Basat’ın Tepegöz’ü Öldürdüğü Destan’ın Yeni Bir Yorumu Üzerine

Cilt: 15 Sayı: 2 1 Ekim 2015
  • Alimcan İnayet
PDF İndir
TR EN

Basat’ın Tepegöz’ü Öldürdüğü Destan’ın Yeni Bir Yorumu Üzerine

Öz

Bu makale Tepegöz ve eylemlerinin Basat’ın iç gerçekliğinin ve bilinçlenme/ uslanma sürecinin eylemsel karşılığını yansıttığı görüşünü paylaşmak üzere hazırlanmıştır. Bu bağlamda Tepegöz’ü önce tasavvufi anlamdaki nefsin simgesi olarak kabul ediyoruz. Yani Tepegöz de Basat’ın kontrol edilemez nefsi ve ihtirasını simgeler. Dayandığımız gerekçe ise; a) Tepegöz’ün bastırılamayan, dizginlenemeyen nefsin bir sonucu olarak dünyaya gelmiş olması; b) Hikâyede saldırgan, obur, kurnaz ve dokunulmaz olarak karşımıza çıkmasıdır. Bilindiği gibi, nefsin doğasında yırtıcılık/ vahşilik, hayvanlık, şeytanlık ve tanrılık vardır. Nefisteki düşmanlık ve saldırganlığın kaynağı yırtıcılık, oburluğun ve hırsın kaynağı hayvanlık, hilekârlığın ve kurnazlığın kaynağı şeytanlık, büyüklenme ve her şeye tek başına hükmetme arzusunun kaynağı tanrılıktır. Tepegöz nefsin bütün niteliklerini üzerinde taşımaktadır. Mutasavvıflar nefsi köpek, tilki, domuz, yılan ve ejderhaya benzetmişlerdir. Şu hâlde, burada nefis= ejderha= Tepegöz koşutluğu söz konusu olmaktadır. Dolayısıyla, bize göre, Tepegöz nefsin bedenleştirilmiş biçimi ya da görünümüdür. Basat içindeki karşı konmaz nefis ve ihtirası ancak İslam inancıyla yenmeyi başarmış, vahşi hayvani boyutunu terk edip insani boyuta geçmiş, medenileşmiştir. Bu bakış açısının Mundy’nin söz konusu hikâyede tespit ettiği mantıksızlık, tutarsızlık ve kopuklukların, Korkmaz’ın “nedensellik ilkesinin ihmal ve ihlal edildiği yegâne anlatı kusuru” olarak ifade ettiği durumun açıklanmasında daha sağlam bir zemin sağlayacağı kanaatindeyiz

Anahtar Kelimeler

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

-

Yazarlar

Alimcan İnayet Bu kişi benim

Yayımlanma Tarihi

1 Ekim 2015

Gönderilme Tarihi

1 Ekim 2015

Kabul Tarihi

-

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2015 Cilt: 15 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
İnayet, A. (2015). Basat’ın Tepegöz’ü Öldürdüğü Destan’ın Yeni Bir Yorumu Üzerine. Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi, 15(2), 7-13. https://izlik.org/JA39EN26GA
AMA
1.İnayet A. Basat’ın Tepegöz’ü Öldürdüğü Destan’ın Yeni Bir Yorumu Üzerine. TDİD. 2015;15(2):7-13. https://izlik.org/JA39EN26GA
Chicago
İnayet, Alimcan. 2015. “Basat’ın Tepegöz’ü Öldürdüğü Destan’ın Yeni Bir Yorumu Üzerine”. Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi 15 (2): 7-13. https://izlik.org/JA39EN26GA.
EndNote
İnayet A (01 Ekim 2015) Basat’ın Tepegöz’ü Öldürdüğü Destan’ın Yeni Bir Yorumu Üzerine. Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi 15 2 7–13.
IEEE
[1]A. İnayet, “Basat’ın Tepegöz’ü Öldürdüğü Destan’ın Yeni Bir Yorumu Üzerine”, TDİD, c. 15, sy 2, ss. 7–13, Eki. 2015, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA39EN26GA
ISNAD
İnayet, Alimcan. “Basat’ın Tepegöz’ü Öldürdüğü Destan’ın Yeni Bir Yorumu Üzerine”. Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi 15/2 (01 Ekim 2015): 7-13. https://izlik.org/JA39EN26GA.
JAMA
1.İnayet A. Basat’ın Tepegöz’ü Öldürdüğü Destan’ın Yeni Bir Yorumu Üzerine. TDİD. 2015;15:7–13.
MLA
İnayet, Alimcan. “Basat’ın Tepegöz’ü Öldürdüğü Destan’ın Yeni Bir Yorumu Üzerine”. Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi, c. 15, sy 2, Ekim 2015, ss. 7-13, https://izlik.org/JA39EN26GA.
Vancouver
1.Alimcan İnayet. Basat’ın Tepegöz’ü Öldürdüğü Destan’ın Yeni Bir Yorumu Üzerine. TDİD [Internet]. 01 Ekim 2015;15(2):7-13. Erişim adresi: https://izlik.org/JA39EN26GA

by-nc.png  Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.