Uluslararası İlişkiler Kuramlarında Kültürel Mirasın Yeri: Güç, Kimlik ve Güvenlik Ekseninde Bir Analiz
Öz
Bu çalışma, kültürel mirasın Uluslararası İlişkiler kuramları içindeki yerini güç, kimlik ve güvenlik eksenleri ile kurumsal boyut üzerinden karşılaştırmalı biçimde incelemektedir. Kültürel miras, çoğunlukla kültürel diplomasi, kamu diplomasisi, yumuşak güç veya koruma politikaları bağlamında ele alınmaktadır. Ancak Dünya Mirası rejimi, kültürel varlıkların silahlı çatışmalarda hedef alınması, miras alanları üzerinden yürütülen aidiyet tartışmaları ve devletlerin tarihsel süreklilik anlatıları, konunun Uluslararası İlişkiler kuramları açısından daha geniş bir analitik çerçevede değerlendirilmesini gerekli kılmaktadır. Çalışma, nitel araştırma yaklaşımına dayalı karşılaştırmalı kuramsal çözümleme niteliğindedir. Realizm, liberal kurumsalcılık, inşacılık ve güvenlikleştirme teorisi, kültürel mirasın farklı boyutlarını açıklama kapasiteleri bakımından ele alınmaktadır. Realizm, kültürel mirasın egemenlik, prestij, güç projeksiyonu ve stratejik araçsallaştırma boyutunu görünür kılmaktadır. Liberal kurumsalcılık, Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO) başta olmak üzere uluslararası örgütler, sözleşmeler, uzman ağları ve çok taraflı koruma rejimleri üzerinden mirasın kurumsal yönünü açıklamaktadır. İnşacılık, kültürel mirası kimlik, hafıza, aidiyet ve anlam üretimi bağlamında değerlendirmektedir. Güvenlikleştirme teorisi ise mirasın tehdit, tahrip, yağma ve olağanüstü koruma söylemi içinde nasıl güvenlik alanına taşındığını göstermektedir. Çalışmanın temel sonucu, kültürel mirasın Uluslararası İlişkiler disiplininde ikincil bir inceleme alanı olarak konumlandırılamayacağıdır. Kültürel miras, güç siyaseti, uluslararası norm üretimi, kimlik inşası ve güvenlik söylemleriyle kesişen çok boyutlu bir siyasal alan niteliği taşımaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Assmann, J. (2011). Cultural memory and early civilization: Writing, remembrance, and political imagination. Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9780511996306
- Bendix, R. F., Eggert, A., & Peselmann, A. (Eds.). (2012). Heritage regimes and the state. Universitätsverlag Göttingen.
- Buzan, B., Wæver, O., & de Wilde, J. (1998). Security: A new framework for analysis. Lynne Rienner Publishers.
- Forrest, C. (2010). International law and the protection of cultural heritage. Routledge.
- Harrison, R. (2013). Heritage: Critical approaches. Routledge.
- Keohane, R. O. (1984). After hegemony: Cooperation and discord in the world political economy. Princeton University Press.
- Labadi, S. (2013). UNESCO, cultural heritage, and outstanding universal value: Value-based analyses of the World Heritage and Intangible Cultural Heritage Conventions. AltaMira Press.
- Meskell, L. (2018). A future in ruins: UNESCO, World Heritage, and the dream of peace. Oxford University Press.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Uluslararası İlişkiler Kuramları, Uluslararası İlişkilerde Siyaset, Uluslararası Kuruluşlar, Güvenlik Çalışmaları
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Murat Derin
*
0000-0001-7367-4223
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
9 Eylül 2026
Gönderilme Tarihi
2 Temmuz 2026
Kabul Tarihi
4 Eylül 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Sayı: 7