Meclis Konuşmalarının Eleştirel Söylem Analizi: 6831 Sayılı Orman Kanunu’nun Ek 16’ncı Maddesi Örneği

Yıl 2025, Cilt: 21 Sayı: 2, 325 - 339, 30.12.2025

Tuncay Narin

https://doi.org/10.58816/duzceod.1804903

https://izlik.org/JA33XX46BN

Öz

Bu çalışmada, 2018 yılında Orman Kanunu’nda yapılan ve kamuoyunda 2/B uygulamasına benzetilen ek madde-16 değişikliği üzerine, Türkiye Büyük Millet Meclisi’ndeki yasalaşma sürecinde, farklı siyasi partilere mensup milletvekillerinin konuşmaları eleştirel söylem analizi yöntemiyle incelenmiştir. Teun A. van Dijk’in modeli temel alınarak yapılan analizde, CHP, MHP, HDP ve AKP milletvekillerinin söylemleri karşılaştırılmıştır. Araştırma sonuçları, muhalefet partileri (CHP, MHP, HDP) milletvekillerinin ek madde-16’yı “rant, yağma, orman talanı, Anayasa ihlali” gibi eleştirel kavramlarla çerçevelediğini ve yasanın ormansızlaşmayı hızlandıracağını savunduğunu ortaya koymuştur. AKP ve dönemin Orman ve Su İşleri Bakanı ise düzenlemenin zorunlu bir ihtiyaç olduğunu, tarım arazilerini kurtaracağını, depreme dayanıklı yerleşim yerlerinin kurulmasına olanak sağlayacağını ve sürecin şeffaf bir şekilde hem devlete hem de millete kazandıracağını ifade etmiştir. Çalışma, orman politikalarının Meclis’teki tartışmalarda ideolojik ayrışmalarla şekillendiğini ve söylemlerin genellikle bilimsel veriden ziyade siyasi argümanlara dayandığını göstermektedir. Kapitalist ekonomik anlayışlar nedeniyle ormanlar üzerine büyük yük oluşturulduğu, ormanların tarihsel olarak siyasi bir rant aracı olarak görüldüğü ve orman sayılan yerleri daraltan yasal düzenlemelerin yapıldığı ortaya konulmuştur. Yasa yapım sürecinde daha kapsamlı bilgilendirmeyle toplumsal katılım ve uzlaşının sağlanması ve bu tür değişikliklerin etkilerinin izlenmesi gerekmektedir.

Anahtar Kelimeler

Ek Madde 16 , Meclis tartışmaları , Söylem analizi , Ormansızlaşma

Critical Discourse Analysis of Parliamentary Speeches: The Example of Additional Article 16 of the Forest Law No. 6831

https://izlik.org/JA33XX46BN

Öz

In this study, the speeches of members of parliament from different political parties during the legislative process in the Turkish Grand National Assembly concerning the 2018 amendment to Article 16 of the Forest Law—commonly compared to the 2/B application in public discourse—were examined using critical discourse analysis. Employing Teun A. van Dijk's model, the discourses of deputies from the CHP, MHP, HDP, and AKP were compared. The research results revealed that opposition party deputies (CHP, MHP, HDP) framed Additional Article 16 with critical terms such as “rent-seeking,” “plunder,” “forest destruction,” and “constitutional violation,” arguing that the law would accelerate deforestation. Conversely, the AKP and the then Minister of Forestry and Water Affairs asserted that the regulation was a necessary measure, claiming it would preserve agricultural land, facilitate the establishment of earthquake-resistant settlements, and benefit both the state and the nation transparently. The study demonstrates that forest policies were shaped by ideological divisions within parliamentary debates and that the discourse was predominantly grounded in political arguments rather than scientific data. It also reveals that capitalist economic approaches have placed a significant burden on forests, that forests have historically been viewed as instruments for political gain, and that legal regulations have been enacted to reduce areas designated as forests. Ensuring social participation and consensus through more comprehensive information during the law-making process and related changes is essential.

Anahtar Kelimeler

Additional Article 16 , Parliamentary debates , Discourse analysis , Deforestation

Kaynakça

• Anton, W. (2022). “Russia” in the European Parliament: Voting patterns, discourse-coalitions and self-other representations [Doktora tezi, Ludwig Maximilian University].
• Ayaz, H. (1998). Orman sınırları dışına çıkarma uygulamasının yasal boyutu ve sosyoekonomik nedenleri üzerine bir araştırma (Ordu ili örneği) (Tez No. 78097) [Yüksek lisans tezi, Karadeniz Teknik Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
• Ayaz, H., Türker, M.F. (1998). Orman rejimi dışına arazi çıkarma uygulamalarının yasal ve sosyo-ekonomik boyutu üzerine bir araştırma (Ordu ili örneği), Doğu Karadeniz Bölgesinde Orman Mülkiyet Sorunları Sempozyumu, içinde (ss. 272–284).
• Aydın Çoşkun, A. (1999). Türkiye’de ormanlardan yararlanmanın yasal esasları. Journal of the Faculty of Forestry Istanbul University, 49(1), 83–110.
• Büyükkantarcıoğlu, S. N. (2012). Haberi eleştirmek. Söylem incelemelerinde eleştirel dilbilimsel boyut: Eleştirel söylem çözümlemesi ve ötesi içinde (ss. 166–200). Literatürk Yayınları.
• Çağlar, Y. (2012). Türkiye ormancılık tarihi. ODTÜ Yayıncılık.
• Çakmak, A. (2019). Constructing neo-Ottomanism: From rhetorical to political action and its aftermaths, (Tez No. 542426) [Doktora tezi, İstanbul Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
• Erdönmez, C. (2013). 2B alanlarının satışının Türkiye ulusal ormancılık programı açısından irdelenmesi. Kastamonu Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi 13 (2): 307–324.
• Erdönmez, C., (2022), Özet. E. Atmış (Ed.), Türkiye ormancılığı 2022 Türkiye’de ormansızlaşma ve orman bozulmaları içinde (ss. 15–19). Türkiye Ormancılar Derneği Yayınları, No:57
• Erdönmez, C., Özden, S., Akesen, A., Ekizoğlu, A., Kuvan, Y. ve Atmış, E., (2010). Ormancılık politikası. A. Akesen ve A. Ekizoğlu (Ed.), Ormancılık politikası içinde (ss. 37–52). Türkiye Ormancılar Derneği Eğitim Dizisi Yayın No: 6.
• Erdönmez, C., Yurdakul Erol, S. (2021), Türkiye’de ulusal ormancılık politikasının tarihsel gelişimi açısından bir dönüm noktası: 1255 sayılı yasa. Bartın Orman Fakültesi Dergisi, 23(1), 182–201. https://doi.org/10.24011/barofd. 805525
• Fairclough, N. (1992). Discourse and social change. Cambridge University Press.
• Fairclough, N. (2003). Dil ve ideoloji. Söylem ve ideoloji içinde (ss. 123-136). Su Yayınları.
• Fairclough, N., Mulderrigan, J., & Wodak, R. (2011). Critical discourse analysis. T. A. Dijk (Ed.), Discourse studies: A multidisciplinary introduction içinde (ss. 357–379). Sage.
• Gümüş, C. (2004). Ormancılık politikası. Karadeniz Teknik Üniversitesi Orman Fakültesi, Fakülte Yayın No: 34.
• Gümüş, C. (2018). Türk orman devrimi. Türkiye Ormancılar Derneği.
• İnal, S. (1969). Ormancılık politikası ders notları. Rota Baskısı.
• Irak, H. (2022). Siyasal iletişimin dijitalleşmesi: 2018 cumhurbaşkanlığı seçiminde siyasal partilerin Twitter üzerinden karşılaştırmalı analizi. ARTS: Artuklu Sanat ve Beşeri Bilimler Dergisi, (7), 203–234. https://doi.org/10.46372/arts.1012960
• Özer, Ö. (2011). Haber söylem ideoloji: Eleştirel haber çözümlemeleri. Literatürk Yayınları.
• Özgür, Ö. F. ve Anık, C. (2019). 2017 Anayasa değişikliği referandumunda AK Parti ve CHP’nin propaganda materyallerinin söylem çözümlemesi ile incelenmesi. Türkiye İletişim Araştırmaları Dergisi, 34, 221–246. https://doi.org/10. 17829/turcom.664234
• Solak, Ö. (2011). Küçük Ağa romanının eleştirel söylem analizi. Akademik Bakış Dergisi, 26, 1–14.
• Toksoy, D., Ayaz, H., Şen, G. ve Özden, S. (2005) Doğa Karadeniz Bölgesinde orman-köylü ilişkileri. Kafkas Üniversitesi Artvin Orman Fakültesi Dergisi, 6(1–2): 79–85
• Tolunay, A., (1998). Sosyal ormancılık ve Türkiye açısından önemi, (Tez No. 77955) [Doktora tezi, İstanbul Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
• van Dijk, T. A. (1988a). News as discourse. Lawrence Erlbaum Associates Publishers.
• van Dijk T. A. (1988b). News analysis: Case studies of international and national news in the press. Lawrence Erlbaum Associates Publishers.
• van Dijk, T. A. (1993). Principles of critical discourse analysis. Discourse & Society, 4(2), 249–283.
• van Dijk T. A. (2019). İdeoloji Multidisipliner Bir Yaklaşım. çev. Ayşe Demir. Ankara, Hece Yayınları.
• Wodak, R. (2014). Critical discourse analysis. C. Leung ve B. V. Street (Ed.), The Routledge companion to English studies içinde (ss. 302–317). Routledge.
• Yıldırım, D. H., ve Ayanoğlu, S. (2014). 6292 sayılı yasa hakkında düşünceler. Journal of the Faculty of Forestry Istanbul University 64(1): 1–11. https://doi.org/10.17099/jffiu. 92409