Kadın suçluluğunun kültürel temsili: Mitolojik kodlar, medya söylemi ve toplumsal cinsiyetlendirilmiş algı

Öz

Bu çalışma, kadın suçluluğunun toplumsal algıda neden çoğu zaman olağan bir hukuki kategori olarak değil, kadınlık normundan sapma, annelik idealinin ihlali ya da ahlaki düzenin bozulması biçiminde anlamlandırıldığını tartışmaktadır. Çalışma, feminist kriminoloji, toplumsal cinsiyet kuramı, mitoloji çalışmaları, damgalama, sembolik iktidar, medya temsili ve eleştirel erkeklik literatürünü birlikte okuyan kuramsal bir derleme niteliğindedir. Makalenin analitik çerçevesi eleştirel feminist söylem yaklaşımına dayanmaktadır. Bu çerçevede mitoloji, kriminoloji ve medya tarihsel olarak birbirini zorunlu biçimde izleyen aşamalar olarak değil, kadın suçluluğuna ilişkin kültürel anlamların dolaşıma girdiği üç temsil düzlemi olarak ele alınmaktadır. Havva, Pandora, Lilith, Medea ve cadı figürleri üzerinden kadın eylemliliğinin merak, itaatsizlik, baştan çıkarma, annelik ihlali ve yıkım imgeleriyle ilişkilendirilişi tartışılmakta, bu tarihsel imgelerin modern kriminolojik açıklamalar ve medya söylemleriyle kurduğu süreklilik sorgulanmaktadır. Çalışma, kadın suçluluğunun tüm türlerini açıklama iddiası taşımamakta, özellikle kadınlığa, anneliğe, bakım verme rolüne, cinselliğe ve itaat beklentisine aykırı görülen suç temsillerine odaklanmaktadır. Makalenin temel sonucu, kadın suçluluğunun niceliksel azlığına rağmen kültürel olarak yoğun biçimde anlamlandırıldığı ve kadın fail figürünün çoğu zaman hukuki fail olmaktan çıkarılıp cinsiyet düzeninin sınırlarını bozan sembolik bir tehdide dönüştürüldüğüdür.

Anahtar Kelimeler

• Kadın suçluluğu
• feminist kriminoloji
• mitoloji
• medya söylemi
• eleştirel erkeklik

Cultural representation of female criminality: Mythological codes, media discourse, and gendered perception

Öz

This article examines why female criminality is frequently interpreted not merely as a legal category but as a deviation from femininity, a violation of the maternal ideal and, a disturbance of moral order. It is designed as a theoretical review that brings together feminist criminology, gender theory, mythology studies, stigma, symbolic power, media representation, and critical masculinity studies. The analytical framework of the article is based on a critical feminist discourse perspective. Within this framework, mythology, criminology, and media are not treated as successive historical stages. Rather, they are discussed as three representational planes through which cultural meanings attached to female criminality circulate. Through the figures of Eve, Pandora, Lilith, Medea, and the witch, the article discusses how female agency has historically been associated with curiosity, disobedience, seduction, maternal transgression, and destruction, while also questioning the continuities between these historical images, modern criminological explanations, and media discourse. The study does not claim to explain all forms of female offending. It focuses on representations of crimes that are perceived as incompatible with femininity, motherhood, care, sexuality, and obedience. The main conclusion is that female criminality, despite its numerical minority, is culturally over-signified and that the female offender is often transformed from a legal subject into a symbolic threat that unsettles the boundaries of the gender order.

Anahtar Kelimeler

• Female criminality
• feminist criminology
• mythology
• media discourse
• critical masculinity

Kaynakça

1. [1]     Smart C. Women, Crime and Criminology: A Feminist Critique. London, United Kingdom, Routledge and Kegan Paul, 1976.
2. [2]     Chesney-Lind M. “Women and crime: The female offender”. Signs: Journal of Women in Culture and Society, 12(1), 78-96, 1986.
3. [3]     Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü. “Ceza İnfaz Kurumunda Bulunan Tutuklu ve Hükümlülerin Kurum Statülerine ve Cinsiyetlerine Göre Dağılımları, 1.08.2025”. Ankara, Türkiye, Adalet Bakanlığı, 2025.
4. [4]     Saruç S. “Türkiye’de kadın hükümlüler: Kadın hükümlülerin profili ve suçluluğa etki eden olguların analizi”. Toplum ve Sosyal Hizmet, 25(1), 61-88, 2014.
5. [5]     Lombroso C, Ferrero G. Criminal Woman, the Prostitute, and the Normal Woman. Çeviri: Hahn Rafter N, Gibson MD. Durham, North Carolina, USA, Duke University Press, 2004.
6. [6]     Heidensohn F. Women and Crime. London, United Kingdom, Macmillan, 1996.
7. [7]     Daly K, Chesney-Lind M. “Feminism and criminology”. Justice Quarterly, 5(4), 497-538, 1988.
8. [8]     Belknap J. The Invisible Woman: Gender, Crime, and Justice. 4th edition. Belmont, USA, Wadsworth, 2015.

9. [9]     Carlen P. Women, Crime and Poverty. Milton Keynes, United Kingdom, Open University Press, 1988.
10. [10]  Weare S. “The mad, the bad, the victim: Gendered constructions of women who kill within the criminal justice system”. Laws, 2(3), 337-361, 2013.
11. [11]  Heidensohn F. “The deviance of women: A critique and an enquiry”. The British Journal of Sociology, 19(2), 160-175, 1968.
12. [12]  Goffman E. Damga: Örselenmiş Kimliğin İdare Edilişi Üzerine Notlar. Çeviri: Geniş Ş, Ünsaldı L, Ağırnaslı SN. Ankara, Türkiye, Heretik Yayınları, 2014.
13. [13]  Bourdieu P. Eril Tahakküm. Çeviri: Yılmaz B. İstanbul, Türkiye, Bağlam Yayınları, 2015.
14. [14]  Foucault M. Hapishanenin Doğuşu. Çeviri: Kılıçbay MA. Ankara, Türkiye, İmge Kitabevi, 2019.
15. [15]  Barthes R. Mitolojiler. Çeviri: Yücel T. İstanbul, Türkiye, Metis Yayınları, 2014.
16. [16]  Eliade M. Mitlerin Özellikleri. Çeviri: Alatlı S. İstanbul, Türkiye, Alfa Yayınları, 2017.
17. [17]  Beauvoir S de. İkinci Cinsiyet I: Olgular ve Efsaneler. Çeviri: Savran G. İstanbul, Türkiye, Koç Üniversitesi Yayınları, 2019.
18. [18]  Barnett B. “Medea in the media: Narrative and myth in newspaper coverage of women who kill their children”. Journalism, 7(4), 411-432, 2006.
19. [19]  Federici S. Caliban ve Cadı: Kadınlar, Beden ve İlksel Birikim. Çeviri: Karakaş Ö. İstanbul, Türkiye, Otonom Yayıncılık, 2019.
20. [20]  Jewkes Y. Media and Crime. 3rd edition. London, United Kingdom, Sage, 2015.
21. [21]  Berrington E, Honkatukia P. “An evil monster and a poor thing: Female violence in the media”. Journal of Scandinavian Studies in Criminology and Crime Prevention, 3(1), 50-72, 2002.
22. [22]  Seal L. Women, Murder and Femininity: Gender Representations of Women Who Kill. London, United Kingdom, Palgrave Macmillan, 2010.
23. [23]  Morrissey B. When Women Kill: Questions of Agency and Subjectivity. London, United Kingdom, Routledge, 2003.
24. [24]  Rafter NH, Stanko EA. Judge, Lawyer, Victim, Thief: Women, Gender Roles, and Criminal Justice. Boston, USA, Northeastern University Press, 1982.
25. [25]  Wilczynski A. “Mad or bad? Child-killers, gender and the courts”. British Journal of Criminology, 37(3), 419-436, 1997.
26. [26]  Connell RW. Masculinities. Cambridge, United Kingdom, Polity Press, 1995.
27. [27]  Connell RW, Messerschmidt JW. “Hegemonic masculinity: Rethinking the concept”. Gender and Society, 19(6), 829-859, 2005.
28. [28]  Messerschmidt JW. Masculinities and Crime: Critique and Reconceptualization of Theory. Lanham, USA, Rowman and Littlefield, 1993.