PEASANTS AND SLAVES İN THE OTOMAN COUNTRYSİDE, USE OF SLAVES İN AGRİCULTURAL PRODUCTİON AND DAİLY LİFE (KONYA EXAMPLE)

Yıl 2025, Cilt: 8 Sayı: 2, 227 - 237, 31.12.2025

Gülbahar Çiftci

https://doi.org/10.47948/efad.1700308

Öz

Slavery, an institution as old as human history, continued until the 19th century and was practiced by many states during this period. The institution of slavery took its place in the Ottoman Empire, as in other states, and persisted into its final years. Since owning a slave required a certain amount of capital, individuals with sufficient financial reserves could do so and slave ownership was also regarded as a sign of social status. Our research addresses whether slaves who were involved in virtually every aspect of economic and social life also had a role in the lives of village populations with limited financial means. In this context, to what extent and in what ways could villagers living in the Konya countryside own slaves? ın which areas and how did slave owners benefit from slave labor? What kind of problems did the slaves experience? These questions will be investigated through sharia court records which serve as the principal source for our research.

Anahtar Kelimeler

Ottoman , Konya , Slavery , Village Lıfe , Slave Labor

Osmanlı Taşrasında Köylü Ve Köle: Tarımsal Üretimde Ve Gündelik Hayatta Köle Kullanımı (Konya Örneği)

Öz

İnsanlık tarihi kadar eski bir kurum olan kölelik 19. yüzyıla kadar devam etmiş ve bu süreç içerisinde birçok devlet tarafından kullanılmıştır. Kölelik sistemi diğer devletlerde olduğu gibi Osmanlı Devleti’nde de yerini almış ve son dönemlerine kadar varlığını korumuştur. Köle kullanımı belli bir sermaye gerektirdiği için köle sahibi olacak kişinin maddi açıdan belli bir seviyede birikimi olması gerekir. Ayrıca köle sahibi olmak toplumda mevki ve statü göstergesi olarak da kabul edilmiştir. Ekonomik ve sosyal hayatın her alanında yararlanılan kölelerin maddi açıdan sınırlı bir gelire sahip köy insanının hayatında yer alıp almadığı ise araştırmamızın esas konusunu oluşturmaktadır. Bu doğrultuda Konya kırsalında yaşayan köylüler ne oranda ve nasıl köle sahibi olabiliyorlardı? Köle sahipleri, köle emeğinden hangi alanlarda ve nasıl yararlanıyorlardı? Köleler ile ne tür problemler yaşanıyordu? Bu gibi sorulara çalışmanın ana kaynağını oluşturan Şer’iyye Sicillerinin ışığında cevap aranacaktır.

Anahtar Kelimeler

Osmanlı , Konya , Kölelik , Kırsal Yaşam , Köle Emeği

Kaynakça

• Açık, Turan. (2016). “Beşe Unvanı Hakkında” Tarih Dergisi, S.62, s.37-64
• Akkaya, Mustafa. (2011). “XVII. Yüzyılın İlk Çeyreğinde Üsküdar’da Köle Ticareti, Kölelerin Ticaretle Uğraşması”, Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, C. 14, S. 14(25), s. 204-217
• Aydın, Mehmet Akif & Hamidullah M. (2002). “Köle”, DİA, C.XXVI, Ankara s. 237-246
• Bagatur, Sibel. (2011). Osmanlı’da Kölelik, Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Kırıkkale
• Bathish, Mohamad. (2019). 6 Numaralı (H.996-999) Halep Şer’iyye Sicilinin (sayfa 281-362) Tercüme ve Değerlendirilmesi, Kilis 7 Aralık Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Kilis Demir, Alpaslan. (2020). Osmanlı’da Yaşamak, İdeal Kültür Yayıncılık, İstanbul
• Dinç, Güven & Çelik C. (2012). “Kıbrıs’ta Kölelik (1800-1878), Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, C.5, S.23, s.185-196
• Engin, Nihat. (2002). “Osmanlılarda kölelik”, DİA, C. Ankara
• Erkek, Mehmet Salih. (2017). “Eski Yakındoğu’dan Osmanlı’ya Kaçak Köleliğin TarihYazımı ve Üsküdar’da Kaçak Köleler (1523-1529), International Periodical for Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, Volume 12/19 p.61-90
• İslamoğlu, Huricihan. (2010). Osmanlı İmparatorluğu’nda Devlet ve Köylü, İletişim Yayınları,İstanbul Karataş, Ali İhsan. (2007). “Bursa Şer’iyye Sicilleri Işığında Osmanlı Devleti’nde Köleliğe Bir Bakış”,İstem, Yıl:5, S.9, s. 135-162
• Özsoy, Ruziye. (2010). XIX. Yüzyılda Osmanlı’da Köle Ticareti Esirciler ve Zenci Köleler, Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Kayseri
• Parlatır, İsmail. (1983). “Türk Sosyal Hayatında Kölelik”, Belleten, C.XLVII., S.187, Ankara, s.805-829.
• Sak, İzzet. (1987). 16. Ve 17.Yüzyıllarda Konya’da Kölelik Müessesesi, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Konya.
• Sak, İzzet. (1989). “Konya’da Köleler (16.yüzyıl sonu-17.yüzyıl başı)”, Osmanlı Araştırmaları IX, C.9, S.9, İstanbul, s.159-197.
• Sak, İzzet. (1992). Şer’iye Sicillerine Göre Sosyal ve Ekonomik Hayatta Köleler (17. ve 18. Yüzyıllar) Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmamış Doktora Tezi, Konya
• Tanıdı, Duygu. (2013). “1657 ve 1698 Yılları Arasında Kadı Sicilleri’ne Göre Rusçuk’ta Köleler ve Cariyeler”, Türkiyat Araştırmaları Dergisi, S.34, 219, s.220-235
• Taşbaş, Erdal. (2018). “Osmanlı Devleti’nin Ortadoğu’da Köle Ticaretini Engelleme Çalışmaları” Akademik İncelemeler Dergisi, 13/2, s. 119-157
• Tezcan, Betül. (2014). XVI-XVII. Yüzyıl Şer’iyye Sicillerine Göre Konya’da Kadın, Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara
• Türkmenoğlu, Mehmet Ali. (2021). “Osmanlı Taşrasında Zirai Üretim: Osmanlı Sipahisi ve Köylüsü”, Türk Akademik Araştırmalar Dergisi, C.6, S.2, s.725-750
• Yörük, Saim. (2011). “Çelebi Ünvanı Hakkında Bir Değerlendirme”, Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, C.4, S. 18, s.290-29