The relationship between infectious disease perception and disease avoidance attitudes among seasonal agricultural workers during the pandemic: a cross-sectional study

Yıl 2026, Cilt: 6 Sayı: 1, 61 - 70, 31.01.2026

Burcu Dedeoğlu Demir , Zehra Gürsoy , Ümit Canpolat , Ahmet Kiran , Ali Aytan , Yusuf Merç

https://doi.org/10.56723/dyad.1856410

Öz

This study aims to examine factors associated with seasonal agricultural workers’ perceptions of COVID-19 and their attitudes toward avoiding the disease. This descriptive and correlational study includes 102 seasonal agricultural workers aged 18- 65. Data were collected online via Google Forms using a Personal Information Form, the COVID-19 Avoidance Attitudes Scale, and the COVID-19 Disease Perception Scale. Ethical approval was obtained. Among participants, 84.3% were vaccinated, 24.5% had previously been diagnosed with COVID-19, 18.6% had experienced a workplace accident in the last year, and 41.2% had lost their job during the pandemic. A weak negative correlation is identified between COVID-19 disease perception and both average daily working hours (p=0.044) and the number of seasonal workers in the family (p=0.030). COVID-19 avoidance attitude scores are significantly higher among those without a workplace accident in the past year (p=0.018), those never diagnosed with COVID-19 (p=0.023), and those reporting the implementation of preventive measures in their workplaces (p=0.012). COVID-19 disease perception among seasonal agricultural workers is associated with gender, age, smoking status, age of starting seasonal work, daily working hours, family size in seasonal labor, job loss during the pandemic, and disease avoidance attitudes.

Anahtar Kelimeler

Disease perception , infectious disease , seasonal agricultural worker , pandemic

Etik Beyan

The research was conducted in accordance with the principles set out in the Declaration of Helsinki. Before data collection began, permission was obtained from the Istanbul Arel University Ethics Committee (Number: 2021/17, Date: 17.12.2021). Permission to use the validated and reliable Turkish scales used in data collection was obtained from the researchers via email. Before data collection began, voluntary consent was obtained on the first page of Google Forms. Individuals who agreed to participate in the study answered the research questions. No institutional permission was obtained.

Pandemi döneminde mevsimlik tarım işçilerinin bulaşıcı hastalık algısı ile hastalıktan kaçınma tutumları arasındaki ilişki: kesitsel bir çalışma

Öz

Bu araştırmada, mevsimlik tarım işçilerinin COVID-19 algıları ve hastalıktan kaçınma tutumları ile ilişkili faktörlerin incelenmesi amaçlanmıştır. Tanımlayıcı ve ilişki arayıcı nitelikte planlanan çalışmanın örneklemi, mevsimlik tarım işçisi olarak çalışan, araştırmaya gönüllü katılan, okuma yazma bilen, akıllı telefon, tablet veya bilgisayar kullanabilen 18-65 yaş arası 102 bireyden oluştu. Veriler; Tanıtıcı Bilgi Formu, COVID-19’dan Kaçınma Tutumları Ölçeği ve COVID-19 Hastalık Algısı Ölçeği ile toplandı. Katılımcıların %71.6'sı erkek olup, yaş ortalaması 26.42±7.78, mevsimlik tarım işçiliğine başlama yaşı ise ortalama 15±4.02'dir. Katılımcıların %45’i lisans ve üstü eğitim seviyesine sahip, günlük ortalama çalışma süreleri 10.16±2.56 saat ve ailedeki ortalama mevsimlik işçi sayısı 5.13±3.51 olarak tespit edilmiştir. Katılımcıların %84.3'ü COVID-19 aşısı olmuş, %24.5’i COVID-19 tanısı almış, %18.6'sı son bir yıl içinde iş kazası geçirmiş ve %41.2'si COVID-19 salgını sırasında iş kaybı yaşamıştır. Çalışmada, COVID-19 Hastalık Algısı Ölçeği Bulaştırıcılık alt boyut puan ortalaması ile yaş arasında pozitif yönlü; toplam puan ortalaması ile günlük çalışma süresi ve ailedeki mevsimlik işçi sayısı arasında ise negatif yönlü bir ilişki bulunmuştur. Erkeklerde ve sigara kullananlarda COVID-19 tehlikelilik algısı yüksek, kadınlarda, COVID-19 tanısı almış bireylerde, aşı bulmakta zorlanan ve iş kaybı yaşayanlarda ise Bulaştırıcılık algısı daha yüksek bulundu. Ayrıca, COVID-19’dan Kaçınma Tutumları Ölçeği bilişsel alt boyut puanı ile COVID-19 tehlikelilik algısı arasında; davranışsal alt boyut ile COVID-19 bulaştırıcılık ve toplam puanları arasında pozitif yönlü bir ilişki saptandı. Bulgular, mevsimlik tarım işçilerinin COVID-19 hastalık algısının cinsiyet, yaş, sigara kullanımı, mevsimlik işçiliğe başlama yaşı, günlük çalışma süresi, ailedeki işçi sayısı ve iş kaybı gibi faktörlerle ilişkili olduğunu ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

Bulaşıcı hastalık , hastalık algısı , mevsimlik tarım işçisi , pandemi

Etik Beyan

Veri toplama işlemine başlamadan önce İstanbul Arel Üniversitesi Etik Kurulu'ndan izin alınmıştır (Numara: 2021/17, Tarih: 17.12.2021). Veri toplamada kullanılan geçerli ve güvenilir Türkçe ölçeklerin kullanımı için araştırmacılardan e-posta yoluyla izin alınmıştır. Veri toplama işlemine başlamadan önce, Google Formlar'ın ilk sayfasında gönüllü onay alınmıştır. Çalışmaya katılmayı kabul eden bireyler araştırma sorularını yanıtlamıştır. Kurumsal izin alınmamıştır.

Kaynakça

• [1] Kugler M, Viollaz M, Duque D, Gaddis I, Newhouse D, Palacios-Lopez A, et al. “How did the COVID-19 crisis affect different types of workers in the developing world?”. World Development, 170, 106331, 2023.
• [2] Turkish Ministry of Health. “Covid-19 Information Platform”. https://covid19.saglik.gov.tr/TR-66494/pandemi.html (11.21.2025).
• [3] Benek S, Baydemir R, Bozdoğan S. “COVID-19 Pandemi sürecinde mevsimlik gezici tarım işçiliği ve çalışma koşulları üzerine bir inceleme: Beylikova (Eskişehir) örneği”. Türk Coğrafya Dergisi, (76), 75-94, 2020.
• [4] Ekiz T, Ilıman E, Dönmez E. “Bireylerin sağlık anksiyetesi düzeyleri ile COVİD-19 salgını kontrol algısının karşılaştırılması”. Uluslararası Sağlık Yönetimi ve Stratejileri Araştırma Dergisi, 6(1), 139-154, 2020.
• [5] Doğan BK, Pekasıl AN. “COVID-19 pandemisi bağlamında evsizler, mevsimlik tarım işçileri, mülteci, şartlı mülteci ve geçici koruma kapsamında bulunan suriyelilerin sorunları üzerine bir değerlendirme”. Toplum ve Sosyal Hizmet, 32(1), 275-292, 2021.
• [6] Geniş B, Gürhan N, Koç M, Geniş Ç, Şirin B, Çırakoğlu OC, et al. “Development of perception and attitude scales related with COVID-19 pandemia”. Pearson journal of social sciences-humanities, 5(7), 306-328, 2020.
• [7] Yılmaz Ç, İşler ASY. “COVİD-19 pandemi sürecinin fındık hasadında mevsimlik tarım işçiliğine etkisi”. Toplum ve Sosyal Hizmet, 1, 1-22, 2021.
• [8] Chicas R, Xiuhtecutli N, Houser M, Glastra S, Elon L, Sands JM, et al. “COVID-19 and agricultural workers: a descriptive study”. Journal of immigrant and minority health, 24(1), 58-64, 2022.
• [9] International Labour Organization (ILO). “The impact of the global pandemic on employment in Turkey: What would be the situation of employment without Covid-19? Covid-19 and employment research note”. https://www.ilo.org/wcmsp5/groups/public/---europe/---ro-geneva/---ilo-ankara/documents/publication/wcms_765422.pdf (11.21.2022).
• [10] Yaman S, Kılıç M. “Personal well-being and preventive behaviors of seasonal agricultural workers regarding COVID-19: The case of Turkey”. BMC Public Health, 23, 102, 2023.
• [11] Aydın Avcı İ, Hendekci A. “Tarım işçilerinin COVID-19 pandemisinde kişisel koruyucu kullanımı farkındalıkları, sağlık endişeleri ve anksiyeteleri”. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 14(4), 337-347, 2021.
• [12] Quandt A, Keeney AJ, Flores L, Flores D, Villaseñor M. “We left the crop there lying in the field”: Agricultural worker experiences with the COVID-19 pandemic in a rural US-Mexico border region”. Journal of Rural Studies, 95, 533-543, 2022.
• [13] Örüm MH, Mart G, Örüm D, Mart M, Kaplan Y. “Evaluation of variables affecting depression symptoms in seasonal agricultural workers”. Ağrı Tıp Fakültesi Dergisi, 2(1), 5-9, 2024.
• [14] Wielechowski M, Jędruchniewicz A, Kotyza P. “Instruments mitigating the negative effects of the COVID-19 pandemic in agriculture”. Acta Scientiarum Polonorum Oeconomia, 23(1), 43-53, 2024.
• [15] Özkan F, Yiğit İ. “Birinci basamak sağlık çalışanlarının koronavirüs salgını sürecinde COVID-19 aşısına yönelik tutumları ve COVID-19 hastalık algıları”. İnönü Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Dergisi, 10(1), 401-413, 2022.