THE EMERGENCE, STRUGGLE AND GOVERNANCE OF TALIBAN

Öz

In order to better understand the origins of the Taliban's emergence, struggle and governance, it is necessary to go back to the war of occupation between 1979 and 1988. The tension and rivalry between the two superpowers, the USSR and the USA, had significant consequences for Afghan society. The intervention of the USSR and the USA in Afghanistan sometimes served the interests of certain social groups and sometimes harmed them. Between 1992 and 1996, the civil war between the Pashtun majority and the Tajik, Uzbek, Hazara and Turkmen minorities was publicized. Historically, the works written about the Taliban can be divided into three main categories. First, the first Taliban's background and structure between 1996 and 2001. Second, studies on the Taliban after the fall of 9/11. Third, studies on the emergence of the Taliban for the second time after the US withdrawal from Afghanistan in 2021. The article aims to provide a discussion on how the dynamics of the Taliban's domestic and foreign policy will affect the world in the future.

Anahtar Kelimeler

• Afghanistan
• Politics
• Taliban
• Governance

TALİBAN’IN ORTAYA ÇIKIŞ, MÜCADELESİ VE YÖNETİM SÜRECİ

Öz

Bu makale, Taliban’ın ortaya çıkış, mücadelesi ve yönetim süreci, Taliban’ın ortay çıkma kökenlerini daha iyi anlayabilmek için 1979- 1988 yılları arasındaki işgal savaşına dönmek gerekiyor. İki süper güç olan SSCB ile ABD arasındaki gerilim ve rekabetin Afgan toplumu üzerinde önemli sonuçları oldu. SSCB ve ABD’nin Afganistan’a müdahalesi kimi zaman belirli toplumsal grupların çıkarlarına hizmet ederken kimi zamanda onlara zarar vermiştir. 1992-1996 yılları arasında Peştun çoğunluk ile Tacik, Özbek, Hazara ve Türkmen azınlıklar arasındaki çatışmalara tanık olduğumuz iç savaş kamuoyuna yansıdı. Tarihsel olarak Taliban hakkında yazılan eserleri üç ana kategoriye ayırmak mümkündür. İlk olarak 1996- 2001 yılları arasında ilk Taliban’ın arka planı ve yapısı hakkında acılanması. İkinci olarak 11 Eylül’ün düşüşünden sonra Taliban’la ilgili çalışmalar. Üçüncü olarak ABD’nin 2021 ‘de Afganistan’dan çekilmesinin ardından ikinci kez Taliban’ın ortaya çıkışını ele alan çalışmaları. Makale, Taliban’ın iç ve diş politikasını gelecekte dinamikleri dünyaya nasıl etkilenecek üzerine bir tartışma sunmayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Afganistan
• Politika
• Taliban
• Yönetim

Kaynakça

1. Abbas, H. (2023). The return of the Taliban: Afganistan After the Americans Left. Yale University Press.
2. Abbaszadeh Marzbali, M., & Talshi Kelti, K. (2022). Taliban and restoration of sovereignty; strong movement, weak nation state. Quarterly Journal of Fundamental and Applied Studies of the Islamic World, 4(13), 116-121.
3. Aksu, F. ve Özdemir, A. Y. (2021). Sovyetler Birliği’nin Afganistan müdahalesi: Türkiye’de Ulusaşırı dayanışma ve savaş gönüllülüğü. Ortadoğu, Etütleri, 3(13), 363-394.
4. Almaq, M. (2023). Taliban İslam Emirliği’nin düşünce temellerinin incelenmesi. İslam Medeniyeti Dergisi, 9(51), 171-172.
5. Âmini, S. (2023). https://8am.media/fa/americas-withdrawal-and-the-prospect-of-its-relationshipwith-the-Taliban/. BBC NEWS. (2024). BM’nin Katar’ın Başkenti Doha’daki “Afganistan” konulu 3’üncü Toplantısına.
6. Dawlatyar, A. (2021). The factors that led to the Taliban’s return to power and the future of Afganistan. Bölgesel Araştırmalar Dergisi, 5(2), 441-445.
7. Es-Suri, E. (2018). Afganistan, Taliban ve İslam’ın bugünkü savaşı. İstanbul: Küresel Kitap Yayınları.
8. Eslami, A. (2023). Neo-Talibanism in Afganistan and the National Security of the Islamic Republic of Iran. Quarterly Journal of Fundamental and Applied Studies of the Islamic World. 5(17), 128.

9. Fasihi, A.,& Khorasani, R. (2021). Jihad and the political in Afganistan (1978-1988). Iranian Research Paper on International Politics, 2(11), 280-290.
10. İnaç, H. (2021). Uluslararası güvenlik, yenidünya düzeni ve Türkiye. İstanbul: Bilge Kültür Sanat Yayınları, 229-236.
11. İnaç, H. ve Rafiq Sada, M. (2021). Taliban’ın Afganistan’ı devlet, toplum, siyaset. İstanbul: Bilge Kültür Sanat Yayınları, 40-186.
12. Karakaya, İ. ve Nazari, M. (2022). Afganistan’da Taliban iktidarı dönemleri (1996-2001 ve 2021 sonrası) ve Afganistan dış politikası. Karadeniz Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Dergisi, 12(23), 150-151.
13. Karen, F. (2022). Afganistan’da Taliban yönetiminin küresel ve bölgesel etkileri. Kongre Bildiri Kitapçığı. İstanbul Arel Üniversitesi.
14. Kaya, R. ve Bayar, E. (2022). Afganistan’da Taliban iktidarı sonrası Orta Asya bölgesel güvenliği. Güvenlik Stratejileri Dergisi, 7, 147-180.
15. Khademi Rad, Z. (2024). Taliban hükümetinin iktidara gelişinden 3 yıl sonraki durumu. Doğu Stratejik Araştırmalar Enstitüsü.
16. Khalidi, N. A. (2022). Taliban ve Afganistan’ın geleceği. KRD: Academia Press.
17. Khosravi, A. R., & Fayaz, A. N. (2023). Afganistan’s internal developments and the change in the US foreign polisy strategy. Central Eurasian Studies, 1(16), 116-117.
18. Mohammed Nia, M., & Pour Hasan, N. (2023). US military withdrawal from Afganistan and turn to east saia, transition to forced hegemony. İnternational Studies Journal, 1(20), 100-108.
19. Ortaq, B. ve Özer, M. A. (2023). Afganistan’da son dönem gelişmeler kapsamında siyasal ve toplumsal yapının değişimi ve dönüşümü. Stratejik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 7(3), 497-519.
20. Rezaee, A. (2020). 11 Eylül sonrası Afganistan’daki savaş ve savaş mağdurları. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Kahramanmaraş Üniversitesi. Kahramanmaraş
21. Selahshor, H. (2022). Taliban 20 yıl sonra Afganistan’a nasıl hâkim oldu. İstanbul: Anadolu Haber Ajansı.
22. Simbar, R., Taghi Musavi, S. ve Jansiz, A. (2024). Naqsh Amrika dar tahvalat siyasi Afganistan (2001-2021). Uluslararası İlişkiler Araştırmalar Dergisi, 13(14), 2018-2019
23. Şeyhanlıoğlu, H. (2024). İmparatorluklar Mezarlığı, Büyük Oyun, Savaş, Taliban Asya’nın kalbi Afganistan. İstanbul: KDY Akademi, 98-102-163.
24. Taliban ve Ekonomi Odaklı Dış Politikası. (2024). Ekonomi Dünyası. İran Sabah Gazetesi.
25. Yazıcı, O. (2010). Afganistan’daki otorite boşluğunun tarihi temelleri ve bölge güvenliği üzerindeki etkileri. History Studies International Journal of History, 2(1), 219-237.