Muniz-Rodriguez, K., Fung, I. C. H., Ferdosi, S. R., Ofori, S. K., Lee, Y., Tariq, A. ve Chowell, G. (2020). Severe acute respiratory syndrome coronavirus 2 transmission potential, Iran, 2020. Emerging Infectious Diseases, 26(8), 1915. https://doi.org/10.3201/eid2608.200536
Neuendorf, K. A. (2017). The content analysis guidebook (2nd ed.). Sage.
Paveglio, T., Prato, T., Dalenberg, D. ve Venn, T. (2014). Understanding evacuation preferences and wildfire mitigations among Northwest Montana residents. International Journal of Wildland Fire, 23(3), 435. https://doi.org/10.1071/WF13057
Schreier, M. (2012). Qualitative content analysis in practice. Sage.
Seneviratne, S., Meegahapola, S., Abeyratne, N. ve Perera, S. (2024). Social media in disaster management: Review of challenges and opportunities. Sustainability, 16(11), Article 4824. https://doi.org/10.3390/su16114824
Simon, T., Goldberg, A. ve Adini, B. (2015). Socializing in emergencies: A review of the use of social media in emergency situations. International Journal of Information Management, 35(5), 609–619. https://doi.org/10.1016/j.ijinfomgt.2015.07.001
Steelman, T. A. ve McCaffrey, S. (2013). Best practices in risk and crisis communication: Implications for natural hazards management. Natural hazards, 65(1), 683-705. https://doi.org/10.1007/s11069-012-0386-z
Sutton, J. ve Kuligowski, E. D. (2019). Alerts and warnings on short messaging channels: Guidance from an expert panel process. Natural Hazards Review, 20(2), https://doi.org/10.1061/(ASCE)NH.1527-6996.0000324
Taşkın, H. ve Boran, T. (2024). Kahramanmaraş Depremi’nde markaların kriz iletişimi yönetimlerine yönelik karşılaştırmalı bir araştırma. Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, 12(1), 171-202. https://doi.org/10.19145/e-gifder.1407617
Taylor, J., Gillette, S. C., Hodgson, R. W. ve Downing, J. L. (2007). Communicating with wildland interface communities during wildfire (Open-File Report 2005 1061). U.S. Geological Survey. https://doi.org/10.3133/ofr20051061
Temiz, D. (2025, Temmuz 28). NASA'ya ait harita dünyada meydana gelen yangınları mı gösteriyor? Teyit.org. https://tinyurl.com/24ddhacw
Velez, A.-L. K., Diaz, J. M. ve Wall, T. U. (2017). Public information seeking, place-based risk messaging and wildfire preparedness in southern California. International Journal of Wildland Fire, 26(6), 469477. https://doi.org/10.1071/wf16219
Vosoughi, S., Roy, D. ve Aral, S. (2018). The spread of true and false news online. Science, 359(6375), 1146–1151. https://doi.org/10.1126/science.aap9559
Wang, Z., Ye, X. ve Tsou, M. H. (2016). Spatial, temporal, and content analysis of Twitter for wildfire hazards. Natural Hazards, 83(1), 523-540. https://doi.org/10.1007/s11069-016-2329-6
Wardle, C. ve Derakhshan, H. (2017). Information disorder: Toward an interdisciplinary framework for research and policymaking. Council of Europe.
Yazar, F. (2023). 2021 Yılında Akdeniz ve Ege Bölgesinde gerçekleşen orman yangınlarının afet kriz iletişimi yönetimi bağlamında incelenmesi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 50, 251-272. https://doi.org/10.52642/susbed.1225271
Young, C. E., Young, C. E., Kuligowski, E. D. ve Pradhan, A. (2020). A review of social media use during disaster response and recovery phases (ss. 01-31). US Department of Commerce, National Institute of Standards and Technology. https://doi.org/10.6028/NIST.TN.2086

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Ormancılık Politikası, Ekonomisi ve Hukuku

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Alp Şahin Çiçeklioğlu ^*
0000-0002-5983-6764
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

30 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

29 Ağustos 2025

Kabul Tarihi

27 Kasım 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 21 Sayı: 2

DOI

https://doi.org/10.58816/duzceod.1773735

IZ

https://izlik.org/JA38UY79KT

APA

Çiçeklioğlu, A. Ş. (2025). Türkiye’de 2025 Yılı Yaz Döneminde Yaşanan Orman Yangınlarına Ait Sosyal Medyada Paylaşılan Yanlış Bilgiler Üzerine Bir Araştırma. Düzce Üniversitesi Orman Fakültesi Ormancılık Dergisi, 21(2), 235-245. https://doi.org/10.58816/duzceod.1773735

DÜOD'da yayımlanan makaleler Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 (CC BY-NC) kapsamında lisanslanmıştır.

A Study on Misinformation Shared on Social Media Regarding Wildfires in Türkiye in the Summer of 2025

Abstract

Keywords

Türkiye’de 2025 Yılı Yaz Döneminde Yaşanan Orman Yangınlarına Ait Sosyal Medyada Paylaşılan Yanlış Bilgiler Üzerine Bir Araştırma

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster