Kerbela’nın Figüral Yorumu: Bekir Yıldız ve Erich Auerbach

Öz

Bekir Yıldız, Türk edebiyatında toplumsal sorunları ve tarihsel olayları toplumcu gerçekçi bir bakış açısıyla ele alan önemli yazarlardan biridir. Yazar, eserlerinde tarihsel ve kültürel konuları modern bir perspektifle yorumlarken karakterlerin iç dünyalarını ve toplumsal çatışmalarını ayrıntılı biçimde ortaya koyar. Ve Zalim ve İnanmış ve Kerbela adlı romanında ise İslam tarihinin önemli olaylarından biri olarak kabul edilen Kerbela Vakası’nı merkeze alır. Romanda Hz. Hüseyin ve beraberindekilerin Yezid’in ordusuna karşı yürüttüğü mücadele anlatılırken söz konusu tarihsel olay adalet, iktidar ve hakikat arayışı çerçevesinde ele alınır. Bu çalışma, Bekir Yıldız’ın söz konusu romanını Erich Auerbach’ın figüral yorum kuramı bağlamında incelemeyi amaçlamaktadır. Auerbach’ın figüral yorum anlayışına göre tarihsel olaylar ve kişiler yalnızca ortaya çıktıkları dönemin sınırları içinde değerlendirilemez. Tarihsel anlatılar, farklı zaman dilimleri arasında kurulan anlam ilişkileri sayesinde daha geniş bir bağlam içinde okunabilir. Bu nedenle geçmişte yaşanan bir olay ya da tarihsel bir şahsiyet, sonraki dönemlerde ortaya çıkacak başka olay ve durumlarla ilişki kurarak anlam kazanır. Bu bakış açısından hareketle romanda yer alan Hz. Ali, Hz. Hasan ve Hz. Hüseyin gibi tarihsel şahsiyetler yalnızca belirli bir dönemin dini aktörleri olarak değil, farklı zamanlar arasında anlam bağları kuran figürler olarak değerlendirilir.

Anahtar Kelimeler

• Kerbela
• figüral yorum
• tarihsel süreklilik
• Bekir Yıldız
• Eric Auerbach

The Figural Interpretation of Karbala: Bekir Yıldız and Erich Auerbach

Öz

Bekir Yıldız is one of the leading writers in Turkish literature who addresses social issues and historical events from a socialist realist perspective. In his works, he interprets historical and cultural themes through a modern lens while vividly portraying the inner worlds of his characters and the social conflicts they face. In his novel Ve Zalim ve İnanmış ve Kerbela, he centers on the Battle of Kerbela, widely regarded as one of the pivotal events in Islamic history. The novel recounts the struggle waged by Imam Hussein and his companions against Yazid’s army, framing this historical event within the context of the quest for justice, power, and truth. This study aims to examine Bekir Yıldız’s novel in the context of Erich Auerbach’s theory of figural interpretation. According to Auerbach’s understanding of figural interpretation, historical events and figures cannot be evaluated solely within the boundaries of the era in which they emerged. Historical narratives can be read within a broader context through the meaningful relationships established across different time periods. Therefore, an event or historical figure from the past gains meaning by establishing connections with other events and circumstances that will emerge in subsequent periods. From this perspective, historical figures such as Hz. Ali, Hz. Hasan, and Hz. Hüseyin, who appear in the novel, can be evaluated not merely as religious actors of a specific era, but as figures who establish meaning connections across different times.

Anahtar Kelimeler

• Karbala
• figural interpretation
• historical continuity
• Bekir Yıldız
• Erich Auerbach

Kaynakça

1. Akçay, A. S. (2019). “Auerbach ve ‘figura’ kavramı” Türk Dili, 808, s. 62-67.
2. Auerbach, E. (2003). Mimesis: The Representation Of Reality In Western Literature, Princeton, NJ: Princeton University Press.
3. Auerbach, E. (1984). Scenes From The Drama Of European Literatüre, Minneapolis: University of Minnesota Press.
4. Auerbach, E. (2010). Yabanın Tuzlu Ekmeği, (Çev. Sezgi Durgun, Haluk Banşcan, Cevdet Perin, Fikret Elpe), İstanbul: Metis Yayınları.
5. Behramoğlu, A. (1987). “Ve Zalim ve İnanmış ve Kerbela” Yeni Düşün.
6. Binyazar, A. (1987). “Ve Zalim ve İnanmış ve Kerbela” Varlık.
7. Durukoğlu, S. (2012). Bekir Yıldız’ın Eserlerinde İzlek ve Yapı. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Elazığ.
8. Konuk, K. (2013). Doğu Batı Mimesis: Erich Auerbach Türkiye'de, (Çev. Can Evren), İstanbul: Metis Yayınları.

9. Ölmez, Z. & Erdem, S. (2019). “Zübdetü’l-Âsâr Vakayinamesindeki Devlet Teşkilatı Terimleri” Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi, 59/2, s.379-398.
10. Özkırımlı, A. (1986). “Zalimle Mazlumun Evrensel Çatışması” Cumhuriyet.
11. Said, E. W. (2003). Introduction To The Fiftieth-Anniversary Edition. Mimesis: The Representation of Reality In Western Literature, Erich Auerbach. Princeton, NJ: Princeton University Press.
12. Samuk, F. (2024). Bekir Yıldız’ın Roman ve Öykülerinde Halk Bilimi Unsurları. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Muş.
13. Turna, M. (2024). “Bekir Yıldız’ın Romanlarında Aile” Aydın Türklük Bilgisi 9/2, s.269-295.
14. Ürkek Y.G. (2006). Bekir Yıldız'ın Hayatı ve Romanları. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Çanakkale.
15. Valesio, P. (1984). Foreword. In E. Auerbach, Scenes from the drama of European literature, Minneapolis: University of Minnesota Press.
16. Vialon, M. (2010). Sunuş: Eric Auerbach. İçinde M. Vialon (Ed.), Yabanın Tuzlu Ekmeği (Çev. Sezgi Durgun, Haluk Banşcan, Cevdet Perin, Fikret Elpe), İstanbul: Metis Yayınları.
17. Yıldız, B. (1989). Ve Zzalim Ve İinanmış Ve Kerbela, İstanbul: Ufuk Matbaası.