1. Etik Çerçeve ve Kapsam
Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Dergisi (MAKÜ-EBED), ulusal, hakemli ve bilimsel bir dergidir. Derginin bütün yayın süreçleri; Committee on Publication Ethics (COPE) Temel Uygulamaları, TR Dizin Dergi Değerlendirme Kriterleri, Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi ve yürürlükteki ilgili mevzuat doğrultusunda yürütülür. Yazarların, hakemlerin, editörlerin, yayın kurulu üyelerinin ve yayıncının bu ilkelere uyması beklenir.
2. Yayın Modeli, Açık Erişim ve Ücret
Dergi çevrimiçi ve sürekli yayın modeliyle yayımlanır. Editoryal ve üretim süreçleri tamamlanan makaleler, sayı yayımlanma tarihi beklenmeksizin ilgili sayı kapsamında çevrimiçi yayımlanır. Yayımlanan bütün içerikler derhal ve ücretsiz açık erişime sunulur. Yazarlardan veya okuyuculardan başvuru, değerlendirme, işlem ya da yayımlama ücreti alınmaz.
Yazarlar makalelerinin telif hakkını korur. Kabulden sonra bütün yazarlar derginin güncel Etik Sorumluluk, Telif Hakkı ve Açık Lisans Formunu onaylar; MAKÜ-EBED’e eseri ilk kez yayımlama ve yayımlanan sürümü sürekli açık erişimde bulundurma yetkisi verir.
Kabul edilen makaleler Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası (CC BY-NC 4.0) lisansı altında yayımlanır: https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/. Lisans; uygun atıf verilmesi, lisans bağlantısının sağlanması, değişikliklerin belirtilmesi ve kullanımın ticari olmaması koşuluyla eserin her ortamda paylaşılmasına ve uyarlanmasına izin verir. Makalede ayrıca belirtilen üçüncü kişi materyalleri lisans kapsamı dışında olabilir. Gerekli izinleri alma sorumluluğu yazarlara aittir.
3. Editoryal Değerlendirme ve Hakemlik
Başvurular önce amaç ve kapsam, özgünlük, etik uygunluk, dil, güncel makale şablonu, yazım kuralları, zorunlu beyanlar ve benzerlik açısından kontrol edilir. Koşulları karşılamayan çalışmalar, hakem değerlendirmesi başlamadan düzeltme için iade edilebilir veya reddedilebilir.
Dergide çift taraflı anonim hakemlik uygulanır. Değerlendirmeye uygun her çalışma, ilgili alanda uzman en az iki bağımsız hakeme gönderilir; mümkün olduğunca farklı kurumlardan hakem seçilir. Hakem görüşlerinin farklı olması hâlinde üçüncü bir hakem görüşü alınabilir veya editör gerekçeli karar verebilir. Nihai yayın kararı editöre aittir. Kararlar; bilimsel değer, kapsamla uyum, özgünlük, yöntemsel yeterlik, anlatım açıklığı ve etik standartlara uygunluk temelinde verilir.
Editör veya yayın kurulu üyesi tarafından gönderilen çalışmalar, başvuruyla çıkar çatışması bulunmayan bağımsız bir editör tarafından yürütülür. Başvuruyu yapan editör ya da kurul üyesi değerlendirme ve karar sürecine erişemez veya müdahale edemez.
4. Araştırma Etiği, Etik Kurul Onayı ve Onam
Etik kurul izni gerektiren araştırmalar için araştırma başlamadan önce onay alınmış olmalıdır. Kurulun adı, onay tarihi ve karar/sayı numarası makalenin Yöntem bölümünde ve ilk veya son sayfasında belirtilmeli; onay belgesi talep edildiğinde sisteme yüklenmelidir.
Bu zorunluluk; uygun olduğu ölçüde insan katılımcıları veya kişisel verileri içeren araştırmaları ve anket, ölçek, görüşme, odak grup, gözlem, deney ya da benzeri yöntemlerle veri toplanan çalışmaları kapsar. Katılımcılardan bilgilendirilmiş gönüllü onam; çocuklar ve onam verme yeterliği bulunmayan kişiler için veli veya yasal temsilci onamı alınmalıdır. Olgu sunumları ile kimliği belirlenebilir bilgi veya görseller için açık yayımlama onamı gerekir. Ölçek, test, veri seti, arşiv belgesi, fotoğraf ve korunan diğer materyaller için gerekli yasal veya kurumsal izinler de alınmalıdır.
Etik kurul onayı gerekmeyen çalışmalarda, onayın neden gerekmediği gerekçeli bir beyanla makalede açıklanmalıdır. Araştırma öncesinde alınması gereken bir onayın yerine geriye dönük onay kullanılamaz. Etik ve izin beyanlarının doğruluğu ile yeterliliğinden yazarlar sorumludur.
5. Yazarların Etik Sorumlulukları
• Daha önce yayımlanmamış ve başka bir yerde değerlendirmede olmayan özgün çalışma göndermek.
• Yöntem, veri, bulgu ve sınırlılıkları doğru bildirmek; uydurma, çarpıtma, aşırma, tekrar yayım ve araştırma sonuçlarını uygunsuz biçimde bölerek yayımlama eylemlerinden kaçınmak.
• Bütün kaynaklara uygun atıf yapmak ve telifli veya kullanımı kısıtlı materyaller için izin almak.
• Yazarlığı önemli bilimsel katkı sunan kişilerle sınırlamak; gönderilen ve kabul edilen son metni bütün yazarların onaylamasını sağlamak. Yazarlık değişikliği taleplerinde gerekçe ve etkilenen tüm kişilerin yazılı onayını sunmak.
• Yazar katkıları, destek ve teşekkür, çıkar çatışması, etik kurul onayı veya muafiyet, bilgilendirilmiş onam, veri erişilebilirliği ve yapay zekâ kullanımını beyan etmek.
• Geçerli kurum, ülke, e-posta ve ORCID bilgilerini vermek.
• Etik, hukuk, mahremiyet ve gizlilik sınırları saklı kalmak üzere, makul bir talep hâlinde çalışmanın temelindeki veri ve belgeleri sunmak.
• Yayından önce veya sonra fark edilen önemli bir hata ya da etik sorunu editöre gecikmeden bildirmek ve düzeltme/geri çekme sürecine katılmak.
6. Hakemlerin Etik Sorumlulukları
• Yalnızca uzmanlık alanına giren ve zamanında, nesnel biçimde değerlendirebileceği çalışmaları kabul etmek.
• Tarafsızlığı etkileyebilecek çıkar çatışması veya başka bir durum varsa görevi reddederek editöre bildirmek.
• Makaleyi ve değerlendirme sürecini gizli tutmak; yayımlanmamış bilgileri paylaşmamak, çoğaltmamak veya kişisel yarar için kullanmamak.
• Yapıcı, saygılı ve bilimsel gerekçeye dayalı rapor hazırlamak; eksik önemli kaynakları ve kuşkulanılan etik ihlalleri editöre bildirmek.
• Yazarların kimliğini öğrenmeye veya yazarlarla iletişim kurmaya çalışmamak; gereksiz atıf dayatmamak.
• Makale, veri veya değerlendirme belgelerini açık ya da üçüncü taraf üretken yapay zekâ sistemlerine yüklememek.
7. Editörlerin ve Yayın Kurulunun Etik Sorumlulukları
• Başvuruları kimlik, kurum, uyruk, cinsiyet, inanç, siyasi görüş veya benzeri özelliklere göre ayrım yapmadan tarafsız biçimde değerlendirmek.
• Yazar, hakem, yazışma ve yayımlanmamış içeriklerin gizliliğini korumak.
• Çıkar çatışması bulunan başvurulardan çekilmek ve süreci bağımsız bir editöre devretmek.
• Yetkin ve bağımsız hakemler seçmek, çift taraflı anonimliği korumak, zorlayıcı atıf uygulamalarını önlemek ve kararları bilimsel ve etik ölçütlere dayandırmak.
• Etik ihlal iddialarını ne zaman ortaya çıktığına bakmaksızın incelemek; düzeltme, endişe bildirimi, geri çekme veya başka bir işlemde COPE rehberlerini izlemek.
• Gerekçeli karar vermek, itirazları adil biçimde incelemek, editoryal kayıtları korumak ve editoryal bağımsızlığı güvenceye almak.
• Gizli başvuruları, hakem raporlarını veya kişisel verileri açık ya da üçüncü taraf üretken yapay zekâ sistemlerine yüklememek.
8. Yayıncının Sorumlulukları
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi editoryal bağımsızlığı güvence altına alır; ticari, kurumsal veya kişisel çıkarların editoryal kararları belirlemesine izin vermez. Yayıncı; dergi kayıtlarının ve yayımlanan içeriğin korunmasını, açık erişimi, gizliliği, şikâyet ve itirazların ele alınmasını ve bilimsel kaydın gerektiğinde düzeltilmesini destekler.
9. Araştırma ve Yayın Etiği İhlalleri; Benzerlik Taraması
Uydurma, çarpıtma, aşırma, öz-aşırma, tekrar veya mükerrer yayın, dilimleme, haksız ya da eksik yazarlık, atıf manipülasyonu, hakemlik sürecinin manipülasyonu, açıklanmayan çıkar çatışması veya destek, gizli bilginin kötüye kullanımı ile etik kurul ve onam koşullarına uymama kabul edilemez.
Bütün başvurular benzerlik tespit yazılımıyla taranır. Editörler Kurulu benzerlik oranı üst sınırını %20 olarak belirlemiştir; bu sınırı aşan çalışmalar reddedilebilir. Oranın sınırın altında olması tek başına özgünlük veya etik uygunluk kanıtı değildir. Editörler benzerliğin niteliğini, dağılımını ve kaynaklarını değerlendirir; sürecin herhangi bir aşamasında açıklama, düzeltme veya ek belge isteyebilir.
10. Çıkar Çatışması ve Finansman
Yazarlar, hakemler ve editörler; çalışmayı veya karar sürecini etkileyen ya da etkiliyor izlenimi oluşturabilecek mali, kurumsal, akademik, kişisel veya diğer ilişkileri açıklamalıdır. Yazarlar bütün destek kaynaklarını ve destekleyicinin araştırmadaki rolünü belirtmelidir. Çıkar çatışması veya destek bulunmuyorsa bu durum da açıkça beyan edilmelidir.
11. Araştırma Verisi ve Tekrarlanabilirlik
Yazarlar çalışmalarını destekleyen veri ve kayıtları korumakla sorumludur. Katılımcı onamı, mahremiyet, gizlilik, fikrî mülkiyet, kurum kuralları ve yürürlükteki hukuk gözetilerek veriler makul ölçüde editör, hakem veya okuyucularla paylaşılmalıdır. Erişim kısıtları ve paylaşılabilen verilerin konumu Veri Erişilebilirliği Beyanında açıklanmalıdır. Uydurulmuş, çarpıtılmış veya uygunsuz biçimde değiştirilmiş veri, ret ya da yayın sonrası işlem gerekçesidir.
12. Yapay Zekâ Kullanımı
Yapay zekâ araçları sorumluluk üstlenemediği, son metni onaylayamadığı ve çıkar çatışması beyan edemediği için yazar olarak gösterilemez. Yazarlar üretken yapay zekâ kullanımında aracın adını, sürümünü, kullanım tarihini ve amacını uygun biçimde Yöntem, Teşekkür veya derginin beyan bölümünde açıklamalıdır. İçeriği esaslı biçimde değiştirmeyen rutin yazım ve dilbilgisi denetimlerinin beyan edilmesi gerekmez.
Gönderilen içeriğin doğruluğu, özgünlüğü, kaynakları, gizliliği ve hukuka uygunluğundan bütünüyle yazarlar sorumludur. Yapay zekâ; araştırma verisi, bulgu, kaynak, etik belge veya görselleri uydurmak ya da yanıltıcı biçimde değiştirmek için kullanılamaz. Editör ve hakemler makale gizliliğini korumalı; yayımlanmamış içerik veya kişisel verileri açık üretken yapay zekâ sistemlerine yüklememelidir.
13. Şikâyet, İtiraz ve Etik İhlal Bildirimleri
Yazarlar ve okuyucular, gerekçeli itirazlarını, şikâyetlerini veya etik ihlal bildirimlerini destekleyici bilgi ve belgelerle birlikte burdurmakuebed@gmail.com adresine iletebilir. Başvurular gizlilik içinde ve COPE rehberlerine göre incelenir. Editör, editoryal kayıtları inceleyerek gerekçeli yanıt verir. Sorumlu editörle ilgili başvurular, sürece dâhil olmayan bir editöre, yayın kuruluna veya yayıncıya yönlendirilir. İtiraz, kararın değiştirileceği anlamına gelmez.
14. Düzeltme, Endişe Bildirimi ve Geri Çekme
Ana bulguları geçersiz kılmayan hatalar, ilgili makaleyle bağlantılı bir düzeltme bildirimiyle giderilir. Ciddi fakat henüz sonuçlandırılmamış kuşkular için endişe bildirimi yayımlanabilir. Güvenilir olmayan bulgu, önemli etik ihlal, aşırma, mükerrer yayın veya hukuka aykırı materyal içeren makaleler COPE rehberleri doğrultusunda geri çekilebilir. Bildirimler kalıcı olarak erişilebilir tutulur, ilgili makaleyi açıkça tanımlar, işlemin gerekçesini açıklar ve bilimsel kaydın bütünlüğünü korur.
15. Özel Sayı Politikası
Özel sayı; belirli bir bilimsel temaya ayrılan veya kongre, sempozyum, konferans ve benzeri bilimsel toplantılarda sunulan bildirilerden geliştirilmiş tam metin çalışmaları içeren ek sayıdır. Normal sayının yerine geçmez ve sürekli yayın akışını aksatamaz. Özel sayı, yalnızca TR Dizin’in düzenli sayıların üçte birini aşmama koşulunun izin verdiği yıllarda yayımlanabilir; hiçbir durumda bir takvim yılında birden fazla özel sayı yayımlanmaz.
Her özel sayıdan dergi editörü sorumludur; alanında yetkin konuk editör görevlendirilebilir. Tema, kapsam, konuk editör, çağrı, takvim ve seçim ölçütleri şeffaf biçimde duyurulur. Derginin yazarlık, etik, benzerlik taraması, çift taraflı anonim hakemlik, veri, yapay zekâ, çıkar çatışması, ücret, telif, lisans, düzeltme ve geri çekme politikaları istisnasız uygulanır. Konuk editör veya kurul üyesinin kendi çalışması bağımsız bir editör tarafından yürütülür.
Özel sayılar normal sayılardan açıkça ayrılarak ayrıca numaralandırılır ve sayfa numaraları normal sayılardan farklı yürütülür. Makale türü dağılımları TR Dizin kuralları uyarınca derginin yıllık oranlarına dâhil edilir. Armağan sayıları özel sayı sayılmaz; yayımlanırsa normal sayı olarak numaralandırılır.
16. Politikanın Gözden Geçirilmesi ve İletişim
Bu politika, ulusal veya uluslararası standartlar değiştiğinde gözden geçirilir. Sorular ve etik bildirimler burdurmakuebed@gmail.com adresine gönderilmelidir. Politika güncelleme tarihi: 14 Ağustos 2026.
17. Depo, Öz-Arşivleme ve Dijital Koruma Politikası
17.1. Amaç ve Kapsam
Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Dergisi (MAKÜ-EBED), bilimsel bilginin görünürlüğünü, erişilebilirliğini ve uzun vadeli kullanılabilirliğini destekler. Bu bölüm, dergide kabul edilen ve yayımlanan Araştırma Makaleleri ile Derleme Makalelerinin yazarlar tarafından depo ortamlarında saklanması ve paylaşılmasına ilişkin esasları düzenler. Bu esaslar, derginin açık erişim, telif ve CC BY-NC 4.0 lisans ilkeleriyle birlikte uygulanır.
17.2. Öz-Arşivleme ve Depoya Yükleme Hakkı
Yazarlar, kendi makalelerinin ön baskı (preprint), yazarın kabul edilmiş metni (AAM) ve yayımlanmış sürümünü (Version of Record) ambargo olmaksızın kurumsal, konu temelli veya güvenilir genel akademik depolarda saklayabilir ve açık erişime sunabilir. Ön baskı kayıtları hakem değerlendirmesinden önceki sürüm olarak; AAM kayıtları ise hakem değerlendirmesi sonrasında kabul edilmiş, fakat yayımlanmış sürüm olmayan metin olarak açıkça etiketlenmelidir.
17.3. Atıf, Bağlantı ve Sürüm Şeffaflığı
Depoya yüklenen her kayıt, makalenin hangi sürümü olduğunu açıkça göstermelidir. Yayımlanmış makale mevcutsa depo kaydında tam makale künyesi, DergiPark’taki makale sayfasının kalıcı bağlantısı, varsa İzlik tanımlayıcısı ve diğer kalıcı tanımlayıcılar ile CC BY-NC 4.0 lisansına ait bağlantı yer almalıdır. Yayımlanmış sürümde düzeltme, endişe bildirimi veya geri çekme yayımlanırsa, ilgili bildirim bağlantısı depo kaydına mümkün olan en kısa sürede eklenmelidir.
17.4. Lisans, Üçüncü Kişi Materyalleri ve Kısıtlar
Makale içinde ayrıca belirtilen üçüncü kişi materyalleri, görseller, veri setleri, ölçekler veya başka içerikler CC BY-NC 4.0 lisansının dışında olabilir. Bu tür materyaller için gerekli izinlerin alınmasından yazarlar sorumludur. Kişisel veri, katılımcı gizliliği, etik kurul koşulları, fikrî mülkiyet, sözleşmesel yükümlülükler veya yürürlükteki hukuk nedeniyle açık erişime sunulamayacak ek dosya ve veri için erişim kısıtının gerekçesi açıklanmalıdır. Gizli hakemlik belgeleri, yayımlanmamış editoryal yazışmalar ve hukuken kısıtlı içerik açık depolara yüklenemez.
17.5. Dijital Koruma ve Bilimsel Kayıt
MAKÜ-EBED makaleleri DergiPark üzerindeki resmî makale sayfalarında açık erişimli olarak yayımlanır. Dergi, uzun dönem dijital koruma düzenlemelerini yayıncı ve altyapı sağlayıcısıyla düzenli olarak değerlendirir. Aktif ve doğrulanabilir bir üçüncü taraf uzun dönem koruma hizmeti sağlandığında, hizmetin adı, kapsamı ve doğrulama bağlantısı bu politikada yayımlanacaktır. Bu doğrulama yapılıncaya kadar dergi, aktif bir LOCKSS, CLOCKSS, PKP Preservation Network, Portico veya Keepers Registry koruması bulunduğu yönünde beyan vermez.
17.6. Politikanın Gözden Geçirilmesi ve İletişim
Bu politika; açık erişim standartları, lisans koşulları, depo uygulamaları veya dijital koruma düzenlemelerinde değişiklik olduğunda gözden geçirilir. Sorular için MAKÜ-EBED Editörlüğü ile burdurmakuebed@gmail.com adresi üzerinden iletişime geçilebilir.
