1787-1792 Osmanlı Rus Savaşında Değişen Dengeler ve Yaş Antlaşması

Öz

Osmanlı diplomasisine Moskof olarak geçen Rusya ile olan ilişkiler, Kırım Hanı’nın aracılığıyla II. Mehmed zamanında ticarete dayalı dostane temelli başlamış ve zamanla daha ziyade Kırım üzerindeki hâkimiyet mücadelesinden dolayı çatışmalı bir hale dönüşmüştü. II. Katerina dönemi Osmanlı-Rus siyasi ilişkilerinde önemli bir dönemi oluşturmaktaydı. Zira bu dönemdeki Rus dış politikası, Osmanlı Devleti’ni ortadan kaldırıp yerine İstanbul merkezli bir Rum Devleti kurmaya odaklanmıştı. Bu çalışmada 1787-1792 Osmanlı-Rus ve Avusturya savaşının nedenleri, savaş sonucunda Rusya’yla imzalanan Yaş Antlaşması ve bu antlaşmanın imzalanma sürecinde Avrupa devletlerinin katkısı ele alınmıştır. Çalışmanın ana kaynaklarını Başbakanlık Osmanlı Arşivi’nde bulunan belgeler ile Londra Parlamento Arşivi’nde bu antlaşmaya dair tutulan kayıtlar oluşturmaktadır. Her iki arşivde bulunan kayıtlar kullanılarak Osmanlı-Rus tarihsel ilişkilerinin bir kesiti değerlendirilmeye çalışılmıştır. 

Anahtar Kelimeler

• Osmanlı Devleti,Rusya,Yaş Antlaşması,Prusya,İngiltere

Changing Balances During The 1787-1792 Ottoman-Russian And The Treaty Of Jassy

Öz

Relations with Russia which is known in Ottoman diplomacy as Moskofstarted as a commerce relation on friendly terms by way of Crimean Khan during the reign of Mehmed the 2^nd which over time transformed into a conflicting relation due to the struggle for dominance over Crimea. The age of Katerina the 2^nd was a significant period for the Ottoman-Russian political relations. Because the Russian foreign policy during this time was focused on eliminating the Ottoman Empire and founding an Istanbul based Byzantine Empire. In this study, the causes for the 1787-1792 war between Ottoman-Russia and Austria, Treaty of Jassy that took place after the war and the contributions of European states during this treaty period have been taken into consideration. In the course of the agreement, especially Britain and Prussia's efforts to protect the territorial integrity of the Ottoman State as diplomatic attitudes and mediator states have been elaborated on the basis of correspondence. As a result of the efforts of the mediatory states, the Treaty of Jassy was signed between the Ottoman State and Russia on January 10, 1792, and thus the ongoing war with Russia was concluded. The main resources of the study are comprised of documents in the Presidential Ottoman Archives along with the records on this treaty found in the London Parliament Archive. The records in both archives were used for evaluating a cross-section of the historical relationship between Ottoman-Russia. 

Anahtar Kelimeler

• Ottoman Empire,Russia,Treaty of Jassy,Prussia,England

Kaynakça

1. Ali Emiri Tasnifi, Sultan Selim III, (AE. SSLM. III) Ali Emiri Tasnifi, Sultan Abdühhamid I, (AE. SABH. I) Cevdet Askeriye (C. AS) Cevdet Dâhiliye (C. DH) Cevdet Hariciye (C. HR) Cevdet Bahriye (C. BH) Cevdet Saray (C. SM) Hatt-ı Hümayun (HAT) Divan-ı Hümayun Düvel-i Ecnebiye Kalemi (A.DVN. DVE.) Mühimme Defteri (A. DVNS. MHM. d.) Nâme-i Hümâyün Defteri (A. DVNS. NMH. d.) Mühimme-i Asâkir (A. DVNSASK. MHM. d.) İbnülemin Hariciye (İE. HR) Hariciye Nezareti Siyasi (HR.SYS) National Archives, London Parliamentary Archives ( NA, LPA.)