Bibliometric Analysis of Postgraduate Theses on Acceptance and Commitment Therapy in Türkiye

Yıl 2026, Cilt: 7 Sayı: 1, 141 - 174, 27.03.2026

Yasemin Çakır

https://doi.org/10.54637/vizetek.27579522.7.1.5

https://izlik.org/JA43LW65YF

Öz

In recent years, the growing academic interest in psychotherapeutic approaches has led Acceptance and Commitment Therapy, one of the third-wave behavioral therapies, to become an increasingly prominent topic of postgraduate research in Türkiye. The aim of this study is to examine the bibliometric and methodological characteristics of postgraduate theses focusing on the Acceptance and Commitment Therapy approach in Türkiye and to present an overall picture of academic production in this field. The study was conducted using a descriptive bibliometric analysis design. Data were obtained through a search of the National Thesis Center of the Council of Higher Education (YÖK) covering theses registered up to January 11, 2026. After excluding duplicate records, theses completed abroad, and those with restricted access, a total of 120 postgraduate theses produced in Türkiye were included in the analysis. The findings indicate that postgraduate theses on Acceptance and Commitment Therapy have predominantly been conducted at the master’s and doctoral levels and that the vast majority of these studies were written in Turkish. A substantial proportion of the theses consist of intervention-based research, with quantitative methods being markedly predominant. The year-based distribution reveals a notable increase in thesis production, particularly after 2021. In terms of geographical distribution, the studies were found to be concentrated primarily in Istanbul, followed by Ankara, Gaziantep, and Izmir. Thematic analysis further shows that the theses mainly focus on the effectiveness of ACT-based intervention and psychoeducation programs, as well as on psychological flexibility and related cognitive–emotional processes. In conclusion, this study demonstrates that postgraduate research in the field of Acceptance and Commitment Therapy in Türkiye has increased significantly in recent years and that the field has largely progressed along a quantitative and practice-oriented trajectory. Based on these findings, it is recommended that future research on Acceptance and Commitment Therapy in Türkiye should not be limited to quantitative and intervention-based designs, but should also more actively incorporate qualitative and mixed-methods approaches, and include diverse sample groups, particularly clinical and disadvantaged populations.

Anahtar Kelimeler

Acceptance and Commitment Therapy , ACT , bibliometric analysis , postgraduate theses , psychological flexibility.

Türkiye’de Kabul ve Kararlılık Terapisi Konulu Lisansüstü Tezlerin Bibliyometrik Analizi

https://izlik.org/JA43LW65YF

Öz

Son yıllarda psikoterapi yaklaşımlarına yönelik akademik ilginin artmasıyla birlikte, üçüncü kuşak davranışçı terapilerden biri olan Kabul ve Kararlılık Terapisi Türkiye’de lisansüstü düzeyde giderek daha fazla araştırmaya konu olmaktadır. Bu çalışmanın amacı, Türkiye’de KKT yaklaşımını konu alan lisansüstü tezlerin bibliyometrik ve yöntemsel özelliklerini inceleyerek alandaki akademik üretimin genel görünümünü ortaya koymaktır. Araştırma, betimleyici bibliyometrik analiz modeliyle yürütülmüştür. Veriler, YÖK Ulusal Tez Merkezi’nde 11.01.2026 tarihine kadar gerçekleştirilen tarama sonucunda elde edilmiş; tekrar eden, yurt dışında hazırlanmış ve erişime kapalı tezlerin dışlanmasının ardından Türkiye’de hazırlanmış toplam 120 lisansüstü tez analiz kapsamına alınmıştır. Elde edilen bulgular, Kabul ve Kararlılık Terapisi konulu lisansüstü tezlerin ağırlıklı olarak yüksek lisans ve doktora düzeyinde yürütüldüğünü ve çalışmaların büyük çoğunluğunun Türkçe yazıldığını göstermektedir. Tezlerin önemli bir bölümü müdahale temelli araştırmalardan oluşmakta olup nicel yöntemlerin belirgin biçimde baskın olduğu görülmektedir. Yıllara göre dağılım, özellikle 2021 sonrasında tez üretiminde dikkat çekici bir artış yaşandığını ortaya koymaktadır. Coğrafi dağılım açısından çalışmaların başta İstanbul olmak üzere Ankara, Gaziantep ve İzmir’de yoğunlaştığı belirlenmiştir. Tematik inceleme sonuçları, tezlerin çoğunlukla KKT temelli müdahale ve psikoeğitim programlarının etkililiği ile psikolojik esneklik ve ilişkili bilişsel-duygusal süreçlere odaklandığını göstermektedir. Sonuç olarak bu çalışma, Türkiye’de Kabul ve Kararlılık Terapisi alanındaki lisansüstü araştırmaların son yıllarda belirgin biçimde arttığını ve alanın büyük ölçüde nicel ve uygulama odaklı bir çizgide ilerlediğini ortaya koymaktadır. Bu bulgular doğrultusunda, Türkiye’de Kabul ve Kararlılık Terapisi alanında yürütülecek gelecekteki araştırmalarda yalnızca nicel ve müdahale temelli desenlerle sınırlı kalınmaması, nitel ve karma yöntemlerin daha etkin biçimde kullanılması, klinik ve dezavantajlı gruplar başta olmak üzere farklı örneklem gruplarının araştırmalara dâhil edilmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kabul ve Kararlılık Terapisi , ACT , bibliyometrik analiz , lisansüstü tezler , psikolojik esneklik.

Kaynakça

• Akdağ, A. (2024). Obsesif kompulsif bozuklukta; Klasik bilişsel davranışçı terapi ve yeni nesil kabul ve kararlılık terapisi, karşılaştırmalı müdahale yaklaşımları. Türkiye Bütüncül Psikoterapi Dergisi, 7(13), 45-61. https://doi.org/10.56955/bpd.1370907
• Akdemir, M. K. (2018). Kabul ve kararlılık terapisi yönelimli psikoeğitim programının başa çıkma yeterliği üzerindeki etkisi (Doktora tezi). Sakarya Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Sakarya, Türkiye.
• Arik, E. (2015). 2023 hedeflerinin psikoloji bölümlerine etkileri. 14. Ulusal Sosyal Bilimler Kongresi. 23-25 Kasım 2015, ODTÜ, Ankara, Turkey.
• Banazılı, A. M., & Akbeniz, A. (2025). İstihbarat Konulu Lisansüstü Tez Çalışmalarının Bibliyometrik Analizi (1988-2024). MTÜ Sosyal ve Beşerî Bilimler Dergisi, 5(2), 229- 244.
• Başal, S., Güven, E., & Eren, T. (2025). Kriz Yönetimi Konulu Lisansüstü Tezlerin Bibliyometrik Analizi. Resilience, 9(1), 129-139.
• Bozer, S. G., Aydın, D. S., Akkurt, İ. B., Çulha, M. R., Güven, E., & Eren, T. (2025). Akıllı Ulaşım Alanında Yayınlanan Lisansüstü Tezlerin Bibliyometrik Analizi. Ege Üniversitesi Ulaştırma Yönetimi Araştırmaları Dergisi, 2(2), 1-28. https://izlik.org/JA47SJ44YW
• Coşkun, E., & Tohumcu, K. (2025). Yaşlılıkta kabul ve kararlılık terapisi. E. Engin, E. Öztürk Turgut & E. M. Topcu (Ed.), Yaşlı ruh sağlığında güncel yaklaşımlar (ss. 73-79). Ege Üniversitesi Basın ve Yayınevi.
• Coto-Lesmes, R., Fernández-Rodríguez, C., & González-Fernández, S. (2020). Acceptance and Commitment Therapy in group format for anxiety and depression. A systematic review. Journal of Affective Disorders, 263, 107-120.
• Çakır, Y. (2025). Psikolojik danışmada yeni paradigma: 21. yüzyılda ruh sağlığını desteklemek için ACT yaklaşımı. F. Savi Çakar (Ed.), Psikolojik danışmanlık alanında güncel araştırmalar: Advances in psychological counseling: Current research and perspectives (ss. 357–377). Vizetek Yayıncılık.
• Demirel, B. E., Güven, E. ve Eren, T. (2024). Türkiye'deki dijital olgunluk konusunda yazılan lisansüstü tezlerin bibliyometrik analizi. Journal of Business in the Digital Age, 7(2), 102111. https://doi.org/10.46238/jobda.1518702
• Dikici, A. (2022). COVID-19 pandemisinin üniversite öğrencilerinin ruh sağlığına etkisi üzerine bir değerlendirme. Sağlık Bilimlerinde Değer, 12(3), 566-572.
• Dursun, A., & Akkaya, M. (2022). Kabul ve kararlılık terapisi odaklı deneysel araştırmalar: Sistematik bir gözden geçirme. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 14(3), 340-352. https://doi.org/10.18863/pgy.1014526
• Feliu-Soler, A., Montesinos, F., Gutiérrez-Martínez, O., Scott, W., McCracken, L. M., & Luciano, J. V. (2018). Current status of acceptance and commitment therapy for chronic pain: a narrative review. Journal of Pain Research, 11, 2145–2159. https://doi.org/10.2147/JPR.S144631
• Garip, S. (2023). Sosyal bilimlerde nicel araştırma geleneği üzerine kuramsal bir inceleme. International Journal of Social Science Research, 12(1), 1-19.
• Gentili, C., Zetterqvist, V., Rickardsson, J., Holmström, L., Ljótsson, B., & Wicksell, R. (2023). Examining predictors of treatment effect in digital Acceptance and Commitment Therapy for chronic pain. Cognitive Behaviour Therapy, 52(4), 380–396. https://doi.org/10.1080/16506073.2023.2191826
• Güneri, Y. (2025). Çeviribilim Konulu Lisansüstü Tez Araştırmalarının Bibliyometrik Analizi. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 8(2), 287- 310. https://doi.org/10.47948/efad.1790459
• Harris, R. (2009). ACT made simple: An easy-to-read primer on acceptance and commitment therapy. New Harbinger Publications.
• Hayes, S. C., Strosahl, K. D., & Wilson, K. G. (2012). Acceptance and commitment therapy: The process and practice of mindful change (2nd ed.). New York, NY: Guilford Press.
• Hayes, S. C., Strosahl, K., & Wilson, K. G. (1999). Acceptance and commitment therapy: An experiential approach to behavior change. Guilford Press.
• Karataş, Z. (2020). COVID-19 Pandemisinin Toplumsal Etkileri, Değişim ve Güçlenme. Türkiye Sosyal Hizmet Araştırmaları Dergisi, 4(1), 3- 17. https://izlik.org/JA83UH64XN
• Knowlton, C. N., Kryvanos, A., Poole, M., Christopher, M., & Lafavor, T. (2019). Acceptance and commitment therapy for the treatment of chronic pain and coexisting depression: A single-case study. Clinical Case Studies, 18(4), 254–269. https://doi.org/10.1177/1534650119839156
• Kul, A., & Türk, F. (2020). Kabul ve adanmışlık terapisi (ACT) üzerine bir derleme çalışması. OPUS International Journal of Society Researches, 16 (29 Ekim Özel Sayısı), 3773- 3805. https://doi.org/10.26466/opus.741907
• Marufoğlu, M. (2025). ACT temelli psiko-eğitim: Özel gereksinimli çocukların ebeveynleri ile çalışanlar için bir yol haritası. Duvar Yayınları.
• Matoff, M. (2018). Circumstances to integrate acceptance and commitment therapy with short- term psychodynamic psychotherapies. Cogent Psychology, 5(1). https://doi.org/10.1080/23311908.2018.1453595
• Osmanoğlu, R. M., Tuğyıldız, R. Y., & Koçyiğit, S. (2025). Kabul ve Kararlılık Terapisi ile Metakognitif Terapinin Karşılaştırılması. Psikoloji Araştırmaları, 2(2), 7-30.
• Öztürk, O., & Gürler, G. (2021). Bir literatür incelemesi aracı olarak bibliyometrik analiz. Nobel Yayınevi.
• Page, M. J., McKenzie, J. E., Bossuyt, P. M., Boutron, I., Hoffmann, T. C., Mulrow, C. D., … Moher, D. (2021). The PRISMA 2020 statement: An updated guideline for reporting systematic reviews. BMJ, 372, n71. doi: https://doi.org/10.1136/bmj.n71
• Sampson, M., Horsley, T., & Doja, A. (2013). A bibliometric analysis of evaluative medical education studies: characteristics and indexing accuracy. Academic Medicine, 88(3), 421-427.
• Sanlı, Y. B., Baltacı, F., Güven, E. ve Eren, T. (2024). Siber güvenlik çalışmaları üzerine bibliyometrik analiz. Gazi Bilişim Teknolojileri Dergisi, 17(3), 223–229. https://doi.org/10.17671/gazibtd.1473206
• Sarıgöl, İ. (2023). İşletmeden müşteriye (B2C) e-ticaret alanına ilişkin bibliyometrik analiz (Yüksek lisans tezi). Bursa Uludağ Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme Anabilim Dalı, Üretim Yönetimi ve Pazarlama Bilim Dalı.
• Şen, Ö. (2020). Bibliyometrik Analiz Yöntemi ile Ağızdan Ağıza İletişim (Wom) Konusunun İncelenmesi. Social Sciences Studies Journal, 6(54), 1-10. https://doi.org/10.26449/sssj.1919
• Tran, B., Pham, T., Ha, G., Ngo, A., Nguyen, L., Vu, T., et al. (2018). A bibliometric analysis of the global research trend in child maltreatment. International Journal of Environmental Research and Public Health 15(7), 1456. doi: 10.3390/ijerph15071456
• Ulubay, G., Güven, M. (2022). Kabul ve Kararlılık Terapisi ve Psikolojik Esneklik ile İlgili Araştırmaların İncelenmesi. The Journal of International Lingual Social and Educational Sciences, 8(2), 92-101. https://doi.org/10.34137/jilses.1109608
• Uslu, B. (2020). Türkiye'nin Büyüyen Yükseköğretim Sisteminde Öğretmenlik Programları: Öğrencilerin Tercih, Yerleşme ve Kayıtlanma Eğilimleri. Mediterranean Educational Research Journal/Akdeniz Eğitim Araştırmaları Dergisi, 14(33).
• Williams, W., Parkes, E. L., & Davies, P. (2013). Wordle: A method for analysing MBA student induction experience. The International Journal of Management Education, 11(1), 44- 53. https://doi.org/10.1016/j.ijme.2012.10.002
• Wood, S., & Turner, M. J. (2025). Integrating Psychology Skills Training (PST) with Acceptance and Commitment Therapy (ACT). Journal of Sport Psychology in Action, 16(4), 302–313. https://doi.org/10.1080/21520704.2025.2472341
• Yalçın, H. (2010). Milli Folklor Dergisi’nin bibliyometrik profili (2007-2009). Milli Folklor, 22(85), 205-211.
• Yavuz, K. F. (2015). Kabul ve kararlılık terapisi (ACT): Genel bir bakış. Türkiye Klinikleri Journal of Psychiatry Special Topics, 8(2), 21-27.
• Yektaş, Ç. (2020). Kabul ve kararlılık terapisi (ACT). Çocuk ve ergen psikiyatrisi: Güncel yaklaşımlar ve temel kavramlar 2 (ss. 1231–1240).
• Yılmaz, M., Yıldırak, F., Yıldırım, B. N., & Öksüz, E. E. (2026). Türkiye’de psikoloji öğrencisi olmak: Fenomenolojik bir inceleme. İstanbul Aydın Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 18(1), 91-129.