ÖN LİSANS ÖĞRENCİLERİNDE ALGILANAN STRESİN YAŞAM KALİTESİ VE AKADEMİK BAŞARI ÜZERİNDEKİ ETKİSİ

Yıl 2026, Sayı: Advanced Online Publication, 42 - 52

Osman Çalışkan , Mustafa Erbir

https://doi.org/10.46482/ebyuiibfdergi.1781072

Öz

Bu araştırma, ön lisans öğrencilerinde algılanan stresin yaşam kalitesi ve akademik başarı üzerindeki etkisini ve yaşam kalitesinin aracı rolünü incelemektedir. Ankara Üniversitesi ve Kayseri Üniversitesi’nden toplam 195 öğrenci üzerinde yapılan çalışmada anket yöntemi kullanılmış, Algılanan Stres Ölçeği ve WHOQOL-BREF uygulanmıştır. Veriler SPSS 22.0 ile analiz edilmiş, parametrik testler kapsamında korelasyon ve basit regresyon analizleri yapılmıştır. Bulgular, algılanan stresin yaşam kalitesi ve akademik başarı ile negatif ilişkili olduğunu; yaşam kalitesinin ise akademik başarıyla pozitif ilişkili olduğunu göstermiştir. Yaşam kalitesinin, stres ile akademik başarı arasındaki ilişkide tam aracı rol oynadığı belirlenmiştir. Sonuçlar, öğrenci başarısının artırılmasında stres yönetimi ve yaşam kalitesi geliştirme stratejilerinin önemini vurgulamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Algılanan Stres , Yaşam Kalitesi , Akademik Başarı

THE IMPACT OF PERCEIVED STRESS ON QUALITY OF LIFE AND ACADEMIC PERFORMANCE OF ASSOCIATE DEGREE STUDENTS

Öz

This study examines the effects of perceived stress on quality of life and academic achievement among associate degree students, as well as the mediating role of quality of life. The research was conducted with a total of 195 students from Ankara University and Kayseri University, using a survey method in which the Perceived Stress Scale and WHOQOL-BREF were applied. Data were analyzed with SPSS 22.0, employing parametric tests including correlation and simple regression analyses. The findings revealed that perceived stress is negatively associated with both quality of life and academic achievement, whereas quality of life is positively associated with academic achievement. It was determined that quality of life plays a full mediating role in the relationship between stress and academic achievement. The results emphasize the importance of stress management and quality of life enhancement strategies in improving student performance.

Anahtar Kelimeler

Perceived Stress , Quality of Life , Academic Achievement.

Kaynakça

• BABAOĞLU, Ü. T., ve ÖZDENK, S. (2017). Algılanan stres ile gastrointestinal semptom arasındaki ilişkinin incelenmesi: Tanımlayıcı araştırma. Acıbadem Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 3, 138–14.
• BEDINI, L. A., GLADWELL, N. J., DUDLEY, W. N. ve CLANCY, E. J. (2011), “Mediation analysis of leisure, perceived stress, and quality of life in informal caregivers”, Journal of Leisure Research, 43(2); 153-175.
• BERTERÖ, C. (2003), “What do women think about menopause? A qualitative study of women's expectations, apprehensions and knowledge about the climacteric period”, International Nursing Review, 50(2); 109-118.
• CARNEGIE, D. (2012), Stres ve endişeyle başa çıkma yolları (Çev. G. Tokgöz), Nemesis Kitap, İstanbul.
• CHIANG, L.-M. (2010), The Development of a Leisure and Life Satisfaction Scale for Outpatient (LLSSCP) Leisure Activity Programs In Iowa, (Yayımlanmamış Doktora Tezi), University of Northern Iowa.
• COHEN, S., KAMARCK, T. ve MERMEISTEIN, R. (1983), “A global measure of perceived stress”, Journal of Health and Social Behavior, 24; 285-296.
• COHEN, S. ve JANICKI‐DEVERTS, D. (2012), “Who's stressed? Distributions of psychological stress in the United States in probability samples from 1983, 2006, and 2009”, Journal of Applied Social Psychology, 42(6); 1320–1334.
• DIENER, E. (2006), “Guidelines for national indicators of subjective well-being and ill-being”, Journal of Happiness Studies, 7(4); 397–404.
• DYRBYE, L. N., THOMAS, M. R. ve SHANAFELT, T. D. (2005), “Medical student distress: causes, consequences, and proposed solutions”, Mayo Clinic Proceedings, 80(12); 1613–1622.
• DYSON, R. ve RENK, K. (2006), “Freshmen adaptation to university life: Depressive symptoms, stress, and coping”, Journal of Clinical Psychology, 62(10); 1231-1244.
• ESER, E., FIDANER, H., FIDANER, C., YALÇIN ESER, S., ELBI, H. ve GÖKER, E. (1999), “WHOQOL-100 ve WHOQOL-Bref’in psikometrik özellikleri”, Psikiyatri Psikoloji Psikofarmakoloji Dergisi, 7(ek2); 23-40.
• FIELD, A. (2013), Discovering Statistics Using IBM SPSS Statistics, Sage Publications, Londra.
• HUGHES, B. (1997), Günlük hayatın stresine son, Doruk Yayınları, Ankara.
• İŞTAR, E. (2012), “Stres ve verimlilik ilişkisi”, Akademik Bakış Dergisi, 33(1); 1-21.
• KARASAR, N. (2012), Bilimsel araştırma yöntemi (24. baskı), Nobel Yayıncılık, Ankara.
• KANGAL, A. (2009), Üniversite yaşam kalitesi ölçeğinin psikometrik özelliklerinin incelenmesi ve Türk üniversite öğrencilerine uyarlanması, (Yüksek Lisans Tezi), Akdeniz Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İşletme Anabilim Dalı, Antalya.
• KRUMREI-MANCUSO, E. J., NEWTON, F. B., KIM, E. ve WILCOX, D. (2013), “Psychosocial factors predicting academic achievement in first-year college students”, Journal of College Student Development, 54(3); 247–266.
• MISRA, R. ve MCKEAN, M. (2000), “College students’ academic stress and its relation to their anxiety, time management, and leisure satisfaction”, American Journal of Health Studies, 16(1); 41–51.
• OKTAY, E. Y., KARAHAN, K. K., YILDIRIM, Y. Z. ve DOĞAN, A. S. (2019), “Yalova Üniversitesi öğrencilerinin üniversite yaşam kalitesi algılarının değerlendirilmesi”, Yalova Sosyal Bilimler Dergisi, 9(19); 17-43.
• ÖZTEMİZ, A. B. (2005), “Örgütlerde stresin verimlilik ve performansla etkileşimi”, Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 14(1); 271-288.
• RACIC, M., TODOROVIC, R., IVKOVIC, N., MASIC, S., JOKSIMOVIC, B. ve KULIC, M. (2017), “Self-perceived stress in relation to anxiety, depression and health-related quality of life among health professions students: A cross-sectional study from Bosnia and Herzegovina”, Slovenian Journal of Public Health, 56(4); 251-259.
• ROBOTHAM, D. ve JULIAN, C. (2006), “Stress and the higher education student: a critical review of the literature”, Journal of Further and Higher Education, 30(2); 107–117.
• ROWSHAN, A. (2011). Stres yönetimi. Sistem Yayıncılık.
• SARI, M. (2007), Demokratik değerlerin kazanımı sürecinde örtük program: Düşük ve yüksek okul yaşam kalitesine sahip iki ilköğretim okulunda nitel bir çalışma, (Doktora Tezi), Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı, Adana.
• SCHMITZ, N., KRUSE, J. ve KUGLER, J. (2004), “The association between physical exercises and health-related quality of life in subjects with mental disorders: Results from a cross-sectional survey”, Preventive Medicine, 39(6); 1200-1207.
• SCHNEIDERMAN, N., IRONSON, G. ve SIEGEL, S. D. (2005), “Stress and health: psychological, behavioral, and biological determinants”, Annual Review of Clinical Psychology, 1; 607-628.
• SEYEDFATEMI, N., TAFRESHI, M. ve HAGANI, H. (2007), “Experienced stressors and coping strategies among Iranian nursing students”, BMC Nursing, 6; 1-10.
• STRUTHERS, C. W., PERRY, R. P. ve MENEC, V. H. (2000), “An examination of the relationship among academic stress, coping, motivation, and performance in college”, Research in Higher Education, 41(5); 581–592.
• ŞANLI, S. (2023). Sampling methods and appropriate sample size determination: A concise overview. Pamukkale University Journal of Social Sciences Institute, 56, 357–375.
• TÜZÜN, E. H. ve EKER, L. (2003), “Sağlık değerlendirme ölçütleri ve yaşam kalitesi”, Sağlık ve Toplum, 13(2); 3-8.
• YERLIKAYA, E. E. ve İNANÇ, B. (2007), “Algılanan stres ölçeğinin Türkçe çevirisinin psikometrik özellikleri”, IX. Ulusal Psikolojik Danışma ve Rehberlik Kongresi, 17-19 Ekim 2007, İzmir.