Kariyer Engelleri ile Örgütsel Sessizlik Arasındaki İlişkide Duygusal Tükenmişliğin Aracı Rolü

Öz

Bu araştırmanın amacı öğretmen görüşleri doğrultusunda kariyer engelleri ile örgütsel sessizlik arasındaki ilişkide duygusal tükenmişliğin aracı rolünü ortaya koymaktır. Bu kapsamda kariyer engellerinin işe bağlı duygusal tükenmişliği ve örgütsel sessizliği, işe bağlı duygusal tükenmişliğin örgütsel sessizliği yordama durumları incelenmiştir. Ardından da kariyer engelleri ile örgütsel sessizlik arasındaki ilişkide duygusal tükenmişliğin aracı rolü ele alınmıştır. Ölçme aracı olarak İnandı ve Gılıç (2021) tarafından geliştirilen Kariyer Engelleri Ölçeği; Van Dyne ve diğerleri (2003) tarafından geliştirilen ve Kahya (2013) tarafından Türkçeye uyarlanan Örgütsel Sessizlik Ölçeği; Wharton (1993) tarafından geliştirilen ve Günay (2021) tarafından Türkçeye uyarlanan İşe Bağlı Duygusal Tükenmişlik Ölçeği kullanılmıştır. Araştırma ilişkisel, kesitsel bir nicel araştırma olarak tasarlanmış ve Uşak ilinde görev yapan 307 öğretmen ile yürütülmüştür. Sürekli değişkenler arasındaki ilişkinin belirlenmesi Pearson korelasyon analizi ile yapılmıştır. Ayrıca Proses Macro ile aracılık analizleri gerçekleştirilmiştir. Aracılık etkisinin anlamlılığını test etmek için Sobel Testi uygulanmıştır. Yapılan analizler sonucunda üç değişkenin de birbirleri ile anlamlı olarak ilişkili olduğu; kariyer engelleri ile örgütsel sessizlik arasındaki ilişkide işe bağlı duygusal tükenmişliğin kısmi olarak aracılık ettiği bulunmuştur.

Anahtar Kelimeler

• kariyer
• kariyer engelleri
• örgütsel sessizlik
• duygusal tükenmişlik

The Mediating Role of Emotional Burnout in the Relationship Between Career Barriers and Organizational Silence

Öz

The purpose of this study is to investigate the mediating role of emotional burnout in the relationship between career barriers and organizational silence, based on teacher opinions. In this context, the predicting effect of career barriers on job-related emotional burnout and organizational silence, and the predicting effect of job-related emotional burnout on organizational silence were examined. Then, the mediating role of emotional burnout in the relationship between career barriers and organizational silence was discussed. As a measurement tool, the Career Barriers Scale developed by İnandı and Gılıç (2021); Organizational Silence Scale, developed by Van Dyne et al. (2003) and adapted to Turkish by Kahya (2013), and Job-Related Emotional Burnout Scale, developed by Wharton (1993) and adapted to Turkish by Günay (2021), were used in the study. The research was designed as a correlational, cross-sectional quantitative survey and conducted with 307 teachers working in Uşak province. Pearson correlation analysis was performed to investigate the relationship between continuous variables, and mediation analyses were also performed with the Process Macro. Sobel Test was used to test the significance of the mediation effect. As a result of the analyses, it was concluded that all three variables were significantly related to each other; job-related emotional burnout partially mediates the relationship between career barriers and organizational silence.

Anahtar Kelimeler

• Carrier
• Carrier Barriers
• Organizational Silence
• Emotional Burnout

Kaynakça

1. Aktan, C. C. ve Yay, S. (2016). Öğrenilmiş çaresizlik ve değişime karşı pasif direnç. Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi, 8(2), 58-71.
2. Aktaş, H. ve Şimşek, E. (2015). Bireylerin örgütsel sessizlik tutumlarında iş doyumu ve duygusal tükenmişlik algılarının rolü. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 11(24), 205-230. doi:10.17130/ijmeb.2015.11.24.529
3. Arens, A. K., & Morin, A. J. (2016). Relations between teachers’ emotional exhaustion and students’ educational outcomes. Journal of Educational Psychology, 108(6), 800-813.
4. Arı, S. G. ve Bal, Ç. E. (2008). Tükenmişlik kavramı: Birey ve örgütler açısından önemi. Yönetim ve Ekonomi, 15(1): 131-148.
5. Bagheri, G., Zarei, R., & Aeen, M. N. (2012). Organizational silence (basic concepts and its development factors). Ideal Type of management, 1(1), 47-58.
6. Baron, R. M., & Kenny, D. A. (1986). The moderator–mediator variable distinction in social psychological research: Conceptual, strategic, and statistical considerations. Journal of Personality and Social Psychology, 51(6), 1173–1182. doi:10.1037/0022-3514.51.6.1173
7. Becker, J. L., Milad, M. P., & Klock, S. C. (2006). Burnout, depression, and career satisfaction: Crosssectional study of obstetrics and gynecology residents. American Journal of Obstetrics and Gynecology, 195(5), 1444-1449. doi: 10.1016/j.ajog.2006.06.075
8. Benli, A. ve Cerev, G. (2017). Örgütsel sessizlik ve tükenmişlik ilişkisi: Turizm çalışanları örneği. Yönetim Bilimleri Dergisi, 15(30), 411-433.

9. Bozkurt, Ö. (2019). Kariyer engelleri ve kariyer sorunları. E. Kaygın ve Y. Zengin (Eds.), Kariyer: Temel kavramlar, yönetimi, güncel konular (s.63-74). Eğitim Yayınevi.
10. Collin, A., & Watts, A. G. (1996). The death and transfiguration of career – and of career guidance? British Journal of Guidance and Counselling, 24, 385–398.
11. Cordes, C. L., & Dougherty, T. W. (1993). A review and an integration of research on job burnout. Academy of Management Review, 18(4), 621-656.
12. Creswell, J. W. (2012). Educational research: Planning, conducting, and evaluating quantitative and qualitative research. Pearson.
13. Darabi Emarati, A., & Moradi, H. (2023). Analyzing the effect of job burnout on organizational commitment with the mediation of teachers' organizational silence. Journal of Research in Educational Systems, 17(60), 78-93. doi: 10.22034/jiera.2023.385345.2916
14. Demir, M. (2014). İşgörenlerin adalet algılamaları kapsamında sessizlik davranışının kariyer beklentisi ile ilişkisi. International Journal of Human Sciences, 11(1), 1095-1113. doi: 10.14687/ijhs.v11i1.2904
15. Doganülkü, H. A., & Kirdök, O. (2021). The moderating role of career decision regret in the effect of career adaptability on burnout. International Journal of Progressive Education, 17(2), 319-330.
16. Duan, J., Bao, C., Huang, C., & Brinsfield, C. T. (2018). Authoritarian leadership and employee silence in China. Journal of Management & Organization, 24(1), 62-80.
17. Erol, G. ve Köroğlu, A. (2013). Liderlik tarzları ve örgütsel sessizlik ilişkisi: Otel işletmelerinde bir araştırma. Seyahat ve Otel İşletmeciliği Dergisi, 10(3), 45-64.
18. Eryılmaz Ballı, F. ve Önder, E. (2019). Öğretmen algılarına göre tükenmişliğin örgütsel sessizliği yordama düzeyi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (52), 447-462. doi:10.21764/maeuefd.622604
19. Fard, P. G., & Karimi, F. (2015). The relationship between organizational trust and organizational silence with job satisfaction and organizational commitment of the employees of university. International Education Studies, 8(11), 219-227.
20. Freudenberger, H. (1974) Staff burnout. Journal of Social Issues, 30, 159-165. doi: 10.1111/j.1540-4560.1974.tb00706.x
21. George, D., & Mallery, P. (2010). SPSS for windows step by step: A simple guide and reference 17.0 update (10th Edition). Boston: Pearson.
22. Guskey, T. R. (1985) Staff development and teacher change. Educational Leadership, 42(7), 57- 60.
23. Gül, H. ve Özcan, N. (2011). Mobbing ve örgütsel sessizlik arasındaki ilişkiler: Karaman il özel idaresinde görgül bir çalışma. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 1(2), 107-134.
24. Günay, A. (2021). İşe bağlı duygusal tükenmişlik: Bir ölçek uyarlama çalışması. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 30(1), 142-149. doi: 10.35379/cusosbil.828921
25. Hair, J. F., Anderson, R.E., Tatham, R.L., & Black, W.C. (1998). Multivariate data analysis. Englewood Cliffs, NJ: Prentice Hall
26. Hassan, S., DeHart‐Davis, L., & Jiang, Z. (2019). How empowering leadership reduces employee silence in public organizations. Public Administration, 97(1), 116-131.
27. İnandı, Y. (2009). The barriers to career advancement of female teachers in Turkey and their levels of burnout. Social Behaviour and Personality, 37(8), 1143-1152.
28. İnandı, Y. ve Gılıç, F. (2020). Öğretmenlerin kariyer engelleri ölçeğinin geliştirilmesi. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 16(1), 15-31.
29. İnandı, Y., Gün, M. E. ve Giliç, F. (2017). The study of relationship between women teachers' career barriers and organizational silence: Viewpoint of women and men teachers. European Journal of Contemporary Education, 6(3), 542-556.
30. İnandı, Y., Yaman, Ş. ve Ataş, M. (2022). The relation between career barriers faced by teachers & level of stress and job satisfaction. Participatory Educational Research, 9(2), 240-260.
31. Jackson, S. E., & Schuler, R. S. (1983). Preventing employee burnout. Personnel, 60(2), 58-68.
32. John, S. P., & Manikandan, K. (2019). Employee silence: A meta-analytic review. International Journal of Indian Psychology, 7(1), 354-366.
33. Judge, T. A., Cable, D. M., Boudreau, J. W., & Bretz, R. D. (1995). An empirical investigation of the predictors of executive career success. Personnel Psychology, 48(3), 485–519. doi:10.1111/j.1744-6570.1995.tb01767.x
34. Kahn, W. A. (1990). Psychological conditions of personal engagement and disengagement at work. Academy of management journal, 33(4), 692-724.
35. Kahya, C., (2013). Dönüştürücü liderlik ve etkileşimci liderlik anlayışları ile örgütsel sessizlik arasındaki ilişkide örgütsel güvenin rolü (Yayınlanmamış doktora tezi). Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Erzurum.
36. Kahya, C. (2015). Örgütsel sessizlik ve tükenmişlik sendromu ilişkisi. Electronic Turkish Studies, 10(10), 523-546. Kalaycı, Ş. (2010). SPSS Uygulamalı çok değişkenli istatistik teknikleri. Ankara: Asil Yayın Dağıtım.
37. Kanten, P., Yeşiltaş, M. ve Akdağ, G. (2014). Kariyer engellerinin mutluluk üzerindeki etkisinde kariyer motivasyonunun rolü: Otel işletmelerinde kadın iş görenler üzerine bir uygulama. 15. Ulusal Turizm Kongresi, 13-16.
38. Karagöz, Ş. ve Uzunbacak, H. H. (2021). İşte var olamamanın örgütsel sessizlik üzerine etkisi: turizm sektöründe bir araştırma. Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 4(3), 1941–1957.
39. Kassandrinou, M., Lainidi, O., Mouratidis, C., & Montgomery, A. (2023). Employee silence, job burnout and job engagement among teachers: The mediational role of psychological safety. Health Psychology and Behavioral Medicine, 11(1). doi: 10.1080/21642850.2023.2213302
40. Kaygın, E. ve Atay, M. (2014). Mobbingin örgütsel güven ve örgütsel sessizliğe etkisi- Kamu kurumunda bir uygulama. Çukurova Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 18(2), 95-113.
41. Keeton, K., Fenner, D. E., Johnson, T. R., & Hayward, R. A. (2007). Predictors of physician career satisfaction, work–life balance, and burnout. Obstetrics & Gynecology, 109(4), 949-955. doi: 10.1097/01.AOG.0000258299.45979.37
42. Kenworthy, J., Fay, C., Frame, M., & Petree, R. (2014). A meta‐analytic review of the relationship between emotional dissonance and emotional exhaustion. Journal of Applied Social Psychology, 44(2), 94-105. Kim, M., & Beehr, T.A. (2017). Directing our own careers, but getting help from empowering leaders. Career Dev. Int. 22, 300–317.
43. Knoll, M., & Van Dick, R. (2013). Do I hear the whistle … ? A first attempt to measure four forms of employee silence and their correlates. Journal of Business Ethics, 113(2), 349–362. doi: 10.1007/s10551-012-1308-4
44. Lakshmi, P. A. V., & Sumaryonoö, S. (2019). Kesuksesan karier ditinjau dari persepsi pengembangan karier dan komitmen karier pada pekerja millennial. Gadjah Mada Journal of Psychology (GamaJoP), 4(1), 57-75.
45. London, M. (1998). Career barriers: How people experience, overcome, and avoid failure. Lawrence Erlbaum Associates Publishers.
46. London, M. (2014). Career barriers: How people experience, overcome, and avoid failure. New York: Psychology Press
47. Lu, J., & Xie, X. (2013). Research on employee silence behavior: A Review based on Chinese family enterprise. Asian Social Science, 9(17), 47.
48. Maslach, C., & Jackson, S. E. (1981) The measurement of experienced burnout. Journal of Organizational Behavior, 2, 99-113. doi:10.1002/job.4030020205
49. Maslach, C., & Jackson, S. E. (1986). Maslach burnout inventory manual (2nd ed.). Palo Alto, CA: Consulting Psychologists Press.
50. Maslach, C., & Goldberg, J. (1998). Prevention of burnout: New perspectives. Applied and Preventive Psychology, 7, 63-74. doi: 10.1016/S0962-1849(98)80022-X.
51. Maslach, C., Schaufeli, W. B., & Leiter, M. P. (2001) Job burnout. Annual Review of Psychology, 52, 397-422. doi:10.1146/annurev.psych.52.1.397 PMid:11148311
52. Milliken, F. J., Morrison, E. W., & Hewlin, P. F. (2003). An exploratory study of employee silence: Issues that employees don’t communicate upward and why. Journal of Management Studies, 40(6), 1453-1476.
53. Morrison, E. W., & Milliken, F. J. (2000). Organizational silence: A barrier to change and development in a pluralistic world. The Academy of Management Review, 25(4), 706–725. doi: 10.2307/259200
54. Ng, T. W., & Feldman, D. C. (2014). Subjective career success: A meta-analytic review. Journal of Vocational Behavior, 85(2), 169-179.
55. Önder, E. (2017). Ortaöğretim okullarında örgütsel sessizliğin yordayıcısı olarak örgütsel adalet ve örgütsel bağlılık. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(2), 669-686.
56. Öztürk, U. C. Cevher, E. (2016). Sessizlikteki mobbing: Mobbing ve örgütsel sessizlik arasındaki ilişki. KMÜ Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 18(30), 71 – 80.
57. Pathardikar, A.D., Sahu, S., & Jaiswal, N.K. Assessing organizational ethics and career satisfaction through career commitment. South Asian Journal of Global Business Research., 5(1), 104–124.
58. Perlow, L. A., & Williams, S. (2003). Is silence killing your company? Harvard Business Review, 81(5). Pinder, C. C., & Harlos, K. P (2001). Employee silence: Quiescence and acquiescence as responses to perceived injustice. Research in Personnel and Human Resources Management, 20, 331-369.
59. Preacher, K. J., & Hayes, A. F. (2008). Asymptotic and resampling strategies for assessing and comparing indirect effects in multiple mediator models. Behavior Research Methods, 40(3), 879-891.
60. Rao, S., Ferris, T. G., Hidrue, M. K., Lehrhoff, S. R., Lenz, S., Heffernan, J., ... & Del Carmen, M. G. (2020). Physician burnout, engagement and career satisfaction in a large academic medical practice. Clinical Medicine & Research, 18(1), 3-10.
61. Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2020). Intrinsic and extrinsic motivation from a self-determination theory perspective: Definitions, theory, practices, and future directions. Contemporary Educational Psychology, 61. doi: 10.1016/j.cedpsych.2020.101860
62. Qin, X., Direnzo, M. S., Xu, M., & Duan, Y. (2014). When do emotionally exhausted employees speak up? Exploring the potential curvilinear relationship between emotional exhaustion and voice. Journal of Organizational Behavior, 35(7), 1018–1041. doi:10.1002/job.1948
63. Sabuncuoğlu Z. (2000). İnsan kaynakları yönetimi. Bursa: Ezgi Kitabevi.
64. Sakal, Ö. (2020). Kariyer tatmini ve tükenmişlik: öğretmenler üzerinde bir araştırma. International Social Sciences Studies Journal, 6(71), 4543-4553.
65. Shanafelt, T. D., Balch, C. M., Bechamps, G. J., Russell, T., Dyrbye, L., Satele, D., ... & Freischlag, J. A. (2009). Burnout and career satisfaction among American surgeons. Annals of Surgery, 250(3), 463-471.
66. Shanafelt, T. D., Gradishar, W. J., Kosty, M., Satele, D., Chew, H., Horn, L., ... & Raymond, M. (2014). Burnout and career satisfaction among US oncologists. Journal of Clinical Oncology, 32(7), 678.
67. Seidler, A., Thinschmidt, M., Deckert, S., Then, F., Hegewald, J., Nieuwenhuijsen, K., Riedel-Heller, S. G. (2014). The role of psychosocial working conditions on burnout and its core component emotional exhaustion–a systematic review. Journal of Occupational Medicine and Toxicology, 9(1), 1-13.
68. Shirom, A. (1989). Burnout in work organizations. In C. L. Cooper ve I.T. Robertson (Eds.), International review of industrial and organizational psychology (pp 25-48). New York: Wiley.
69. Swanson, J. L., & Woitke, M. B. (1997). Theory into practice in career assessment of women: Assessment and interventions regarding perceived career barriers. Journal of Career Assessment, 5, 443–462.
70. Tan, Ç. (2014). Organizational justice as a predictor of organizational silence. Educational Research and Reviews, 9(21), 1190-1202.
71. Tavşancıl, E. (2005). Tutumların ölçülmesi ve SPSS ile veri analizi. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
72. Tharya, H., Kassim, E., Amuna, Y. A., & Aqel, A. (2021). Does organizational silence in NGOs affected by job burnout?. International Journal of Academic Management Science Research (IJAMSR), 5(5), 31-40.
73. Torrington, D., Hall, L., & Taylor, S. (2005). Human resource management (6th ed.). Harlow: FT Prentice Hall. Tortumlu, M. ve Uzun, K. (2021). Öğretmenlerin yaşam doyumları ile kariyer tatminleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Trakya Eğitim Dergisi, 11(3), 1314-1325.
74. Turunç, Ö. ve Alkan, Z. (2020). Liderlik tarzlarının örgütsel sessizliğe etkisinde kariyer memnuniyetinin rolü: eğitim sektöründe bir çalışma. Türk Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 5(2), 90-107.
75. Türk Dil Kurumu [TDK]. (2024) Türk Dil Kurumu Sözlük. https://sozluk.gov.tr.
76. Ulaş, Ö. ve Kızıldağ, S. (2019). Kariyer Engelleri Ölçeği’nin (KEÖ) geliştirilmesi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 34(1), 182-196.
77. Van Dyne L, Ang S, Botero IC (2003). Conceptualizing employee silence and employee voice as multidimensional constructs. Journal of Management Studies 40(6):1359-1392.
78. Wharton, A.S. (1993). The affective consequences of service work: Managing emotions on the job. Work and occupations, 20(2), 205-232.
79. Weiss, H. M., & Cropanzano, R. (1996). Affective events theory: A theoretical discussion of the structure, causes, and consequences of affective experiences at work. Research in Organizational Behavior, 18, 1–74.
80. Xu, Y., Chen, K., & Feng, M. (2022). Can career calling reduce employee silence? The mediating role of thriving and the moderating role of inclusive leadership. Current Psychology, 1-15. doi:10.1007/s12144-022-04002-0
81. Yıldırım, M. (2019). Tükenmişlik ve örgütsel sessizlik ilişkisi: otel işletmelerinde bir araştırma. İşletme Araştırmaları Dergisi, 11(1), 358-371.