Türkiye’de Biyoçeşitlilik Kavramı ile İlgili Yapılan Çalışmaların Meta-Sentezi

Yıl 2025, Cilt: 10 Sayı: 1, 18 - 31, 30.04.2025

Hülya Aslan Efe , Günay Akgüneş Solmaz

https://doi.org/10.53506/egitim.1571656

Öz

Bu araştırmada, 2005-2024 yılları arasında biyoçeşitlilik kavramına yönelik fen eğitimi alanında yapılan çalışmaların meta-sentezini ortaya koymaktır. Araştırma kapsamında incelenen çalışmalara farklı veri tabanları kullanılarak ulaşılmıştır. Araştırmada 43 araştırma makalesi, 38 yüksek lisans tezi ve 4 doktora olmak üzere toplam 85 çalışma incelenmiştir. Araştırmada nitel araştırma yöntemleri kullanılmıştır. Araştırmada incelenen çalışmalar içerik analizi yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma kapsamında 22 tema ve bu temalara ait kodlar belirlenmiştir. Araştırmanın güvenirliğinin sağlanması için araştırmacılar içerik analiz sürecini ayrı ayrı gerçekleştirmiştir. Bireysel analiz sonrasında, iki araştırmacının analizlerinin Miles Hubermann uyuşum yüzdesi %82 olarak bulunmuştur. Araştırmada incelenen çalışmalarda en fazla nicel çalışma yöntemlerinden tarama yönteminin kullanıldığı ortaya çıkmıştır. Yapılan çalışmaların büyük çoğunluğunda örneklem olarak lisans öğrencilerinin seçildiği görülmüştür. Araştırmada, incelenen çalışmaların büyük bölümünün biyoçeşitlilik ve başarı ile biyoçeşitlilik ve görüş temasıyla yazıldığı belirlenmiştir. Araştırmanın sonuçlarına göz önüne alındığında, biyoçeşitlilik kavramı ile ilgili fen eğitimi çalışmalarında var olan durumun nedenlerini öğrenmeye ve var olan durum ile ilgili problemleri çözmeye yönelik nitel ya da karma çalışmaların yapılması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Biyoçeşitlilik , meta-sentez , fen eğitimi

Meta-Synthesis of Studies on The Concept of Biodiversity in Turkey

Öz

The aim of this study is to present a meta-synthesis of the studies on the concept of biodiversity in science education between 2005 and 2024. The studies were accessed by different engine databases. A total of 85 studies, including 43 research articles, 38 master's theses and 4 doctoral dissertations, were analysed. The studies reached within the scope of the research were analysed using the content analysis method. Within the scope of the research, 22 themes and codes belonging to these themes were determined. In order to ensure the reliability of the research, the researchers carried out the content analysis process separately. After individual analysis, the Miles Hubermann agreement percentage of the analyses of the two researchers was found to be 82%. In the studies analysed in the research, it was found that the survey method, one of the quantitative study methods, was mostly used. It was seen that undergraduate students were selected as the sample in the majority of the studies. In the research, it was determined that most of the analysed studies were written with the themes of biodiversity and achievement and biodiversity and opinion. Considering the results of the study, it is recommended that qualitative or mixed studies should be conducted to learn the reasons for the current situation and solve problems related to the current situation in science education studies related to the concept of biodiversity.

Anahtar Kelimeler

Biodiversity , meta-synthesis , science education

Kaynakça

• Almond, RE, Grooten, M. ve Peterson, T. (2020). Yaşayan Gezegen Raporu 2020-Biyolojik çeşitlilik kaybının eğrisini bükmek . Dünya Yaban Hayatı Fonu.
• Arık, S. ve Yılmaz, M. (2020). Yapılandırmacı öğrenme yaklaşımı ve aktif öğrenmenin çevre eğitimine etkisi: Bir meta-analiz çalışması. Uluslararası Elektronik Çevre Eğitimi Dergisi, 10 (1), 44-84
• Ayvacı, H. Ş., ve Altınok, O. (2019). Türkiye’de yürütülen tezlerin tematik incelenmesi: Işık kavramı örneği. Trakya Eğitim Dergisi, 9(3), 549-563.
• Bağ, H., ve Çalık, M. (2018). İlkokul 4. sınıf düzeyindeki fen eğitimi araştırmalarının tematik içerik analizi. Ilkogretim Online, 17(3).
• Balmford, A., Green, R. E., ve Jenkins, M. (2003). Measuring the changing state of nature. Trends in Ecology & Evolution, 18(7), 326-330.
• Barker, S., ve Elliott, P. (2000). Planning a skills-based resource for biodiversity education. Journal of Biological Education.
• Birleşmiş Milletler (2016). Sürdürülebilir Kalkınma Amaç Raporu. 11.09.2024 tarihinde https://turkiye.un.org/tr/sdgs sitesinden erişilmiştir.
• Brämer, R. (2008): Grün tut uns gut. Daten und fakten zur renaturierung des hightech-menschen. Natur subjektiv studien zur natur-beziehung in der hightech-welt. Retrieved May 1, 2022 from http://www.wanderforschung.de/files/ gruentutgut1258032289.pdf
• Caymaz, B. (2022). Türkiye'de bilimin kaybını konu alan ve 2005-2020 yılları arasında yayınlanan tezlerin incelenmesi. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi , 23 (2), 755-786.
• Dağlı, A. ve Yazıcı, M. (2022). Yaşam temelli öğrenme yaklaşımının öğrencilerin çevre bilinci ve çevresel duyarlılık kazanımına etkisi. Anadolu Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi (AUJEF), 6(2), 109-144.
• Dunning, J. B., (1997). The missing awareness, Part 2: Teaching students what a billion people looks like. Conservation Biology. 11 (1), 6-10.
• Erdem, D. (2011). Türkiye'de 2005–2006 yılları arasında yayımlanan eğitim bilimleri dergilerindeki makalelerin bazı özellikler açısından incelenmesi: Başarılı bir analiz. Eğitim ve Psikolojide Ölçme ve Değerlendirme Dergisi , 2 (1), 140-147.
• Hooper, D. U., Chapin, F.S., Ewel, F.S., Hektor, J.J. …………… Wardle, D.A. (2024). Effects of biodiversity on ecosystem functioning: a consensus of current knowledge. Ecological Monographs, vol. 75, no. 1, 2005, pp. 3–35. IUCN (2017). Red list: 2017-2020 report. 01.08.2024 tarihinde chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://nc.iucnredlist.org/redlist/resources/files/1630480997-IUCN_RED_LIST_QUADRENNIAL_REPORT_2017-2020.pdf sitesinden erişilmiştir.
• Kahyaoğlu, M. (2016). Türkiye'de çevre eğitimi üzerine yapılan araştırmalar: Bir içerik analizi çalışması. Marmara Coğrafya Dergisi, (34), 50-60.
• Kassas, M. (2002). Çevre eğitimi: Biyolojik çeşitlilik. Çevreci, 22, 345-351. Kaşıkçı, D.N., Çağıltay, K., Karakuş, T., Kurşun, E.ve Ogan, C. (2014). Internet habits and safe internet use of children in Turkey and Europe. Education and Science, 39, 230-243.
• Kula Wassink F., ve Sadi, Ö. (2016). Türk fen bilimleri eğitiminde araştırma ve yönelimler: 2005–2014 yılları arası bir içerik analizi. İlköğretim Online, 15(2), 594-614.
• Leakey, R. (1996). Definition of agroforestry revisited. Agroforestry today, 8, 5-5.
• Menzel, S. ve Bögeholz, S. (2010). Values, beliefs and norms that foster Chilean and German pupils’ commitment to protect biodiversity. International Journal of Environmental & Science Education, 1, 31-49. Merriam, S.B. (2013). Nitel araştırma: Desen ve uygulama için bir rehber (1. Baskı). (F.Koçak Canbaz ve M. Öz). Nobel Yayıncılık (2009, 3. Baskı).
• Miller, J. R. (2005). Biodiversity conservation and the extinction of experience. TRENDS in Ecologyand Evolution, 20, 430-434.
• Pyle, RM. (2003). Nature matrix: reconnecting people and nature. Oryx. 37(2):206-214. doi:10.1017/S0030605303000383
• Saban, A. (2009). Content analysis of turkish studies about the multiple intelligences theory. Educational Sciences: Theory & Practice, 9(2), 859-876
• Saunders, C.D. (2003). The emerging field of conservation psychology. Human Ecology Forum. 10(2).
• Sax, D.F. ve Gaines S.D. (2008). Colloquium paper: species invasions and extinction: the future of native biodiversity on islands. Proc Natl Acad Sci U S A. Aug 12;105
• Simon, J. ve Burstein, P. (1985). Basic Research Methods in Social Sciences, NewYork: Random Press.
• Trombulak, S. C, Omland, K. S., Robinson, J. A.,, Lusk, J. J., Fleischner, T. L., Brown, G. & Domroese. M. (2004). Principles of conservation biology: recommended guidelines for conservation literacy from the education committee of the society for conservation biology. Conservation Biology, 18:1180-1190
• Turner, W.R., Nakamura, T., & Dinetti, M. (2004). Global urbanization and the separation of humans from nature, BioScience, Volume 54, Issue 6, Pages 585–590, https://doi.org/10.1641/0006-3568(2004)054[0585:GUATSO]2.0.CO;2
• UNEP/CBD/COP/ (2006). Decision adopted by the conference of the parties to the convention on biological diversity. Conference of the parties to the convention on biological diversity. Eighth meeting. 20-31 March, Curitiba, Brazil,
• Wassink, F. K. ve Sadi, Ö. (2016). Türkiye’de fen bilimleri eğitimi yönelimleri: 2005 ile 2014 yılları arası bir içerik analizi, Elementary Education Online, 15(2), 594-614.
• Yıldırım, A ve Şimşek, H. (2005). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Keskin Yayıncılık.