Okul Öncesi Dönem Çizgi Filmlerindeki Çevre Temalarının İncelenmesi

Öz

Araştırmanın amacı, okul öncesi dönem çizgi filmlerindeki çevre temalarının incelenmesidir. Araştırmada nitel araştırma desenlerinden doküman inceleme yöntemi kullanılmıştır. Çalışma grubunda bir haftalık TRT Çocuk yayın akışındaki 62 çizgi film incelenmiştir. Çizgi filmler, Çizgi Filmlerdeki Çevre Temalarına Yönelik Kontrol Listesi doğrultusunda ele alınmıştır. Veri analizinde frekans ve yüzde dağılımları hesaplanmıştır. Bulgulara göre 62 çizgi filmin 20’sinde en az bir çevre teması yer almakta iken 42 bölümde çevre temasına rastlanılmamıştır. Bu bağlamda, çizgi filmler içinde çevre temalı olanların oranının düşük olduğu söylenebilir. Ayrıca çalışma grubundaki çizgi filmlerin çoğunluğunda çevre teması yer almadığı ifade edilebilir. Çevre teması yer alan 20 çizgi filmde 148 davranış doğrultusunda 13 çevre teması ortaya konulmuştur. Araştırma kapsamında 25 çevre temasından 13’ünün çizgi filmlerde yer aldığı, 12’sinde yer almadığı belirlenmiştir. Çizgi filmlerde yer alan çevre temaları içerisinde en sık rastlanan ilk 3 tema sırasıyla çevreye yönelik bilgi, çevreyi koruma, temiz ve sağlıklı çevrenin önemidir. Çizgi filmlerde yer alan çevre temaları içerisinde en az rastlanan temalar, orman yangınları, yenilenebilir enerjinin kullanımı, küresel ısınma, doğal afetler ve iklim değişikliğidir. Çevreye yönelik bilgilerde çeşitlilik görülmesi önemli bir bulgu olarak değerlendirilmektedir. Ancak çevre eğitiminin çevreye yönelik bilginin ötesine geçmesi, küresel ısınma, iklim değişikliği gibi güncel çevre konularına odaklanabilmesi gereklidir. Çizgi filmler, çevre eğitimi açısından önemli eğitimsel materyaller haline getirilebilirler.

Anahtar Kelimeler

• Çizgi filmler
• okul öncesi dönem
• çevre eğitimi
• küçük çocuklar

Examination of Environment Themes in Preschool Cartoons

Öz

This research aims to examine environment themes in preschool cartoons. The study group reviewed 62 cartoons in a weekly TRT Çocuk broadcasting stream. Document review was used in the study as a qualitative research design. The cartoons were discussed in line with the checklist for environment themes in cartoons. Frequency and percentage distributions have been calculated in data analysis. According to the findings, while 20 of the 62 cartoons contained at least one environment theme, no environment theme was found in the 42 episodes. In this context, it can be said that the rate of ecological themed cartoons is low. In addition, it can be stated that most of the cartoons in the study group do not include the theme of environment. In 20 cartoons with the environment theme, 13 ecological themes were revealed, in line with 148 behaviors. Within the scope of the research, it was determined that 13 of the 25 environment themes were included in the cartoons, and 12 were not. Among the ecological themes in cartoons, the three most common are environmental knowledge, environmental protection, and the importance of a clean and healthy environment. The least common environment themes in cartoons were forest fires, use of renewable energy, global warming, natural disasters, and climate change. Diversity in ecological information is an important finding. However, environment must go beyond environmental knowledge and focus on current environmental issues, such as global warming and climate change. Cartoons can be transformed into critical materials for environmental education.

Anahtar Kelimeler

• Cartoons
• preschool period
• environmental education
• young children

Kaynakça

1. Ada, E., ve Erdaş Kartal, E. (2019). Çevre problemleri ve sürdürülebilirlik açısından Su Elçileri çizgi filminin değerlendirilmesi. Kesit Akademi Dergisi, (20), 317-327. https://dergipark.org.tr/tr/pub/kesitakademi/issue/59818/863742
2. Akhbar Ghilzai, S., Alam, R., Ahmad, Z., Shaukat, A., & Noor, S. S. (2017). Impact of cartoon programs on children’s language and behavior. Insights in Language Society and Culture, 2, 104-126. https://www.sienajournals.com/images/docs/ilsc/Cartoon-Reseach.pdf
3. Ambe, B. A., Agbor, C. E., Amalu, M. N., Ngban, A. N., Bekomson, A. N., Etan, M. O., ... & Ogunjimi, J. O. (2024). Electronic media learning technologies and environmental education pedagogy in tertiary institutions in Nigeria. Social Sciences & Humanities Open, 9, 100760. https://doi.org/10.1016/j.ssaho.2023.100760
4. Arslan, A., ve Duman, E. Z. (2018). Okul öncesi eğitim programında yer alan motor gelişim kazanımlarının çizgi filmlerdeki sunumu. Sosyal Araştırmalar ve Davranış Bilimleri Dergisi, 4(6), 320-344. https://dergipark.org.tr/tr/pub/sadab/issue/38907/454729
5. Baltacı, A. (2018). Nitel araştırmalarda örnekleme yöntemleri ve örnek hacmi sorunsalı üzerine kavramsal bir inceleme. Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(1), 231-274. https://dergipark.org.tr/tr/pub/bitlissos/issue/38061/399955
6. Başal, H. A. (2005). Çocuklar için uygulamalı çevre eğitimi. Morpa Kültür.
7. Bayır, E., ve Günşen, G. (2017). Okul öncesi dönem çocuklarının en çok izledikleri çizgi filmlerin bilimsel açılardan analizi. Trakya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 7(2), 746-761. https://doi.org/10.24315/trkefd.303686
8. Caixeta, W. S., Malafaia, G., Doretto, L. B., Rosa, I. F., Nóbrega, R. H., & de Lima Rodrigues, A. S. (2021). Cartoon as support material in education for biodiversity conservation: The feasibility of using “the Tom and Jerry show”, “Mickey Mouse Clubhouse” and “Masha and the Bear” series in elementary school. Case Studies in Chemical and Environmental Engineering, 4, 100123. https://doi.org/10.1016/j.cscee.2021.100123

9. Caraway, K., & Caraway, B. R. (2020). Representing ecological crises in children’s media: an analysis of the Lorax and WALL-E. Environmental Communication, 14(5), 686–697. https://doi.org/10.1080/17524032.2019.1710226
10. Cengiz, Ö., İlçi Küsmüş, G., ve Ramazan, O. (2020). TRT Çocuk kanalında yayınlanan çizgi filmlerin gelişim alanlarına göre değerlendirilmesi. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 16(2), 271-287. https://doi.org/10.17860/mersinefd.633447
11. Chen Q. Y. (2018). A comparative study of Chinese and American family education through inter-culture—taking Simon Sucks and Peppa Pig for example. Overseas English 373, 175–178.
12. Copple, C., & Bredekamp, S. (2009). Developmentally appropriate practice in early childhood programs serving children from birth through age 8 (3rd ed.). National Association for the Education of Young Children, Washington, DC.
13. Coşkun, Y., ve Arslantaş, H. (2016). Okul öncesi eğitime devam eden çocukların televizyon izlemelerine yönelik anne görüşlerinin incelenmesi. KSÜ Sosyal Bilimler Dergisi, 13(2), 1-16. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ksusbd/issue/24103/255832
14. Davis, J. (1998). Young children, environmental education and the future. Education and the Environment, 26, 141-155. https://doi.org/10.1023/A:1022911631454
15. Dilek Çin, B., Özel, Ö., ve Ünüvar, P. (2023). Okul öncesi dönem çocukların izledikleri çizgi filmlerin akran zorbalığı açısından incelenmesi: Rafadan Tayfa örneği. Uluslararası Temel Eğitim Çalışmaları Dergisi, 4(2), 43-53. https://doi.org/10.59062/ijpes.1297715
16. Djoehaeni, H., Agustin, M., & Gustina, A. D. (2018). Environmental education in kindergarten. In Proceedings of the 1st International Conference on Educational Sciences (ICES 2017), 1(229), 173-177. https://www.scitepress.org/ProceedingsDetails.aspx?ID=S/4Ru41hKws=&t=1
17. El-Sayed, A. S. H. (2020). The role of animation in developıng the environmental awareness of the Arab child. International Journal of Education and Learning Research, 3(2), 9-16. https://doi.org/10.21608/ijaiet.2018.181418
18. Gülay Ogelman, H., ve Önder, A. (2023). Sürdürülebilir gelişim için okul öncesi dönemde çevre eğitimi (2. Baskı). Nobel.
19. Güneş E., Dayi A., Çolak M., ve Şireli Bingöl Ö. (2020). Oyun dönemindeki çocukların davranış sorunları ile izledikleri çizgi filmler arasındaki ilişki. Klinik Psikiyatri Dergisi, 23, 438-445. https://doi.org/10.5505/kpd.2020.55798
20. Güngör, A. C., ve Çolak, A. (2019). Popüler kültür bağlamında çizgi filmlerin kültür aktarımındaki yeri ve önemi: İstanbul Muhafızları incelemesi. İdil, 59, 923-931. https://doi.org/10.7816/idil-08-59-11
21. Intergovernmental Panel on Climate Change, Masson Delmotte V., P. Zhai, A. Pirani, S. L. Connors, C. Péan, S. Berger, N. Caud, & Y. Chen. (2021). “Summary for Policymakers. In: Climate Change 2021: The Physical Science Basis. Contribution of Working Group I to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change” [L. Goldfarb, M.I. Gomis, M. Huang, K. Leitzell, E. Lonnoy, J. B. R. Matthews, T.K. Maycock, T. Waterfield, O. Yelekçi, R. Yu, and B. Zhou (eds.)] https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/downloads/report/IPCC_AR6_WGI_SPM_final.pdf
22. Ivanova, E., & Doncheva, J. (2021). Cartoons and video clips as a means of getting acquainted with the surrounding world in preschool age. Proceedıngs of Unıversıty of Ruse, 60, 6.2. https://conf.uni-ruse.bg/bg/docs/cp21/6.2/6.2-1.pdf
23. Jiang W. (2013). Effects of animations on the socialization of children. Master dissertation. Southwest University of Political Science and Law, Chinese.
24. Koçak, Ö., ve Göktaş, Y. (2021). A comparative analysis of preschool children’s views on activities conducted with educational cartoons and traditional methods. International Research in Early Childhood Education, 11(3), 1-21. https://eric.ed.gov/?id=EJ1339670
25. Meng Q, Sheng X, Zhao J, Wang Y, & Su Z. (2020). Influence of mothers/grandmothers coviewing cartoons with children on children's viewing experience. Frontiers in Psychology, 11, 480677. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2020.01232
26. Monroe, M. C., Plate, R. R., Oxarart, A., Bowers, A., & Chaves. A. (2019). Identifying effective climate change education strategies: a systematic review of the research. Environmental Education Research, 25(6), 791-812. https://doi.org/10.1080/13504622.2017.1360842
27. National Aeronautics and Space Administration. (2020). Climate Change Evidence: How Do We Know? https://climate.nasa.gov/evidence/, Erişim Tarihi: 21.12.2023.
28. Obilor, E. I. (2023). Convenience and purposive sampling techniques: Are they the same. International Journal of Innovative Social & Science Education Research, 11(1), 1-7. https://seahipaj.org/journals-ci/mar-2023/IJISSER/full/IJISSER-M-1-2023.pdf
29. Padilla-Walker, L., M. S., M. Coyne, A. Fraser, M., Stockdale, & L. A. (2013). Is Disney the nicest place on earth? A content analysis of prosocial behavior in animated Disney films. Journal of Communication, 63(2), 393–412. https://doi.org/10.1111/jcom.12022
30. Ramasubramanian, S., & Kornfield. S. (2012). Japanese anime heroines as role models for U.S. youth: Wishful ıdentification, parasocial interaction, and intercultural entertainment effects. Journal of International and Intercultural Communication, 5(3), 189–207. https://doi.org/10.1080/17513057.2012.679291
31. Sadioğlu, Ö., Turan, M., Dikmen, N., Yılmaz, M., ve Özkan, Y. (2018). Değerlerin öğretiminde çizgi filmler: Rafadan Tayfa örneği. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(3), 240-251. https://doi.org/10.17679/inuefd.333173
32. Sak, R., Sak, İ. T. Ş., Şendil, Ç. Ö., ve Eşref, N. (2021). Bir araştırma yöntemi olarak doküman analizi. Kocaeli Üniversitesi Eğitim Dergisi, 4(1), 227-256. http://doi.org/10.33400/kuje.843306
33. Starosielski, N. (2011). Movements that are drawn: A history of environmental animation from The Lorax to FernGully to Avatar. The International Communication Gazette, 73(1–2), 145–163. https://doi.org/10.1177/1748048510386746
34. Todd, A. M. (2022). Cartoons and the environment. A Hansen & R. Cox. The Routledge handbook of environment and communication (pp. 318-328). Routledge. https://doi.org/10.4324/9781003119234
35. Trota, M. P. B., Cabeltis, C. B., Cadiente, N. T., Ligan, M. T., Asoy, N. M. C., & Bardaje, Z. L. (2022). The ınfluence of watching english cartoons on English language acquisition: A case of selected Filipino preschoolers. Journal of Education, Language Innovation, and Applied Linguistics, 1(2), 105-124. https://doi.org/10.37058/jelita.v1i2.5249
36. Türkiye Radyo Televizyon Kurumu. (2022). Kurumsal Profil. https://www.trt.net.tr/kurumsal/kurumsal-profil/, Erişim Tarihi: 28.11.2023.
37. Türkmen, N. (2013). Çizgi filmlerin kültür aktarımındaki rolü ve Pepee. Cumhuriyet Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 36(2), 139-158. http://cujos.cumhuriyet.edu.tr/tr/pub/issue/4347/59453 United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization. (2009). Learning to mitigate and adapt to climate change: UNESCO and climate change education. http://unesdoc.unesco.org/images/0018/001863/186310e.pdf, Erişim Tarihi: 21.12.2023.
38. United States Environmental Protection Agency. (2023). What is environmental education? https://www.epa.gov/education/what-environmental-education#:~:text=Environmental%20education%20is%20a%20process,make%20informed%20and%20responsible%20decisions.
39. Vikipedia. (2023). TRT çocuk tarafından yayınlanan programlar listesi. https://tr.wikipedia.org/wiki/TRT_%C3%87ocuk_taraf%C4%B1ndan_yay%C4%B1nlanan_programlar_listesi
40. Wheaton, M., Kannan, A., & Ardoin, N. M. (2018). (Environmental Literacy Brief), Volume 1. Environmental literacy: Setting the stage. Stanford, CA: Social Ecology Lab, Stanford University.
41. Yurtseven, N., & Saraç, S. (2021) (Editörler). İklim değişikliği. UBD Temelli okul öncesi ve ilkokul etkinlikleri. Bahçeşehir Üniversitesi Yayınları.