EXAMINATION OF THE PERCEPTIONS OF INDIVIDUALS WHO MIGRATED FROM AFGHANISTAN AFTER THE TALIBAN RULE ON SOCIAL, PSYCHOLOGICAL AND ECONOMIC RESULTS

Yıl 2026, Sayı: Advanced Online Publication, 126 - 148

Yılmaz Günel , Narges Afshar

https://doi.org/10.46482/ebyuiibfdergi.1815475

Öz

This study aims to comprehensively examine the perceptions of individuals who migrated to different countries following the Taliban government's retake of control in Afghanistan in 2021, regarding the social, psychological, and economic consequences. The research was conducted using a quantitative explanatory survey model, and data were collected from 395 participants using a convenience sampling method using the six-dimensional "Socio-Psychological and Economic Perception Scale among Afghan Migrants," which has been validated and reliable. Findings indicate that migration decisions are largely driven by security concerns, political pressures, and life threats posed by the Taliban regime. Significant but low-impact differences were found in the psychological impact dimension by age, gender, and education level. As the duration of migration increases, social adaptation difficulties and psychological impact increase, while the intention to return decreases. Problems in recognizing professional qualifications limit economic integration. Perceptions about the future exhibit a dual structure, where hope and anxiety coexist; women appear to exhibit greater sensitivity to this issue. This study makes a unique contribution to the literature by addressing the social, psychological, and economic dimensions of forced migration within a holistic framework.

Anahtar Kelimeler

Forced Migration , Social Cohesion , Afghan Migrants , Validity , Reliability

TALİBAN YÖNETİMİ SONRASI AFGANİSTAN’DAN GÖÇ EDEN BİREYLERİN SOSYAL, PSİKOLOJİK VE EKONOMİK SONUÇLAR ÜZERİNDEKİ ALGILARININ İNCELENMESİ

Öz

Bu çalışma, Taliban yönetiminin 2021’de Afganistan’da yeniden kontrolü ele almasının ardından farklı ülkelere göç eden bireylerin sosyal, psikolojik ve ekonomik sonuçlara ilişkin algılarını kapsamlı biçimde incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, nicel açıklayıcı tarama modeli kapsamında yürütülmüş olup veriler, geçerlik ve güvenirliği sağlanan altı boyutlu “Afgan Göçmenlerde Sosyo-Psikolojik ve Ekonomik Algı Ölçeği” aracılığıyla kolayda örnekleme yöntemiyle ulaşılan 395 katılımcıdan toplanmıştır. Bulgular, göç kararlarının büyük oranda güvenlik endişeleri, siyasal baskılar ve Taliban rejiminin oluşturduğu yaşam tehditlerine bağlı olduğunu göstermektedir. Psikolojik etki boyutunda yaş, cinsiyet ve eğitim düzeyine göre anlamlı ancak düşük etkili farklılaşmalar saptanmıştır. Göç süresi uzadıkça sosyal uyum güçlükleri ve psikolojik etkilenme artarken geri dönme niyeti azalmaktadır. Mesleki yeterliliklerin tanınmasındaki sorunlar ekonomik entegrasyonu sınırlamaktadır. Geleceğe yönelik algılar, umut ve kaygının birlikte var olduğu ikili bir yapı sergilemekte; kadınların bu konuda daha yüksek duyarlılık gösterdiği görülmektedir. Çalışma, zorunlu göçün sosyal, psikolojik ve ekonomik boyutlarını bütüncül bir çerçevede ele alarak literatüre özgün katkı sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Zorunlu Göç , Sosyal Uyum , Afgan Göçmenler , Geçerlilik , Güvenirlik

Kaynakça

• AHMAD JALALI, A. ve AHMAD, A. (2025), “Afghanistan Article 4: Consolidation of Power Under the Taliban, Challenges and Sustainability”, Journal of Strategic Security, Vol 18, No 2; 54–70. İnternet Adresi: https://doi.org/10.5038/1944-0472.18.2.2452
• AKKAŞ, İ. ve AKSAKAL, İ. (2021), “Afgan Göçmenlere Yönelik Tutum ve Algıların Sosyolojik Analizi: Erzincan Örneği”, Sosyolojik Bağlam Dergisi, Cilt 2, Sayı 3; 41–54. İnternet Adresi: https://doi.org/10.52108/2757-5942.2.3.3
• ALEMI, Q. ve STEMPEL, C. (2018), “Discrimination and Distress Among Afghan Refugees in Northern California: The Moderating Role of Pre- and Post-Migration Factors”, PLOS ONE, Vol 13, No 5; e0196822. İnternet Adresi: https://doi.org/10.1371/journal.pone.0196822
• BERGER, S. (2022), Brain Drain, Brain Gain and Its Net Effect, Dünya Bankası Raporu. İnternet Adresi: https://documents1.worldbank.org/curated/en/099158408222442073/pdf/IDU-1323fa9f-7756-4666-b6a0-5018bf1c080a.pdf, Erişim Tarihi: 13.06.2025.
• BERRY, J. W. (1997), “Immigration, Acculturation, and Adaptation”, Applied Psychology, Vol 46, No 1; 5–34.
• BERRY, J. W. (2001), “A Psychology of Immigration”, Journal of Social Issues, Vol 57, No 3; 615–631.
• BHUGRA, D. (2004), “Migration and Mental Health”, Acta Psychiatrica Scandinavica, Vol 109, No 4; 243–258.
• BLACK, R. ve KOSER, K. (Ed.) (1999), The End of the Refugee Cycle? Refugee Repatriation and Reconstruction, Berghahn Books, Oxford.
• BUZ, S., MEMİŞOĞLU, F., DÖNMEZ, H. ve VERDUIJN, S. (2020), Destination Unknown: Afghans on the Move in Turkey (Issue June), Mixed Migration Centre. İnternet Adresi: https://mixedmigration.org/resource/destination-unknown-afghans-on-the-move-in-turkey/, Erişim Tarihi: 01.09.2025.
• BÜYÜKÖZTÜRK, Ş. (2018), Sosyal Bilimler İçin Veri Analizi El Kitabı: İstatistik, Araştırma Deseni, SPSS Uygulamaları ve Yorum, 24. Baskı, Pegem Yayınları, Ankara.
• BÜYÜKÖZTÜRK, Ş. (2022), Sosyal Bilimler İçin Veri Analizi El Kitabı: İstatistik, Araştırma Deseni, SPSS Uygulamaları ve Yorum, 28. Baskı, Pegem Akademi, Ankara.
• CASTLES, S., DE HAAS, H. ve MILLER, M. J. (2014), The Age of Migration, 5. Baskı, Palgrave Macmillan, Londra.
• COCHRAN, W. G. (1977), Sampling Techniques, 3. Baskı, John Wiley and Sons, New York.
• COHEN, J. (1988), Statistical Power Analysis for the Behavioral Sciences, 2. Baskı, Lawrence Erlbaum Associates, Hillsdale, New Jersey
• CRONBACH, L. J. (1951), “Coefficient Alpha and the Internal Structure of Tests”, Psychometrika, Vol 16, No 3; 297–334.
• ERDOĞAN, M. ve KAFALI, H. (2022), “Türkiye’de Yaşayan Afgan Mültecilerin Ruh Sağlığına Yönelik Nitel Bir İnceleme”, Sosyal Politika ve Göç Dergisi, Cilt 4, Sayı 1; 212–229.
• FARHAN, A. (2025), From Arrival to Integration: Understanding the Challenges and Experiences of Afghan Immigrants in the United States (April). İnternet Adresi: https://doi.org/10.13140/RG.2.2.24981.84965, Erişim Tarihi: 11.08.2025.
• FIELD, A. (2013), Discovering Statistics Using IBM SPSS Statistics, 4. Baskı, SAGE Publications, Londra.
• FORNELL, C. ve LARCKER, D. F. (1981), “Evaluating Structural Equations Models with Unobservable Variables and Measurement Error”, Journal of Marketing Research, Vol 18, No 1; 39–50. İnternet Adresi: https://doi.org/10.1177/002224378101800104
• GÜNEL, Y. ve BİRCAN, H. (2022), “Scale Development Effort to Determine Individual Housing Financing Preferences”, Journal of Economics and Administrative Sciences, Vol 23, No 3; 709–725. İnternet Adresi: https://research.ebsco.com/c/mwdjhe/results?q=AN%20158900899, Erişim Tarihi: 12.08.2025.
• GÖREGENLİ, M. ve AYDIN, E. (2023), “Göçmen Gençlerin Ruhsal İyi Oluşları Üzerine Sosyo-Psikolojik Bir Değerlendirme”, Toplum ve Psikoloji, Cilt 21, Sayı 1; 90–106.
• HAIR, J. F., BLACK, W. C., BABIN, B. J. ve ANDERSON, R. E. (2010), Multivariate Data Analysis, 7. Baskı, Pearson Education, Londra.
• HAIR, J. F., BLACK, W. C., BABIN, B. J., ANDERSON, R. E. ve TATHAM, R. L. (2005), Multivariate Data Analysis, Prentice Hall, Pearson Education, New Jersey.
• HUMAN RIGHTS WATCH (2022), World Report: Human Rights Watch. İnternet Adresi: https://www.hrw.org/world-report/2022/country-chapters/jordan, Erişim Tarihi: 01.06.2025.
• İÇDUYGU, A. (2022), Türkiye’de Uluslararası Göç: Tarihsel ve Güncel Dinamikler, İletişim Yayınları, İstanbul.
• KAISER, H. F. (1960), “The Application of Electronic Computers to Factor Analysis”, Educational and Psychological Measurement, Vol 20, No 1; 141–151. İnternet Adresi: https://doi.org/10.1177/001316446002000116
• KAPUR, R. (2014), Gender, Alterity and Human Rights: Freedom in a Fishbowl, Edward Elgar Publishing, Cheltenham (UK).
• KARAKAYA, C. ve KARAKAYA, E. N. (2021), “Türkiye’nin Göz Ardı Edilen Göçmenleri: Afganlar”, Uluslararası Kültürel ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, Cilt 7, Sayı 1; 100–111. İnternet Adresi: https://doi.org/10.46442/intjcss.887777
• KARASAR, N. (2012), Bilimsel Araştırma Yöntemi, 3. Baskı, Nobel Yayıncılık, Ankara.
• KARTAL, M. ve BARDAKÇI, S. (2018), SPSS ve AMOS Uygulamalı Örneklerle Güvenirlik ve Geçerlik Analizleri, 1. Baskı, Akademisyen Yayınevi, Ankara.
• KAYA, A. (2020), “Mekânsal Ayrışma ve Toplumsal Dışlanma: Türkiye'de Afgan Göçmenler Örneği”, Göç Araştırmaları Dergisi, Cilt 6, Sayı 2; 149–163.
• MALHOTRA, N. K. (2010), Marketing Research: An Applied Orientation, Pearson Education, New Jersey.
• MEYDAN, C. H. ve ŞEŞEN, H. (2015), Yapısal Eşitlik Modellemesi: AMOS Uygulamaları, Detay Yayıncılık, Ankara.
• MOHAMED, A. H. (2023), Understanding the Afghan Diaspora: Exploring the Factors Driving Migration and the Impact of Migration Policies on Recent Afghan Migration, Yüksek Lisans Tezi, City University of New York, CUNY Academic Works. İnternet Adresi: https://academicworks.cuny.edu/gc_etds/5391, Erişim Tarihi: 02.07.2025.
• NASERI, H. ve VENKATAIAH, D. P. (2024), “A Study on the Impacts of Brain Drain on Higher Education Institutions of Afghanistan”, International Journal of Research and Analytical Reviews, Vol 11; 841. İnternet Adresi: https://doi.org/10.1729/Journal.37888
• ÖZTÜRK, S. (2022), “Afgan Mültecilerin Türkiye’de Kalıcılık Eğilimleri: Sosyolojik Bir Değerlendirme”, Göç Sosyolojisi Dergisi, Cilt 3, Sayı 2; 78–94.
• PORTER, M. ve HASLAM, N. (2005), “Predisplacement and Postdisplacement Factors Associated with Mental Health of Refugees and Internally Displaced Persons”, JAMA, Vol 294, No 5; 602–612.
• PORTES, A. ve RUMBAUT, R. G. (2001), Legacies: The Story of the Immigrant Second Generation, University of California Press, Berkeley.
• RAYKOV, T. ve MARCOULIDES, G. A. (2008), An Introduction to Applied Multivariate Analysis, Routledge, New York.
• SAFI, A. Q., AGUSTIN, H. ve RIZAL, E. (2023), “Afghan Migrants in Germany: Cross-Cultural Communication and Impact of Immigration on Afghan Culture”, Studies in Media and Communication, Vol 11, No 7; 135–149. İnternet Adresi: https://doi.org/10.11114/smc.v11i7.6269
• SARSOUR, O. (2022), “The Role of Language in the Social Integration of Arab Immigrants and Refugees in the EU”, Open Journal of Social Sciences, Vol 10; 92–99. İnternet Adresi: https://doi.org/10.4236/jss.2022.107008
• SCHMEIDL, S. (2002), “(Re)Constructing Afghanistan? Repatriation, Reintegration and Reconstruction”, International Migration, Vol 40, No 5; 20–42.
• SILOVE, D. (1999), “The Psychosocial Effects of Torture, Mass Human Rights Violations, and Refugee Trauma: Toward an Integrated Conceptual Framework”, Journal of Nervous and Mental Disease, Vol 187, No 4; 200–207.
• SÜRÜCÜ, L. ve MASLAKÇI, A. (2020), “Validity and Reliability in Quantitative Research”, Business & Management Studies: An International Journal (BMIJ), Cilt 8, Sayı 3; 2694–2726. İnternet Adresi: http://dx.doi.org/10.1136/eb-2015-102129
• TABACHNICK, B. G. ve FIDELL, L. S. (2007), Using Multivariate Statistics, Allyn & Bacon, Boston (MA).
• TAVŞANCIL, E. (2010), Tutumların Ölçülmesi ve SPSS ile Veri Analizi, 4. Baskı, Nobel Yayıncılık, Ankara.
• THAUT, L. (2009), “EU Integration and Emigration Consequences: The Case of Lithuania”, International Migration, Vol 47, No 1; 191–233. İnternet Adresi: https://doi.org/10.1111/j.1468-2435.2008.00501.x
• TOKUZLU, L. B. (2021), “Türkiye’de Afgan Göçmenlerin İşgücü Piyasasına Katılımı”, Çalışma ve Toplum, Cilt 71, Sayı 2; 59–74.
• UÇAR, M. (2023), “Göçmen Emeğinin Güvencesizliği: Afgan Mülteciler Örneği”, İktisat ve Toplum, Cilt 13, Sayı 2; 167–180.
• UNHCR (2022), Global Trends: Forced Displacement in 2021, United Nations High Commissioner for Refugees, Cenevre.
• UNHCR (2024), Afghanistan Refugee Crisis Explained. İnternet Adresi: https://www.unrefugees.org/news/afghanistan-refugee-crisis-explained/, Erişim Tarihi: 07.06.2025.
• YILMAZ, Y. ve DEMİR, M. (2021), “Türkiye'deki Düzensiz Afgan Göçmenlerin Sosyal Hizmetlere Erişimi”, Sosyal Hizmet Dergisi, Cilt 35, Sayı 1; 85–102.
• ZETTER, R. (1991), “Labelling Refugees: Forming and Transforming a Bureaucratic Identity”, Journal of Refugee Studies, Vol 4, No 1; 39–62.