Öz
There is an increasing trend of observing Ramadan for people with diabetes (DM) although they are exempt from fasting. DM itself is also a growing epidemic in muslim people especially in the Middle-East and North Africa (MENA) Region. Hypoglycaemia (hypo), significant hyperglycaemia (glucose level equal or over than 300 mg/dl) are the cut off numbers to break the fast according to the international authorities. Not only these two, but dehydration, thrombosis, diabetic ketoacidosis and hyperosmolar non-ketotic coma are the fearful complications during the observance. Glycaemic control can be obtained with careful attention to the glucose readings throughout the day while taking into consideration of fasting and postprandial periods (after sahoor, and iftaar). Time in Range (TIR) as well as glucose variability are important factors, -lately emphasized for diabetes management other than Hba1c (A1c)- so as to get rid of later complications -macrovascular and microvascular ones- provoked by advanced glycation end-products (AGEP) and oxidative stress. Anxiety of everyday finger pricking for glucose measurement can be replaced with artificial intelligence (AI) used equipments for those who can afford. They are either part of continuous glucose monitoring systems (CGMS) or insulin pump delivery machines giving rise to less glucose spikes, less use of total insulin and smart warnings for hypo.
Anahtar Kelimeler
Artificial Intelligence (AI) Diabetes (DM) Ramadan Fasting Hypoglycaemia (Hypo)
Etik Beyan
N/A
Destekleyen Kurum
N/A
Proje Numarası
N/A
Teşekkür
To Prof Mohamed Hassenein (Gulf University, Dubai/UAE) who is the president of International Diabetes Federation, Diabetes and Ramadan (IDF-DaR) Alliance, bringing over 20 countries worldwide in order to serve better to people with diabetes fasting Ramadan and inviting Türkiye for international collaboration as well.
Kaynakça
- 1. Hassanein M , Zainudin SB , Shaikh S ,Shaltout I ,Malek R, Buyukbese MA, et al. An update on the current characteristics and status of care for Muslims with type 2 diabetes fasting during Ramadan: the DAR global survey 2022. Curr Med Res Opin 2024;40(9):1515-23. doi: 10.1080/03007995.2024.2385057.
- 2. Hassanein M, Ahmedani MY, Shaltout I, Alabbood M, Buyukbese MA, Hafidh K, et al. Ramadan fasting among adults with type 2 diabetes in five geographically different regions of the world: The DAR 2020 global survey. Diabetes Epidemiology and Management 2024; 16:100229. https://doi.org/10.1016/j.deman.2024.100229.
- 3. Hassanein M, Afandi B, Ahmedani MY, Alamoudi RM, Alawadi F, Bajaj HS, et al. Diabetes and Ramadan: Practical guidelines 2021. Diabetes Res Clin Pract. Diabetes Res Clin Pract 2022;109185. doi: 10.1016/j.diabres.2021.109185.
- 4. Hassanein M, Alamoudi RM, Kallash MA, Aljohani NJ, Alfadhli EM, Tony LE, et al. Ramadan fasting in people with type 1 diabetes during COVID-19 pandemic: The DaR Global survey. Diabetes Res Clin Pract 2021;172:108626. doi: 10.1016/j.diabres.2020.108626.
- 5. Hassanein M, Hussein Z, Shaltout I, Wan Seman WJ, Tong CV, Mohd Noor N, et al. The DAR 2020 Global survey: Ramadan fasting during COVID-19 pandemic and the impact of older age on fasting among adults with Type 2 diabetes. Diabetes Res Clin Pract 2021;173:108674. doi: 10.1016/j.diabres.2021.108674.
- 6. Hassanein M, Al-Arouj M, Hamdy O, Bebakar WMW, Jabbar A, Al-Madani A, et al. Diabetes and Ramadan: Practical guidelines. Diabetes Res Clin Pract 2017;126:303-16. doi: 10.1016/j.diabres.2017.03.003.
- 7. Ibrahim M, Ba-Essa EM, Ahmed A, Ahmad E, Annabi FA, Chaabane H, et al. Recommendations for the Management of Diabetes During Ramadan Applying the Principles of the ADA/ EASD Consensus: Update 2025. Diabetes Metab Res Rev. 2025;41(5):e70057. doi: 10.1002/dmrr.70057.
- 8. https://diabetesatlas.org/resources/idf-diabetes-atlas-2025/. (Access date:July 13, 2025).
- 9. https://www.pewresearch.org/religion/2025/06/09/muslim-populationchange/#:~:text=The%20number%20of%20Muslims%20around,from%2024%25%20to%2026%25. (Access date: June 9, 2025).
- 10. Balkau B. The DECODE study. Diabetes epidemiology: collaborative analysis of diagnostic criteria in Europe Diabetes Metab. 2000;26(4):282-6.
- 11. ACCORD, ADVANCE, and the VADT: What Do They Mean, and for Whom? https://diatribe.org/diabetes-research/accord-advance-and-vadt-what-do-they-mean-and-whom (Access date: August 10, 2025).
- 12. Al-Arouj M, Bouguerra R, Buse J, Hafez S, Hassanein M, Ibrahim MA, et al. Recommendations for management of diabetes during Ramadan. Diabetes Care 2005;28(9):2305-11. doi: 10.2337/diacare.28.9.2305.
- 13. Al-Arouj M, Assaad-Khalil S, Buse J, Fahdil I, Fahmy M, Hafez S, et al. Recommendations for Management of Diabetes During Ramadan: Update 2010. Diabetes Care 2010;33(8):1895–1902. https://doi.org/10.2337/dc10-0896.
- 14. Ibrahim, M, Abu Al Magd, Annabi FA, Assaad-Khalil S, Ba-Essa EM, Fahdil I, et al. Recommendations for Management of Diabetes During Ramadan: Update 2015. BMJ Open Diabetes Research & Care 2015;3(1):e000108. https://doi.org/10.1136/bmjdrc-2015-000108.
- 15. Ibrahim M, Davies MJ, Ahmad E, Annabi FA, Eckel RH, Ba-Essa EM, et al. Recommendations for Management of Diabetes During Ramadan: Update 2020, Applying the Principles of the ADA/EASD Consensus. BMJ Open Diabetes Research & Care 2020;8(1): e001248. https://doi.org/10.1136/bmjdrc-2020-001248.
- 16. Ibrahim M, Ba-Essa EM, Ahmed A, Ahmad E, Annabi FA, Chaabane H, et al. Recommendations for the Management of Diabetes During Ramadan Applying the Principles of the ADA/ EASD Consensus: Update 2025. Diabetes Metab Res Rev 2025;41(5):e70057. doi: 10.1002/dmrr.70057.
- 17. https://daralliance.me/#aboutus. (Access date:July 17, 2025).
- 18. Hassanein M, Yousuf S, Ahmedani Y, Albashier A, Shaltout I, Yong A. Ramadan fasting in people with diabetes and chronic kidney disease (CKD) during the COVID-19 pandemic: The DaR global survey. Diabetes Metab Syndr 2023;17(7):102799. doi: 10.1016/j.dsx.2023.102799.
- 19. Alamoudi RM, Aljohani NJ, Alfadhli EM, Alzaman N, Alfadhly AF, Kallash MA, et al. Fasting Ramadan in patients with T1DM-Saudi Arabia versus other countries during the COVID-19 pandemic. Diabetes Metab Syndr 2023;17(1):102676. doi: 10.1016/j.dsx.2022.102676.
- 20. Salti I, Bénard E, Detournay B, Bianchi-Biscay M, Le Brigand C, Voinet Cl, et al. A Population-Based Study of Diabetes and Its Characteristics During the Fasting Month of Ramadan in 13 Countries: Results of the Epidemiology of Diabetes and Ramadan 1422/2001 (EPIDIAR) study. Diabetes Care 2004;27(10):2306-11. doi: 10.2337/diacare.27.10.2306.
- 21. Satman I, Yilmaz T, Sengül A, Salman S, Salman F, Uygur S, et al. Population-based study of diabetes and risk characteristics in Turkey: results of the turkish diabetes epidemiology study (TURDEP). Diabetes Care 2002;25(9):1551-6. doi: 10.2337/diacare.25.9.1551.
- 22. Satman I, Omer B, Tutuncu Y, Kalaca S, Gedik S, Dinccag N, et al. TURDEP-II Study Group. Twelve-year trends in the prevalence and risk factors of diabetes and prediabetes in Turkish adults. Eur J Epidemiol 2013;28(2):169-80. doi: 10.1007/s10654-013-9771-5.
- 23. Satman I, Bayirlioglu S, Okumus F, Erturk N, Yemenici M, Cinemre S, et al. Estimates and Forecasts on the Burden of Prediabetes and Diabetes in Adult and Elderly Population in Turkiye. Eur J Epidemiol 2023;38(3):313-23. doi: 10.1007/s10654-022-00960-8.
- 24. Ozcan S, Buyukbese MA. Southeastern Anatolia Diabetes Project. FEND (Federation of European Nurses in Diabetes) 9th Annual Conference Munich, GERMANY September 3-4, 2004. (Oral presentation).
- 25. https://www.turkdiab.org/diyabet-vakfi.asp?lang=TR&id=51 (Access date:August 10, 2025). (Turkish).
- 26. Al Hayek A, Al Dawish MA. Improvement of Glycemia Risk Index and Continuous Glucose Monitoring Metrics During Ramadan Fasting in Type 1 Diabetes: A Real-World Observational Study. J Diabetes Sci Technol 2024:19322968241301750. doi: 10.1177/19322968241301750.
- 27. Al-Sofiani ME, Al-Murashi AM, Al-Agil NA, Al-Othman AO, Al-Faris SY, Al-Enzi AM. Diabetes Technology in Saudi Arabia: Current Status and Future Directions. J Diabetes Sci Technol. 2025:19322968251370756. doi: 10.1177/19322968251370756.
- 28. Hassanein M, Abdallah K, Schweizer A. A double-blind, randomized trial, including frequent patient-physician contacts and Ramadan-focused advice, assessing vildagliptin and gliclazide in patients with type 2 diabetes fasting during Ramadan: the STEADFAST study. Vasc Health Risk Manag 2014;10:319-26. doi: 10.2147/VHRM.S64038.
- 29. https://darturkiye.com/. (Access date:July 13, 2025) (both Turkish & English).
- 30. Altay M, Özkara A. Ramazan ayında diyabetli hastaların yönetimi. Oruç ve Kanıta Dayalı Tıp. Ankara Nobel Tıp Kitapevleri. 2020. (Turkish published)
- 31. Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği (TEMD): Diabetes mellitus ve komplikasyonlarının tanı, tedavi ve izlem kılavuzu. (2024). https://file.temd.org.tr/Uploads/publications/guides/documents/diabetesmellitus2024.pdf (Access date: July 13, 2025).
- 32. Hassanein M, Malek R, Shaltout I, Sahay RK, Buyukbese MA, Djaballah K, et al. SoliRam Study Investigators. Real-world safety and effectiveness of iGlarLixi in people with type 2 diabetes who fast during Ramadan: The SoliRam observational study. Diabetes Metab Syndr 2023;17(2):102707. doi: 10.1016/j.dsx.2023.102707.
- 33. Hassanein M, Malek R, Al Sifri S, Sahay RK, Buyukbese MA, Djaballah K, et al. Safety and Effectiveness of Concomitant iGlarLixi and SGLT-2i Use in People with T2D During Ramadan Fasting: A SoliRam Study Sub-analysis. Diabetes Ther 2024;15(11):2309-22. doi: 10.1007/s13300-024-01642-2.
- 34. Hassanein M, Buyukbese MA, Malek R, Pilorget V, Naqvi M, Berthou B, et al. Real-world safety and effectiveness of insulin glargine 300 U/mL in participants with type 2 diabetes who fast during Ramadan: The observational ORION study. Diabetes Res Clin Pract 2020;166:108189. doi: 10.1016/j.diabres.2020.108189.
- 35. Babineaux SM, Toaima D, Boye KS, Zagar A, Tahbaz A, Jabbar A, et al. Multi-country retrospective observational study of the management and outcomes of patients with Type 2 diabetes during Ramadan in 2010 (CREED). Diabet Med 2015;32:819–28. doi: 10.1111/dme.12685.
- 36. Bravis V, Hui E, Salih S, Mehar S, Hassanein M, Devendra D. Ramadan Education and Awareness in Diabetes (READ) programme for Muslims with Type 2 diabetes who fast during Ramadan. Diabet Med 2010;27(3):327-31. doi: 10.1111/j.1464-5491.2010.02948.
- 37. Tourkmani AM, Alharbi TJ, Bin Rsheed AM, AlRasheed AN, AlBattal SM, Abdelhay O, et al. Impact of Ramadan Focused Education Program on medications adjustment for patients with type 2 diabetes in a primary health care institution in Saudi Arabia. Diabetes Metab Syndr 2019;13(1):161-5. doi: 10.1016/j.dsx.2018.07.012.
- 38. Ahmedani MY, Ahsan S, Haque MSU. Role of Ramadan specific diabetes education (RSDE); A prospective study. Pak J Med Sci 2017;33(3):586-93. doi: 10.12669/pjms.333.12345.
- 39. Ahmedani MY, Alvi SF. Characteristics and Ramadan-specific diabetes education trends of patients with diabetes (CARE): a multinational survey (2014). Int J Clin Pract 2016;70(8):668-75. doi: 10.1111/ijcp.12820.
- 40. Al Hayek A, Al Dawish MA. Improvement of Glycemia Risk Index and Continuous Glucose Monitoring Metrics During Ramadan Fasting in Type 1 Diabetes: A Real-World Observational Study. J Diabetes Sci Technol 2024:19322968241301750. doi: 10.1177/19322968241301750.
- 41. Elhadd T, Mall R, Bashir M, Palotti J, Fernandez-Luque L, Farooq F, et al; for PROFAST-Ramadan Study Group. Artificial Intelligence (AI) based machine learning models predict glucose variability and hypoglycaemia risk in patients with type 2 diabetes on a multiple drug regimen who fast during ramadan (The PROFAST - IT Ramadan study). Diabetes Res Clin Pract 2020;169:108388. doi: 10.1016/j.diabres.2020.108388.
- 42. Baagar K, Ali H, Ata F, Mohamud K, Al-Naimi N, Alsaud A, et al. Automated insulin delivery for safe fasting and exercise during Ramadan in patients with type 1 diabetes: The active fast study. Diabetes Res Clin Pract 2025;226:112353. doi: 10.1016/j.diabres.2025.112353.
- 43. Elbarbary N, Alguwaihes A, Zarif H, Hassanein M, Deeb A, Petrovski G, et al. MiniMed 780G System Use in Type 1 Diabetes During Ramadan Intermittent Fasting: A Systematic Literature Review and Expert Recommendations. Diabetes Technol Ther 2025;27(1):72-85. doi: 10.1089/dia.2024.0200.
- 44. Alguwaihes AM, Alotaibi MS, Alqumaidi H, Batais MA, Alrasheed AA, Alnasser LN, et al. Potential benefits of hybrid closed-loop systems for managing moderate- to high-risk individuals with type 1 diabetes during Ramadan fasting. Diabetes Obes Metab 2025;27(9):5209-16. doi: 10.1111/dom.16573.
- 45. Asgharzadeh A, Patel M, Connock M, Damery S, Ghosh I, Jordan M, et al. Hybrid closed-loop systems for managing blood glucose levels in type 1 diabetes: a systematic review and economic modelling. Health Technol Assess 2024;28(80):1-190. doi: 10.3310/JYPL3536.
- 46. Woldaregay AZ, Ðrsand E, Botsis T, Albers D, Mamykina L, Hartvigsen G. Data-driven blood glucose pattern classification and anomalies detection: machine-learning applications in type 1 diabetes. J Med Internet Res 2019;21(5): e11030. https://doi.org/10.2196/11030.
- 47. Pettus J, Roussel R, Liz Zhou F, et al. Rates of hypoglycemia predicted in patients with type 2 diabetes on insulin glargine 300 U/ml versus first- and second-generation basal insulin analogs: the real-world LIGHTNING study. Diabetes Ther 2019;10(2):617–33. https://doi.org/10.1007/s13300-019-0568-8.
- 48. Zhang L, Yang L, Zhou Z. Data-based modeling for hypoglycemia prediction: Importance, trends, and implications for clinical practice. Front Public Health 2023;26;11:1044059. doi: 10.3389/fpubh.2023.1044059.
- 49. Fengade VS, Swati H, Chandak M, Rattan R, Singhal A, Kamble P, et al. Development of Enhanced Machine Learning Models for Predicting Type 2 Diabetes Mellitus Using Heart Rate Variability: A Retrospective Study. Cureus 2025;17(3):e80933. doi: 10.7759/cureus.80933.
- 50. Hassanein M, Abdelgadir E, Bashier A, et al. The role of optimum diabetes care in form of Ramadan focused diabetes education, flash glucose monitoring system and pre-Ramadan dose adjustments in the safety of Ramadan fasting in high risk patients with diabetes. Diabetes Res Clin Pract 2019;150:288–95. https://doi.org/10.1016/j.diabres.2018.12.013.
- 51. Hassanein M, Rashid F, Elsayed M, et al. Assessment of risk of fasting during Ramadan under optimal diabetes care, in highrisk patients with diabetes and coronary heart disease through the use of FreeStyle Libre flash continuous glucose monitor (FSL-CGMS). Diabetes Res Clin Pract 2019;150:308–14. https://doi.org/10.1016/j.diabres.2019.01.038.
- 52. Alawadi F, Rashid F, Bashier A, et al. The use of Free Style Libre Continues Glucose Monitoring (FSL-CGM) to monitor the impact of Ramadan fasting on glycemic changes and kidney function in high-risk patients with diabetes and chronic kidney disease stage 3 under optimal diabetes care. Diabetes Res Clin Pract 2019;151:305–12. https://doi.org/10.1016/j.diabres.2019.03.015.
- 53. Bashir M, Elhadd T, Ali H, et al. A pilot study using flash continuous glucose monitoring in patients with type-2 diabetes on multiple anti-diabetic agents during Ramadan. Diabetes Metab Syndr Clin Res Rev 2018;12(6):965–8. https://doi.org/10.1016/j.dsx.2018.06.005.
- 54. Ji C, Jiang T, Liu L, Zhang J, You L. Continuous glucose monitoring combined with artificial intelligence: redefining the pathway for prediabetes management. Front Endocrinol (Lausanne) 2025;16:1571362. doi: 10.3389/fendo.2025.1571362.
- 55. Delavari P, Ozturan G, Navajas EV, Yilmaz O, Oruc I. AI-Assisted identification of sex-specific patterns in diabetic retinopathy using retinal fundus images. PLoS One 2025;20(8):e0327305. doi: 10.1371/journal.pone.0327305.
- 56. Sacchini F, Mancin S, Cangelosi G, Palomares SM, Caggianelli G, Gravante F, et al. The role of artificial intelligence in diabetic retinopathy screening in type 1 diabetes: A systematic review. J Diabetes Complications. 2025;39(10):109139. doi: 10.1016/j.jdiacomp.2025.109139.
Öz
Diyabetliler (DM), oruç tutmaktan muaf oldukları halde, Ramazan ayında yine de artan oranda bir eğilim bulunmaktadır. DM’nin kendisi müslümanlarda, özellikle de Ortadoğu ve Kuzey Afrika (MENA) Bölgesinde olmak üzere, keza artmakta olan bir epidemi sergilemektedir. Uluslararası otoritelere göre hipoglisemi (hipo) ve ciddi hiperglisemi (kan glikozunun 300mg/dl’ye eşit veya üzerinde olması), orucu bozmak için kesin sınırlar olarak belirlenmiştir. Oruç esnasında sadece bu ikisi değil, ayrıca dehidratasyon, tromboz gelişimi, diyabetik ketoasidoz, ve hiperosmolar non-ketotik koma da korkulan komplikasyonlar arasında yer almaktadır. Oruç esnasında glisemik kontrol, özenli bir şekilde ve açlıkta ve toklukta (sahur ve iftar yemeklerinden sonra) dikkatlice okunacak olan glikoz değerleriyle elde edilebilir. Gün içinde kan glikozunun belirli değerler arasında tutulması (TIR) ve glikoz değerlerindeki değişiklikler, diyabet tedavisinde -ileri glikozilasyon son ürünleri ve oksidatif stres tarafından başlatılan ve ileride gelişebilecek olan makrovasküler ve mikrovasküler geç dönem komplikasyonlarından kurtulmak için- Hba1c (A1c)’ ye ek olarak son zamanlarda önemi vurgulanan faktörler arasında yer almaktadır. Her gün parmak delme işlemi ile yapılan glikoz ölçümünün neden olabildiği anksiyete, bu gün gücü yetip de temin edebilenler için yapay zeka ile desteklenmiş cihazlarla değiştirilebilir. Bunlar, ya devamli kan glikozunu ölçen sistemlerin ya da insülini pompa yoluyla vücuda veren makinelerin bir parçası olarak, daha az glikoz yükselmelerine, toplamda daha az insülinle tedavilere ve de hipo’yu akıllıca bildiren uyarı sinyallerine sahipler.
Anahtar Kelimeler
Proje Numarası
N/A
Kaynakça
- 1. Hassanein M , Zainudin SB , Shaikh S ,Shaltout I ,Malek R, Buyukbese MA, et al. An update on the current characteristics and status of care for Muslims with type 2 diabetes fasting during Ramadan: the DAR global survey 2022. Curr Med Res Opin 2024;40(9):1515-23. doi: 10.1080/03007995.2024.2385057.
- 2. Hassanein M, Ahmedani MY, Shaltout I, Alabbood M, Buyukbese MA, Hafidh K, et al. Ramadan fasting among adults with type 2 diabetes in five geographically different regions of the world: The DAR 2020 global survey. Diabetes Epidemiology and Management 2024; 16:100229. https://doi.org/10.1016/j.deman.2024.100229.
- 3. Hassanein M, Afandi B, Ahmedani MY, Alamoudi RM, Alawadi F, Bajaj HS, et al. Diabetes and Ramadan: Practical guidelines 2021. Diabetes Res Clin Pract. Diabetes Res Clin Pract 2022;109185. doi: 10.1016/j.diabres.2021.109185.
- 4. Hassanein M, Alamoudi RM, Kallash MA, Aljohani NJ, Alfadhli EM, Tony LE, et al. Ramadan fasting in people with type 1 diabetes during COVID-19 pandemic: The DaR Global survey. Diabetes Res Clin Pract 2021;172:108626. doi: 10.1016/j.diabres.2020.108626.
- 5. Hassanein M, Hussein Z, Shaltout I, Wan Seman WJ, Tong CV, Mohd Noor N, et al. The DAR 2020 Global survey: Ramadan fasting during COVID-19 pandemic and the impact of older age on fasting among adults with Type 2 diabetes. Diabetes Res Clin Pract 2021;173:108674. doi: 10.1016/j.diabres.2021.108674.
- 6. Hassanein M, Al-Arouj M, Hamdy O, Bebakar WMW, Jabbar A, Al-Madani A, et al. Diabetes and Ramadan: Practical guidelines. Diabetes Res Clin Pract 2017;126:303-16. doi: 10.1016/j.diabres.2017.03.003.
- 7. Ibrahim M, Ba-Essa EM, Ahmed A, Ahmad E, Annabi FA, Chaabane H, et al. Recommendations for the Management of Diabetes During Ramadan Applying the Principles of the ADA/ EASD Consensus: Update 2025. Diabetes Metab Res Rev. 2025;41(5):e70057. doi: 10.1002/dmrr.70057.
- 8. https://diabetesatlas.org/resources/idf-diabetes-atlas-2025/. (Access date:July 13, 2025).
- 9. https://www.pewresearch.org/religion/2025/06/09/muslim-populationchange/#:~:text=The%20number%20of%20Muslims%20around,from%2024%25%20to%2026%25. (Access date: June 9, 2025).
- 10. Balkau B. The DECODE study. Diabetes epidemiology: collaborative analysis of diagnostic criteria in Europe Diabetes Metab. 2000;26(4):282-6.
- 11. ACCORD, ADVANCE, and the VADT: What Do They Mean, and for Whom? https://diatribe.org/diabetes-research/accord-advance-and-vadt-what-do-they-mean-and-whom (Access date: August 10, 2025).
- 12. Al-Arouj M, Bouguerra R, Buse J, Hafez S, Hassanein M, Ibrahim MA, et al. Recommendations for management of diabetes during Ramadan. Diabetes Care 2005;28(9):2305-11. doi: 10.2337/diacare.28.9.2305.
- 13. Al-Arouj M, Assaad-Khalil S, Buse J, Fahdil I, Fahmy M, Hafez S, et al. Recommendations for Management of Diabetes During Ramadan: Update 2010. Diabetes Care 2010;33(8):1895–1902. https://doi.org/10.2337/dc10-0896.
- 14. Ibrahim, M, Abu Al Magd, Annabi FA, Assaad-Khalil S, Ba-Essa EM, Fahdil I, et al. Recommendations for Management of Diabetes During Ramadan: Update 2015. BMJ Open Diabetes Research & Care 2015;3(1):e000108. https://doi.org/10.1136/bmjdrc-2015-000108.
- 15. Ibrahim M, Davies MJ, Ahmad E, Annabi FA, Eckel RH, Ba-Essa EM, et al. Recommendations for Management of Diabetes During Ramadan: Update 2020, Applying the Principles of the ADA/EASD Consensus. BMJ Open Diabetes Research & Care 2020;8(1): e001248. https://doi.org/10.1136/bmjdrc-2020-001248.
- 16. Ibrahim M, Ba-Essa EM, Ahmed A, Ahmad E, Annabi FA, Chaabane H, et al. Recommendations for the Management of Diabetes During Ramadan Applying the Principles of the ADA/ EASD Consensus: Update 2025. Diabetes Metab Res Rev 2025;41(5):e70057. doi: 10.1002/dmrr.70057.
- 17. https://daralliance.me/#aboutus. (Access date:July 17, 2025).
- 18. Hassanein M, Yousuf S, Ahmedani Y, Albashier A, Shaltout I, Yong A. Ramadan fasting in people with diabetes and chronic kidney disease (CKD) during the COVID-19 pandemic: The DaR global survey. Diabetes Metab Syndr 2023;17(7):102799. doi: 10.1016/j.dsx.2023.102799.
- 19. Alamoudi RM, Aljohani NJ, Alfadhli EM, Alzaman N, Alfadhly AF, Kallash MA, et al. Fasting Ramadan in patients with T1DM-Saudi Arabia versus other countries during the COVID-19 pandemic. Diabetes Metab Syndr 2023;17(1):102676. doi: 10.1016/j.dsx.2022.102676.
- 20. Salti I, Bénard E, Detournay B, Bianchi-Biscay M, Le Brigand C, Voinet Cl, et al. A Population-Based Study of Diabetes and Its Characteristics During the Fasting Month of Ramadan in 13 Countries: Results of the Epidemiology of Diabetes and Ramadan 1422/2001 (EPIDIAR) study. Diabetes Care 2004;27(10):2306-11. doi: 10.2337/diacare.27.10.2306.
- 21. Satman I, Yilmaz T, Sengül A, Salman S, Salman F, Uygur S, et al. Population-based study of diabetes and risk characteristics in Turkey: results of the turkish diabetes epidemiology study (TURDEP). Diabetes Care 2002;25(9):1551-6. doi: 10.2337/diacare.25.9.1551.
- 22. Satman I, Omer B, Tutuncu Y, Kalaca S, Gedik S, Dinccag N, et al. TURDEP-II Study Group. Twelve-year trends in the prevalence and risk factors of diabetes and prediabetes in Turkish adults. Eur J Epidemiol 2013;28(2):169-80. doi: 10.1007/s10654-013-9771-5.
- 23. Satman I, Bayirlioglu S, Okumus F, Erturk N, Yemenici M, Cinemre S, et al. Estimates and Forecasts on the Burden of Prediabetes and Diabetes in Adult and Elderly Population in Turkiye. Eur J Epidemiol 2023;38(3):313-23. doi: 10.1007/s10654-022-00960-8.
- 24. Ozcan S, Buyukbese MA. Southeastern Anatolia Diabetes Project. FEND (Federation of European Nurses in Diabetes) 9th Annual Conference Munich, GERMANY September 3-4, 2004. (Oral presentation).
- 25. https://www.turkdiab.org/diyabet-vakfi.asp?lang=TR&id=51 (Access date:August 10, 2025). (Turkish).
- 26. Al Hayek A, Al Dawish MA. Improvement of Glycemia Risk Index and Continuous Glucose Monitoring Metrics During Ramadan Fasting in Type 1 Diabetes: A Real-World Observational Study. J Diabetes Sci Technol 2024:19322968241301750. doi: 10.1177/19322968241301750.
- 27. Al-Sofiani ME, Al-Murashi AM, Al-Agil NA, Al-Othman AO, Al-Faris SY, Al-Enzi AM. Diabetes Technology in Saudi Arabia: Current Status and Future Directions. J Diabetes Sci Technol. 2025:19322968251370756. doi: 10.1177/19322968251370756.
- 28. Hassanein M, Abdallah K, Schweizer A. A double-blind, randomized trial, including frequent patient-physician contacts and Ramadan-focused advice, assessing vildagliptin and gliclazide in patients with type 2 diabetes fasting during Ramadan: the STEADFAST study. Vasc Health Risk Manag 2014;10:319-26. doi: 10.2147/VHRM.S64038.
- 29. https://darturkiye.com/. (Access date:July 13, 2025) (both Turkish & English).
- 30. Altay M, Özkara A. Ramazan ayında diyabetli hastaların yönetimi. Oruç ve Kanıta Dayalı Tıp. Ankara Nobel Tıp Kitapevleri. 2020. (Turkish published)
- 31. Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği (TEMD): Diabetes mellitus ve komplikasyonlarının tanı, tedavi ve izlem kılavuzu. (2024). https://file.temd.org.tr/Uploads/publications/guides/documents/diabetesmellitus2024.pdf (Access date: July 13, 2025).
- 32. Hassanein M, Malek R, Shaltout I, Sahay RK, Buyukbese MA, Djaballah K, et al. SoliRam Study Investigators. Real-world safety and effectiveness of iGlarLixi in people with type 2 diabetes who fast during Ramadan: The SoliRam observational study. Diabetes Metab Syndr 2023;17(2):102707. doi: 10.1016/j.dsx.2023.102707.
- 33. Hassanein M, Malek R, Al Sifri S, Sahay RK, Buyukbese MA, Djaballah K, et al. Safety and Effectiveness of Concomitant iGlarLixi and SGLT-2i Use in People with T2D During Ramadan Fasting: A SoliRam Study Sub-analysis. Diabetes Ther 2024;15(11):2309-22. doi: 10.1007/s13300-024-01642-2.
- 34. Hassanein M, Buyukbese MA, Malek R, Pilorget V, Naqvi M, Berthou B, et al. Real-world safety and effectiveness of insulin glargine 300 U/mL in participants with type 2 diabetes who fast during Ramadan: The observational ORION study. Diabetes Res Clin Pract 2020;166:108189. doi: 10.1016/j.diabres.2020.108189.
- 35. Babineaux SM, Toaima D, Boye KS, Zagar A, Tahbaz A, Jabbar A, et al. Multi-country retrospective observational study of the management and outcomes of patients with Type 2 diabetes during Ramadan in 2010 (CREED). Diabet Med 2015;32:819–28. doi: 10.1111/dme.12685.
- 36. Bravis V, Hui E, Salih S, Mehar S, Hassanein M, Devendra D. Ramadan Education and Awareness in Diabetes (READ) programme for Muslims with Type 2 diabetes who fast during Ramadan. Diabet Med 2010;27(3):327-31. doi: 10.1111/j.1464-5491.2010.02948.
- 37. Tourkmani AM, Alharbi TJ, Bin Rsheed AM, AlRasheed AN, AlBattal SM, Abdelhay O, et al. Impact of Ramadan Focused Education Program on medications adjustment for patients with type 2 diabetes in a primary health care institution in Saudi Arabia. Diabetes Metab Syndr 2019;13(1):161-5. doi: 10.1016/j.dsx.2018.07.012.
- 38. Ahmedani MY, Ahsan S, Haque MSU. Role of Ramadan specific diabetes education (RSDE); A prospective study. Pak J Med Sci 2017;33(3):586-93. doi: 10.12669/pjms.333.12345.
- 39. Ahmedani MY, Alvi SF. Characteristics and Ramadan-specific diabetes education trends of patients with diabetes (CARE): a multinational survey (2014). Int J Clin Pract 2016;70(8):668-75. doi: 10.1111/ijcp.12820.
- 40. Al Hayek A, Al Dawish MA. Improvement of Glycemia Risk Index and Continuous Glucose Monitoring Metrics During Ramadan Fasting in Type 1 Diabetes: A Real-World Observational Study. J Diabetes Sci Technol 2024:19322968241301750. doi: 10.1177/19322968241301750.
- 41. Elhadd T, Mall R, Bashir M, Palotti J, Fernandez-Luque L, Farooq F, et al; for PROFAST-Ramadan Study Group. Artificial Intelligence (AI) based machine learning models predict glucose variability and hypoglycaemia risk in patients with type 2 diabetes on a multiple drug regimen who fast during ramadan (The PROFAST - IT Ramadan study). Diabetes Res Clin Pract 2020;169:108388. doi: 10.1016/j.diabres.2020.108388.
- 42. Baagar K, Ali H, Ata F, Mohamud K, Al-Naimi N, Alsaud A, et al. Automated insulin delivery for safe fasting and exercise during Ramadan in patients with type 1 diabetes: The active fast study. Diabetes Res Clin Pract 2025;226:112353. doi: 10.1016/j.diabres.2025.112353.
- 43. Elbarbary N, Alguwaihes A, Zarif H, Hassanein M, Deeb A, Petrovski G, et al. MiniMed 780G System Use in Type 1 Diabetes During Ramadan Intermittent Fasting: A Systematic Literature Review and Expert Recommendations. Diabetes Technol Ther 2025;27(1):72-85. doi: 10.1089/dia.2024.0200.
- 44. Alguwaihes AM, Alotaibi MS, Alqumaidi H, Batais MA, Alrasheed AA, Alnasser LN, et al. Potential benefits of hybrid closed-loop systems for managing moderate- to high-risk individuals with type 1 diabetes during Ramadan fasting. Diabetes Obes Metab 2025;27(9):5209-16. doi: 10.1111/dom.16573.
- 45. Asgharzadeh A, Patel M, Connock M, Damery S, Ghosh I, Jordan M, et al. Hybrid closed-loop systems for managing blood glucose levels in type 1 diabetes: a systematic review and economic modelling. Health Technol Assess 2024;28(80):1-190. doi: 10.3310/JYPL3536.
- 46. Woldaregay AZ, Ðrsand E, Botsis T, Albers D, Mamykina L, Hartvigsen G. Data-driven blood glucose pattern classification and anomalies detection: machine-learning applications in type 1 diabetes. J Med Internet Res 2019;21(5): e11030. https://doi.org/10.2196/11030.
- 47. Pettus J, Roussel R, Liz Zhou F, et al. Rates of hypoglycemia predicted in patients with type 2 diabetes on insulin glargine 300 U/ml versus first- and second-generation basal insulin analogs: the real-world LIGHTNING study. Diabetes Ther 2019;10(2):617–33. https://doi.org/10.1007/s13300-019-0568-8.
- 48. Zhang L, Yang L, Zhou Z. Data-based modeling for hypoglycemia prediction: Importance, trends, and implications for clinical practice. Front Public Health 2023;26;11:1044059. doi: 10.3389/fpubh.2023.1044059.
- 49. Fengade VS, Swati H, Chandak M, Rattan R, Singhal A, Kamble P, et al. Development of Enhanced Machine Learning Models for Predicting Type 2 Diabetes Mellitus Using Heart Rate Variability: A Retrospective Study. Cureus 2025;17(3):e80933. doi: 10.7759/cureus.80933.
- 50. Hassanein M, Abdelgadir E, Bashier A, et al. The role of optimum diabetes care in form of Ramadan focused diabetes education, flash glucose monitoring system and pre-Ramadan dose adjustments in the safety of Ramadan fasting in high risk patients with diabetes. Diabetes Res Clin Pract 2019;150:288–95. https://doi.org/10.1016/j.diabres.2018.12.013.
- 51. Hassanein M, Rashid F, Elsayed M, et al. Assessment of risk of fasting during Ramadan under optimal diabetes care, in highrisk patients with diabetes and coronary heart disease through the use of FreeStyle Libre flash continuous glucose monitor (FSL-CGMS). Diabetes Res Clin Pract 2019;150:308–14. https://doi.org/10.1016/j.diabres.2019.01.038.
- 52. Alawadi F, Rashid F, Bashier A, et al. The use of Free Style Libre Continues Glucose Monitoring (FSL-CGM) to monitor the impact of Ramadan fasting on glycemic changes and kidney function in high-risk patients with diabetes and chronic kidney disease stage 3 under optimal diabetes care. Diabetes Res Clin Pract 2019;151:305–12. https://doi.org/10.1016/j.diabres.2019.03.015.
- 53. Bashir M, Elhadd T, Ali H, et al. A pilot study using flash continuous glucose monitoring in patients with type-2 diabetes on multiple anti-diabetic agents during Ramadan. Diabetes Metab Syndr Clin Res Rev 2018;12(6):965–8. https://doi.org/10.1016/j.dsx.2018.06.005.
- 54. Ji C, Jiang T, Liu L, Zhang J, You L. Continuous glucose monitoring combined with artificial intelligence: redefining the pathway for prediabetes management. Front Endocrinol (Lausanne) 2025;16:1571362. doi: 10.3389/fendo.2025.1571362.
- 55. Delavari P, Ozturan G, Navajas EV, Yilmaz O, Oruc I. AI-Assisted identification of sex-specific patterns in diabetic retinopathy using retinal fundus images. PLoS One 2025;20(8):e0327305. doi: 10.1371/journal.pone.0327305.
- 56. Sacchini F, Mancin S, Cangelosi G, Palomares SM, Caggianelli G, Gravante F, et al. The role of artificial intelligence in diabetic retinopathy screening in type 1 diabetes: A systematic review. J Diabetes Complications. 2025;39(10):109139. doi: 10.1016/j.jdiacomp.2025.109139.
Ayrıntılar
| Birincil Dil | İngilizce |
|---|---|
| Konular | Biyoinformatik ve Hesaplamalı Biyoloji (Diğer), Glikobiyoloji, Endokrinoloji, İç Hastalıkları, Metabolik Tıp |
| Bölüm | İnceleme Makalesi |
| Yazarlar | |
| Proje Numarası | N/A |
| Gönderilme Tarihi | 10 Ağustos 2025 |
| Kabul Tarihi | 17 Kasım 2025 |
| Erken Görünüm Tarihi | 31 Aralık 2025 |
| Yayımlanma Tarihi | 31 Aralık 2025 |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2025 Cilt: 6 Sayı: 4 |
Amaç ve Kapsam
Deneysel ve Uygulamalı Tıp Bilimleri, tıp bilimlerinin her alanından özgün ve yaşam kalitesini artıracak çarpıcı araştırma sonuçlarının yer aldığı güncel ve kolay erişilebilir bir akademik yayın olmayı hedeflemektedir.
Experimental and Applied Medical Science, Gaziantep İslam Bilim ve Teknoloji Üniversitesi Tıp Fakültesi bünyesinde yılda dört kez İngilizce olarak yayımlanan, açık erişimli, uluslararası çift-kör hakemli akademik bir tıp dergisidir. Dergi, hastalıkların patogenezi ile ilgili deneysel hayvan çalışmaları, farmakolojik, klinik, epidemiyolojik ve deontolojik çalışmalar, ayrıca halk sağlığını geliştirme, sağlık hizmetleri veya sağlık sigortası alanlarındaki çalışmaları içeren, yurt içinden veya yurt dışından sunulmuş araştırma makalesi, derleme, editöre mektup, kısa bildirim, özet bildirim vb. şeklinde yayınlanmak üzere yazıları kabul etmektedir.
Değerlendirme veya yayın sırasında yazarlardan herhangi bir ücret talep edilmez. Dergi 3 ayda bir (Mart, Temmuz, Eylül ve Aralık) olmak üzere yılda 4 sayı yayınlanmaktadır. Derginin yazım dili İngilizcedir. Makalenin sadece özet kısmı Türkçe olarak da gönderilmelidir.
Yazım Kuralları
Deneysel ve Uygulamalı Tıp Bilimleri dergisi; özgün araştırma makaleleri, derlemeler, olgu sunumları ve editöre mektuplar kabul etmektedir. Bir makalenin gönderilmesi, daha önce yayımlanmadığını ve başka bir yerde yayımlanmak üzere değerlendirilmediğini ima eder. Gönderilen makalelerin yayımlanıp yayımlanmayacağına dair karar, makalenin önemine ve özgünlüğüne ilişkin Editör Kurulu'nun görüşüne dayanır.
Dergiye gönderilen makalelerin tüm yazarları (sorumlu yazar ve diğer yazarlar), bireysel bir ORCID (Open Researcher and Contributor ID) numarası almalı (http://orcid.org) ve bu numarayı makalenin başlık sayfasında belirtmelidir. Sorumlu yazar, tüm yazarları DergiPark sistemine eklemelidir.
Makaleler
Makaleler, elektronik olarak "Microsoft Word" formatında, "Times New Roman" yazı tipi, 12 punto ve çift aralıklı olarak yazılmalıdır. Makaleler İngilizce yazılmalı; özetler ise hem Türkçe hem de İngilizce hazırlanmalıdır. Sayfanın her iki yanında 2.5 cm boşluk bırakılmalı ve metin iki yana yaslı olmalıdır. Kelimeler satır sonlarında kesilmemelidir. Sayfalar ardışık olarak numaralandırılmalıdır.
Makale, "Başlık sayfası", "Türkçe Özet", "İngilizce Özet", "Metin", "Kaynaklar", "Tablolar" ve "Şekiller" gibi bölümleri içermeli ve her bölüm ayrı bir sayfadan başlamalıdır.
Özgün araştırma makaleleri için gerekli etik kurul izinleri alınmalı ve etik kurul numarası ile tarihi makalede belirtilmelidir. Çalışmanın intihal raporu yüklenmeli ve intihal oranı %30'u geçmemelidir.
Makalenizi sisteme yüklerken dosya adını sorumlu yazarın adı ve soyadı olarak belirleyiniz.
Başlık Sayfası
Başlık sayfasında Türkçe ve İngilizce başlıklar ayrı ayrı verilmelidir. Başlıkta kısaltmalar kullanılmamalıdır.
• Tüm yazarlar için ORCID numaraları, özet ve metnin kelime sayıları (özet, tablolar ve kaynaklar hariç) belirtilmelidir.
• Yazarların tam isimleri, soyadları, akademik unvanları, görev yaptıkları kurum, çalışmanın yapıldığı klinik/bölüm/enstitü/hastane/üniversitenin tam adı ve adresi ile e-posta adresleri belirtilmelidir.
• Sorumlu yazarın iletişim bilgileri (güncel adres, e-posta adresi ve GSM telefon numarası) eklenmelidir.
• Çalışma daha önce bir bilimsel toplantıda sunulmuşsa ya da özeti yayımlanmışsa bu durum belirtilmelidir.
• Tüm yazarların olası çıkar çatışmaları ve finansal destek bilgileri, konu ile doğrudan ilişkili olup olmadığına bakılmaksızın, bireysel olarak açıklanmalıdır.
Özet
Türkçe ve İngilizce özetler ayrı hazırlanmalı ve her biri 250 kelimeyi geçmemelidir. Türkçe özet şu başlıkları içermelidir: Amaç, Yöntem, Bulgular, Sonuç, Anahtar Kelimeler. İngilizce özet ise şu başlıklardan oluşmalıdır: Purpose, Methods, Results, Conclusion, Keywords.
Metin
Metin; "Giriş", "Yöntem", "Bulgular", "Tartışma" ve "Sonuç" bölümlerinden oluşmalıdır. Metin sonunda "Çıkar Çatışması" ve "Teşekkür" bölümleri eklenmelidir.
• Fazla kısaltma kullanılmamalıdır.
• Tablolar, grafikler ve şekiller metin sonunda ayrı birer sayfada yer almalıdır.
Kaynaklar, Vancouver formatında düzenlenmeli ve metinde geçtiği sıraya göre numaralandırılmalıdır.
Etik İlkeler ve Yayın Politikası
Makaleler yalnızca orijinal olmaları, başka bir dergide eşzamanlı olarak değerlendirilmemeleri veya daha önce yayımlanmamış olmaları koşuluyla yayımlanmak üzere değerlendirilir. Telif hakkı ile korunan herhangi bir materyalden alınan doğrudan alıntılar, tablolar veya görseller için telif hakkı sahiplerinden yazılı izin alınmalıdır. Tüm makaleler editörler ve hakemler tarafından incelenir. Yayınlanmaya uygunluk, sunulan materyalin önemine ve özgünlüğüne dayanır. Yayınlanması uygun görülen makaleler, sunulan veriler değiştirilmeden, açık ve anlaşılır bir şekilde sunulması için editöryal revizyona tabi tutulabilir.
Experimental and Applied Medical Science, aşağıdaki web adresinde yer alan “Helsinki Bildirgesi” ilkelerine sıkı sıkıya bağlıdır:
Helsinki Bildirgesi
Editör Kurulu, insanlarla yapılan tüm çalışmaların bu ilkelere uygun olması gerektiğini beyan eder.
İnsan katılımcılarla yapılan çalışmaların verilerini içeren makalelerde, Yöntem ve Materyal bölümünde çalışmanın kurum etik inceleme kurulu tarafından onaylandığını ve her katılımcıdan “bilgilendirilmiş onam” alındığını belirten açıklamalar yer almalıdır. Ayrıca, laboratuvar hayvanlarıyla yapılan deneyleri bildiren makalelerde, hayvanların “Laboratuvar Hayvanlarının Bakımı ve Kullanımı Kılavuzu” ile uyumlu bir şekilde insan bakımına tabi tutulduğunu ve kurum etik kurul onayının alındığını doğrulayan açıklamalar Yöntem ve Materyal bölümünde yer almalıdır.
Laboratuvar Hayvanları Kılavuzu
Eğer çalışmayı destekleyen ticari bir ilişki veya mali destek sağlayan bir kurum varsa, yazarlar bu ürün, ilaç veya şirket ile ticari bir ilişkileri olmadığını veya varsa ne tür bir ilişkiye (danışmanlık ya da başka bir anlaşma) sahip olduklarını beyan etmelidir.
Dergi için işlem ve yayın ücretsizdir. Değerlendirme ve yayın sürecinin hiçbir aşamasında yazarlardan ücret talep edilmez. Tüm makaleler, yalnızca çevrimiçi başvuru sistemi aracılığıyla gönderilmelidir:
https://dergipark.org.tr/tr/pub/eams
Derginin yönergeleri, teknik bilgileri ve gerekli formlar da derginin web sayfasında mevcuttur.
Derginin tüm masrafları Gaziantep İslam Bilim ve Teknoloji Üniversitesi Tıp Fakültesi tarafından karşılanmaktadır. Potansiyel reklam verenler derginin Editör Ofisi ile iletişime geçmelidir. Reklam görselleri yalnızca Baş Editör'ün onayı ile yayımlanır.
Makalelerde ifade edilen görüş ve öneriler, Gaziantep İslam Bilim ve Teknoloji Üniversitesi Tıp Fakültesi, editörler, editör kurulu ve/veya yayıncıların görüşlerini yansıtmaz; bu içeriklerin sorumluluğu tamamen yazar(lar)a aittir.
Araştırma çalışmalarını içeren tüm makaleler, biyostatistik açısından değerlendirilmelidir ve uygun çalışma tasarımı, analiz ve sonuçlarla birlikte sunulmalıdır. Makalelerde p değerleri net bir şekilde belirtilmelidir. Araştırma makaleleri dışındaki (derleme, olgu sunumu, editöre mektup vb.) yazılar da özgün, güncel ve kaynaklarıyla birlikte açık, anlaşılır ve tatmin edici olmalıdır.
Derginin yayın dili İngilizce’dir. Ancak makalenin özet kısmı hem Türkçe hem de İngilizce olarak yüklenmelidir. Makaleler dergiye gönderilmeden önce bir dil uzmanı tarafından değerlendirilmelidir.
Telif Hakkı ve Yayımlama Hakları:
5846 sayılı ve 13.12.1951 tarihli Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’na göre (aşağıdaki bağlantıda yer alan) yayımlanması kabul edilen makalelerin tüm yayım hakları dergiyi yayımlayan kuruma aittir. Ancak makalelerde ifade edilen düşünceler ve öneriler tamamen yazarların sorumluluğundadır.
Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu
Ücret Politikası
Experimental and Applied Medical Science dergisinde makale değerlendirme ve yayın süreci tamamen ücretsizdir.
Dizinler
Diğer Dizinler
Dergi Kurulları
İmtiyaz Sahibi
Editör
Editör Yardımcıları
2008 yılında Hacettepe Üniversitesi Tıp (İng). Fakültesi'nden mezun oldu. 2018 yılında Gaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji Anabilim Dalı'nda Tıbbi Fizyoloji alanında doktoramı tamamladı. 2019 yılından bu yana Gaziantep İslam Bilim ve Teknoloji Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji Anabilim Dalı'nda öğretim üyesi olarak görev yapmaktadır. Başlıca çalışma alanları, Alzheimer Hastalığı, egzersiz ve elektrokardiyografidir.
Yayın Kurulu
Alan Editörleri
Daniele Saverino is an Associate Professor of Human Anatomy at the University of Genoa. He holds the following university degrees: Degree in Medicine, Degree in Biological Sciences, Specialization in Allergology and Clinical Immunology, and Master's in Microbiological Sciences.
He is currently a member of the Board of the Department of Experimental Medicine, a member of the Scientific Council University Service Center, University Service Center of Simulation and Advanced Training – SIMAV of the University of Genoa (Italy); he is also a medical director at the IRCCS San Martino Polyclinic in Genoa.
He is the holder of the Human Anatomy courses for the degree courses in Medicine and Surgery, Physiotherapy, Motor Sciences at the University of Genoa and the Neuroanatomy Course, Degree in Medicine at the Vita e Salute University of Milan (Italy) He was a Research fellow, Brown University, The Miriam Hospital, Providence, Rhode Island, USA.
His research interests and activity are mostly closely connected to diagnostic activity: study and experimentation of new analytical technologies, diagnostic experimentation of new autoantibody markers in various areas of pathology, development, experimentation and validation of specific diagnostic algorithms, participation, for the diagnostic part of competence, in clinical trials and studies.
He is also involved in pathophysiological studies concerning alterations of immunoregulatory and effector mechanisms in systemic and organ-specific autoimmune diseases, with particular reference to the role and regulation of "immune checkpoint" molecules.
Dr. Roghaiyeh Safari, 15 yılı aşkın deneyimiyle moleküler tıp alanında uzmanlaşmış bir bilim insanıdır. Imperial College London, Sahlgrenska Kanser Merkezi (İsveç), Liège Üniversitesi (Belçika) ve İzmir Biyotıp ve Genom Merkezi (IBG) gibi prestijli kurumlarda yürüttüğü araştırmalarla moleküler biyoloji ve genetik alanında geniş bir uzmanlık edinmiştir.
RS & RS Scientific’in Kurucu Ortağı ve Bilimsel Direktörü (CSO) olarak, iş birliğine dayalı bir araştırma ortamı oluşturmakta ve bilimsel keşifleri kanser tedavisine yönelik pratik çözümlere dönüştürme konusunda endüstri deneyimini kullanmaktadır.
Moleküler araştırmalar konusundaki uzmanlığının yanı sıra, liderlik koçluğu yapmaktadır ve klinik geçmişi sayesinde hasta odaklı bir yaklaşım benimsemektedir.
Avrupa Board sertifikalı göz hastalıkları uzmanı ve Gaziantep İslam Bilim ve Teknoloji Üniversitesi’nde öğretim üyesidir. Oküloplastik cerrahi ve ön segment alanında uzmanlaşmış olup 2.000’den fazla katarakt, 600’den fazla oküloplastik ve 200’den fazla şaşılık ameliyatı deneyimine sahiptir. Ulusal ve uluslararası dergilerde çok sayıda yayını, kitap bölümleri ve kongre sunumları bulunan Yılmaz, akademik hareketlilik programları ve bilimsel işbirlikleriyle mesleki gelişimini sürdürmekte ve göz hastalıkları eğitimine katkı sağlamaktadır.
