Özel Eğitim Öğretmenlerinin Sorunlarının Analizi

Öz

Bu araştırma, özel eğitim öğretmenlerinin özel eğitimde yaşanan sorunları ve bu sorunlara yönelik çözüm önerileri ile ilgili görüşlerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Araştırma nitel araştırma deseni kullanılarak yürütülmüştür. Çalışma grubunu 2022-2023 eğitim öğretim yılında Trabzon ili Sürmene ilçesi Özel Eğitim Uygulama Okulu öğretmenleri oluşturmaktadır. Nitel veriler içerik analizi ile çözümlenmiştir. Ulaşılan bulgulara göre, özel eğitim okulunda görev yapan öğretmenler eğitim sistemi, veli, okul yönetimi, öğretmenlerle ve öğrencilerden kaynaklanan sorunlar yaşamaktadır. Ayrıca eğitim ortamlarının özel eğitim öğrencilerinin ihtiyaçlarına cevap vermediği, sunulan araç gereçlerin yetersiz olduğunu belirtmişlerdir. Özel eğitim okullarında çalışan farklı alan mezunu öğretmenler, aldıkları ücreti yetersiz görmektedirler. Özel eğitim okullarına alan uzmanı ve özel eğitim mezunlarının öğretmen olarak atanmasında, kişisel ve mesleki yeterlilikler kapsamında sabır, anlayış, merhamet, etkili iletişim ve motivasyon gibi yeterliliklere sahip olmanın gerekli ve önemli görülmesi beklenmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Özel eğitim
• özel eğitim öğretmenliği
• özel eğitim öğretmenlerinin sorunları

Analysis of The Problems of Special Education Teachers

Öz

This research aims to reveal the opinions of special education teachers about the problems experienced in special education and the solutions for these problems. The research was conducted using a qualitative research design. The study group consists of the teachers of the Trabzon Province Sürmene Special Education Practice School in the 2022-2023 academic year. Qualitative data were analyzed by content analysis. According to the findings, teachers working in special education schools experience problems arising from the education system, parents, school management, teachers and students. In addition, they stated that educational environments do not meet the needs of special education students and that the tools provided are insufficient. Teachers working in special education schools, graduated from different fields, consider the wages they receive to be insufficient. In the appointment of field experts and special education graduates as teachers to special education schools, it is expected that it is necessary and important to have competencies such as patience, understanding, compassion, effective communication and motivation within the scope of personal and professional competencies.

Anahtar Kelimeler

• Special education, special education teacher, problems of special education

Kaynakça

1. Akçamete, G., Kaner, S & Sucuoğlu, B. (2001). Öğretmenlerde tükenmişlik iş doyumu ve kişilik. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
2. Altınkurt, N. (2008). Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde yaşanılan sorunlar ve çözüm önerileri. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. İzmir: Dokuz Eylül Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
3. Ataman, A. (Ed.) (2009). Özel gereksinimli çocuklar ve özel eğitime giriş. Ankara: Gündüz Yayınevi.
4. Bakkaloğlu, H. (2013). Ebeveynlerin gözüyle özel gereksinimli çocukların erken müdahaleden okul öncesi programlara geçiş süreci, Eğitim ve Bilim, 38(169).
5. Bateman, D. F., & Bateman, C. F. (2014). A principal's guide to special education. Arlington, Virgina: Council for Exceptional Children.
6. Başkale, H. (2016). Nitel araştırmalarda, geçerlik, güvenirlik ve örneklem büyüklüğünün Bilge, B. (2013). Öğrenci başarısını arttırmada okul müdüründen beklenen liderlik özellikleri. Anadolu Eğitim Liderliği ve Öğretim Dergisi, 1(2), 12-23.
7. Bilgin, N. (2014). Sosyal bilimlerde içerik analizi, teoriler ve örnek çalışmalar. Siyasal Kitabevi, Ankara.
8. Billingsley, B. S. (2004). Special education teacher retention and attrition: A critical analysis of the research literature. The Journal of Special Education, 38(1), 39-55.

9. Blazar, D., & Kraft, M. A. (2017). Teacher and teaching effects on students’ attitudes and behaviors. Educational Evaluation and Policy Analysis, 39(1), 146-170.
10. Brunsting, N. C., Sreckovic, M. A., & Lane, K. L. (2014). Special education teacher burnout: A synthesis of research from 1979 to 2013. Education and Treatment of Children, 37(4), 681-712.
11. Campbell, M., Saltmarsh, S., Chapman, A. & Drew, C., (2013). Sage sagepub.co.uk/journals Permissions.nav, Improving Schools 16(3). 209–222.
12. Conley, S., & You, S. (2017). Key influences on special education teachers’ intentions to leave: The effects of administrative support and teacher team efficacy in a mediational model. Educational Management Administration &Leadership, 45(3), 521-540.
13. Çankıran, S. (2019). Özel eğitim alanında çalışan öğretmenlerin mesleki tükenmişlik ve iş doyumlarının mesleki benlik saygısı ve bazı değişkenler açısından incelenmesi. [Yayınlanmış Yüksek Lisans Tezi], Necmettin Erbakan Üniversitesi, Özel Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Konya. https://hdl.handle.net/20.500.12452/6850
14. Doğan, S., & Koçak, O. (2014). Okul yöneticilerinin sosyal iletişim becerileri ile öğretmenlerin motivasyon düzeyleri arasındaki ilişki. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi Dergisi, 20(2), 191-216.
15. ERG (Eğitim Reformu Girişimi), (2016). Engeli olan çocukların Türkiye’de eğitime erişimi: Durum analizi ve öneriler, www.egitimreformugirisimi.org
16. Francisco, C. D. C., & Celon, L. C. (2020). Teachers' instructional practices and its effects on students' academic performance. Online Submission, 6(7), 64-71.
17. Güleç-Aslan, Y., Özbey, F., Sola-Özgüç, C., & Cihan, H. (2014). Vaka araştırması: Özel eğitim alanında çalışan öğretmenlerin sorunları ve ihtiyaçları. Journal of International Social Gündüz, M. & Akın, A. (2015). Türkiye’de devlet okullarındaki özel eğitimle ilgili sorunlar ve çözüm önerileri, Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 4(2).
18. Hamama, L., Ronen, T., Shachar, K., & Rosenbaum, M. (2013). Links between stress, positive and negative affect, and life satisfaction among teachers in special education schools. Journal of Happiness Studies, 14(3), 731-751.
19. Himmetoğlu, B., Shıkhkamalova, V. & Bayrak, C. (2022). Özel eğitim öğretmenlerinin karşılaştıkları sorunlar ve bu sorunların çözümünde okul yöneticilerinin rolü, Trakya Eğitim Dergisi, 12(3), 1597-1618.
20. Işıkhan, V. (2017). Özel eğitim alanında çalışan personelin tükenmişlik düzeylerine etkide bulunan faktörlerin incelenmesi. Toplum ve Sosyal Hizmet, 28(1), 7-26.
21. Kılıç, M. H. (2020). Özel eğitim kurumlarında görev yapan öğretmenlerin karşılaştıkları sorunlar (Merkez Efendi ve Pamukkale ilçe örneği), [Yayınlanmış Yüksek Lisans Tezi], Pamukkale Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Denizli.
22. Merriam, S. B., & Tisdell, E. J. (2016). Qualitative Research: A Guide to Design and Implementation (4th ed.). San Francisco, CA: Jossey Bass.
23. Nichols, A. S. & Sosnowsky, L. (2002). Burnout among Special Education Teachers in Self-Contained Cross-Categorical Classrooms. Teacher Education and Special Education, 25, 71-86.
24. Ngang, T. K. (2012). A comparative study on teacher leadership in special education classroom between China and Malaysia. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 31, 231-235.
25. Özgenel, M., Işık, M. & Bahat, İ. (2019). Öğretmenlik İmajı: Bir Ölçek Geliştirme Çalışması, Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 52(3). 871-892 DOI:10.30964/auebfd.461440, E-ISSN: 2458-8342, P-ISSN: 1301-3718.
26. Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği (2018). Millî Eğitim Bakanlığı [MoNE], https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=24736&MevzuatTur=7&MevzuatTe rtip=5
27. Patton, M. Q. (2002). Qualitative research and education methods, (3rd Edition). Thounsand Oaks, California: Sage Publications, Inc.
28. Rodrigues, F. B., Campos, S., Chaves, C., & Martins, C. (2015). Family-school cooperation in the context of inclusion of children with special educational needs. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 171, 309-316.
29. Sudarjat, J., Abdullah, T., & Sunaryo, W. (2015). Supervision, leadership, and working motivation to teachers’ performance. International Journal of Managerial Studies and Research (IJMSR), 3(6), 146-152.
30. Tedmem, (19 Ocak 2016). Özel Eğitim Öğretmenliği: Yetiştirme Sürecine İlişkin Değerlendirmeler, https://tedmem.org/mem-notlari/gorus/ozel-egitim-ogretmenligiyetistirme-surecine-iliskin-degerlendirmeler
31. Tehseen, S., & Hadi, N. U. (2015). Factors influencing teachers’ performance and retention. Mediterranean Journal of Social Sciences, 6(1), 233.
32. Vızlı, C. (2005). Görme engelliler ilköğretim okullarında çalışan öğretmenlerle normal ilköğretim okullarında çalışan öğretmenlerin tükenmişlik düzeylerinin karşılaştırılması Üsküdar ilçesi örneği. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
33. Willis, J. (2008). Qualitative research methods in education and educational technology. US:Information Age Pub.
34. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2006). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayınevi.
35. Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2013). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. (9. Baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
36. Zigmond, N. P. & Kloo, A. (2011). General education and special education are (and should be) different. J. M. Kauffman & D. P. Hallahan (Eds.). Handbook of special education içinde (s.160-172), New York, NY: Routledge.