Araştırma Makalesi
PDF Zotero Mendeley EndNote BibTex Kaynak Göster

Quercus ilex türünün Türkiye’deki mevcut yayılışı, yeni yayılış alanlarının tespiti ve değerlendirmesi

Yıl 2020, Cilt 8, Sayı 3, 195 - 220, 02.10.2020
https://doi.org/10.31195/ejejfs.786041

Öz

Pırnal meşesi-kaba pırnal (Quercus ilex L.) Türkiye’de yayılış alanı ve dağılımı en az bilinen meşe türlerinin başında gelmektedir. Çok parçalı ve sınırlı bir yayılış alanına sahip olan türün askeri alan ve milli park haricindeki neredeyse tüm yayılış alanları yerleşim yerlerine yakın olup yer yer kent içerisinde kalmıştır. Makalenin amacı türün kentleşme ve insan etkisiyle azalan ve yeni tespit edilen yayılış alanlarına ilişkin inceleme ve değerlendirmeler yaparak Orman Genel Müdürlüğünün ormancılık uygulamaları için öneriler sunmaktır. Bu çalışmayla türün mevcut yayılış alanlarının durumu incelenmiş, İzmir ve Muğla’da yeni alanlar tespit edilmiş ve Muğla’daki bazı yayılış alanlarında da varlığı bulunamamıştır. Tür, ana hatlarıyla, denize en çok 3 km mesafede, Karadeniz Bölgesinde 0-300 m, Ege Bölgesi’nde de 0-1120 m yükselti aralığında yetişmekte, özel bir anakaya tercihi bulunmamaktadır. Yayılış alanları tahribat tehdidi altında olduğundan mutlaka korunmalı ve uygun alanlarda tohum bahçeleri ve gen koruma sahaları ayrılmalıdır. Tür düzeyinde teşhisi kolay olan bu türün Orman Genel Müdürlüğü’nün amenajman planlarında cins düzeyinde değil yani meşe yerine tür olarak yer alması ve yayılış alanlarında bu türün lehine uygulama yapılması türün korunması bakımından uygun olacaktır.

Kaynakça

  • Akkemik, Ü., Sevgi, O., Yılmaz, H., Sevgi, E., Yılmaz, O.Y. 2019. Herdem yeşil meşelerin Türkçe adları üzerine bir değerlendirme. Avrasya Terim Dergisi. 7 (1): 26-33.
  • Elmas, E.. Kutbay, H.G. 2018. Biodiversity in different successional stages of Mediterranean enclaves distributed along Sinop Peninsula (Turkey). Plant Biosystems. 152 (3): 311-323.
  • Günal, N. 1997. Türkiye’de Başlıca Ağaç Türlerinin Coğrafi Yayılışları, Ekolojik ve Floristik Özellikleri, Çantay Kitabevi, İstanbul.
  • Günal, N. 2003. Türkiye’de sınırlı yayılışlı bir meşe türü: Quercus ilex (Pırnal meşesi). Öneri. 5 (19): 191-197.
  • Günal, N. 2011. Pırnal Meşesinin (Quercus ilex) Türkiye’de Coğrafi Yayılışı, Ekolojik ve Floristik Özellikleri. (Ed: Deniz Ekinci) Fiziki Coğrafya Araştırmaları: Sistematik ve Bölgesel. Türk Coğrafya Kurumu Yayınları No: 6: 267-278.
  • Hedge, I., Yaltırık, F. 1982. Quercus L., 659-683. Şu eserde (Ed. Davis P. H.), Flora of Turkey and the East Aegean Islands, cilt 7, Edinburgh.
  • Kantarcı, M.D. 1990. Reşadiye Yarımadasının Ekolojik Özellikleri. İ.Ü. Orman Fakültesi Dergisi. 40 (1-2A): 53-78.
  • Kayacık, H. 1977. Türkiye Meşe Ormanlarına Toplu Bir Bakış ve Bunların Geleceği Hakkında Düşünceler. İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, Seri B, Cilt 27, Sayı:2, İstanbul.
  • Koç, Y. 2015. Muğla ilinde korunan alanların koruma statüleri kapsamında incelenmesi üzerine bir araştırma. E.Ü. Fen Bilimleri Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi.
  • Michaud, H., Toumi, L., Lumaret, R., Li, T.X., Romane, F., Di Giusto, F. 1995. Effect of geographical discontinuity on genetic variation in Quercus ilex L. (holm oak). Evidence from enzyme polymorphism. Heredity. 74: 590-606.
  • Özalp, G. 1993. Datça (Reşadiye) yarımadasının bitki toplumları. İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi. 43 (2): 77-100
  • Schirone, B., Vessella, F., Varela, M.C. 2019. EUFORGEN Technical Guidelines for genetic conservation and use for Holm oak (Quercus ilex). European Forest Genetic Resources Programme (EUFORGEN), European Forest Institute.
  • Uslu, T. 1985. Aydın’ın Batısında Küçük ve Büyük Menderes Nehirleri Arasında Kalan Bölge Vejetasyonunun Bitki Ekolojisi ve Sosyolojisi Yönünden Araştırılması. Gazi Üniv. Yay. 71, Fen. Ed. Fak. Yay. 8, 174 s.
  • Yaltırık, F. 1984. Türkiye Meşeleri Teşhis Kılavuzu, Tarım Orman ve Köy İşleri Bakanlığı, Orman Genel Müdürlüğü Yayını, İstanbul.
  • Zohary, M. 1973. Geobotanical Foundations of the Middle East, Vol. II, Stutgart, ss.357-514.

Detection and evaluation of current and new distribution areas of Quercus ilex in Turkey

Yıl 2020, Cilt 8, Sayı 3, 195 - 220, 02.10.2020
https://doi.org/10.31195/ejejfs.786041

Öz

Holm oak (Quercus ilex L.) distribution range is among the least known oak species distribution ranges in Turkey. Besides military areas and national parks, the limited distribution areas of this species are almost exclusively found near residential areas, and sometimes in towns. The aim of the article is to make suggestions for the forestry practices of the General Directorate of Forestry by conducting investigations and evaluations on the decline of the species due to urbanization and human impact and newly identified distribution areas of the species. With this study, the current status of existing distribution areas was examined and new distribution areas in Izmir and Mugla were identified; however, the species were not found in some previous distribution areas in Mugla. The species mainly grows at a maximum distance of 3 km from the sea at altitudes of 0-300m in the Black Sea Region and 0-1120m in the Aegean Region, and has no preference regarding the type of main rock. Since the distribution areas of the species are under the threat of destruction, they must be protected and space for seed orchards and gene conservation areas should be saved in appropriate areas. For the preservation of this species, it will be most appropriate to consider this easily identifiable species on the level of species, rather than grouped under the oak genus, in the management plans of the General Directorate of Forestry, and implementations supporting the species should be performed in distribution areas.

Kaynakça

  • Akkemik, Ü., Sevgi, O., Yılmaz, H., Sevgi, E., Yılmaz, O.Y. 2019. Herdem yeşil meşelerin Türkçe adları üzerine bir değerlendirme. Avrasya Terim Dergisi. 7 (1): 26-33.
  • Elmas, E.. Kutbay, H.G. 2018. Biodiversity in different successional stages of Mediterranean enclaves distributed along Sinop Peninsula (Turkey). Plant Biosystems. 152 (3): 311-323.
  • Günal, N. 1997. Türkiye’de Başlıca Ağaç Türlerinin Coğrafi Yayılışları, Ekolojik ve Floristik Özellikleri, Çantay Kitabevi, İstanbul.
  • Günal, N. 2003. Türkiye’de sınırlı yayılışlı bir meşe türü: Quercus ilex (Pırnal meşesi). Öneri. 5 (19): 191-197.
  • Günal, N. 2011. Pırnal Meşesinin (Quercus ilex) Türkiye’de Coğrafi Yayılışı, Ekolojik ve Floristik Özellikleri. (Ed: Deniz Ekinci) Fiziki Coğrafya Araştırmaları: Sistematik ve Bölgesel. Türk Coğrafya Kurumu Yayınları No: 6: 267-278.
  • Hedge, I., Yaltırık, F. 1982. Quercus L., 659-683. Şu eserde (Ed. Davis P. H.), Flora of Turkey and the East Aegean Islands, cilt 7, Edinburgh.
  • Kantarcı, M.D. 1990. Reşadiye Yarımadasının Ekolojik Özellikleri. İ.Ü. Orman Fakültesi Dergisi. 40 (1-2A): 53-78.
  • Kayacık, H. 1977. Türkiye Meşe Ormanlarına Toplu Bir Bakış ve Bunların Geleceği Hakkında Düşünceler. İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, Seri B, Cilt 27, Sayı:2, İstanbul.
  • Koç, Y. 2015. Muğla ilinde korunan alanların koruma statüleri kapsamında incelenmesi üzerine bir araştırma. E.Ü. Fen Bilimleri Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi.
  • Michaud, H., Toumi, L., Lumaret, R., Li, T.X., Romane, F., Di Giusto, F. 1995. Effect of geographical discontinuity on genetic variation in Quercus ilex L. (holm oak). Evidence from enzyme polymorphism. Heredity. 74: 590-606.
  • Özalp, G. 1993. Datça (Reşadiye) yarımadasının bitki toplumları. İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi. 43 (2): 77-100
  • Schirone, B., Vessella, F., Varela, M.C. 2019. EUFORGEN Technical Guidelines for genetic conservation and use for Holm oak (Quercus ilex). European Forest Genetic Resources Programme (EUFORGEN), European Forest Institute.
  • Uslu, T. 1985. Aydın’ın Batısında Küçük ve Büyük Menderes Nehirleri Arasında Kalan Bölge Vejetasyonunun Bitki Ekolojisi ve Sosyolojisi Yönünden Araştırılması. Gazi Üniv. Yay. 71, Fen. Ed. Fak. Yay. 8, 174 s.
  • Yaltırık, F. 1984. Türkiye Meşeleri Teşhis Kılavuzu, Tarım Orman ve Köy İşleri Bakanlığı, Orman Genel Müdürlüğü Yayını, İstanbul.
  • Zohary, M. 1973. Geobotanical Foundations of the Middle East, Vol. II, Stutgart, ss.357-514.

Ayrıntılar

Birincil Dil Türkçe
Konular Orman Mühendisliği
Bölüm Articles
Yazarlar

Ünal AKKEMİK (Sorumlu Yazar)
İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ, ORMAN FAKÜLTESİ, ORMAN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ, ORMAN BOTANİĞİ ANABİLİM DALI
0000-0003-2099-5589
Türkiye


Osman Yalçın YILMAZ
İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ - CERRAHPAŞA, ORMAN FAKÜLTESİ, ORMAN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ, ÖLÇME BİLGİSİ VE KADASTRO ANABİLİM DALI
0000-0003-4711-8543
Türkiye


Hatice ÇINAR YILMAZ
İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ - CERRAHPAŞA, ORMANCILIK MESLEK YÜKSEKOKULU
0000-0002-4614-9447
Türkiye


Orhan SEVGİ
İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ - CERRAHPAŞA, ORMAN FAKÜLTESİ, ORMAN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ, TOPRAK İLMİ VE EKOLOJİ ANABİLİM DALI
0000-0002-9706-9973
Türkiye


Ece SEVGİ
BEZM-İ ÂLEM VAKIF ÜNİVERSİTESİ
0000-0002-8247-5178
Türkiye


Ferdi AKARSU Bu kişi benim
İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ - CERRAHPAŞA, ORMAN FAKÜLTESİ, ORMAN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ, ORMAN BOTANİĞİ ANABİLİM DALI
0000-0002-8262-046X
Türkiye


Hüseyin DOĞAN Bu kişi benim
Istanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Orman Fakültesi
0000-0002-3645-0586
Türkiye

Destekleyen Kurum TÜBİTAK
Proje Numarası 117O982
Teşekkür Türün yeni yayılış alanındaki bireylerini alanda ilk kez gözlemleyen ve arazi çalışmamıza katılarak tespit yapmamıza destek olan Orman Yüksek Mühendisi Sayın Sabahattin Bilge’ye teşekkür ederiz. Bu çalışma, TÜBİTAK-TOVAG-117O982 nolu proje kapsamında gerçekleştirilmiştir. Çalışmalar esnasında yardımcı olan Doktora öğrencisi Özgür Hüseyin Doğan’a teşekkür ederiz.
Yayımlanma Tarihi 2 Ekim 2020
Yayınlandığı Sayı Yıl 2020, Cilt 8, Sayı 3

Kaynak Göster

APA Akkemik, Ü. , Yılmaz, O. Y. , Çınar Yılmaz, H. , Sevgi, O. , Sevgi, E. , Akarsu, F. & Doğan, H. (2020). Quercus ilex türünün Türkiye’deki mevcut yayılışı, yeni yayılış alanlarının tespiti ve değerlendirmesi . Eurasian Journal of Forest Science , 8 (3) , 195-220 . DOI: 10.31195/ejejfs.786041

 

hbarist@gmail.com 

 

ISSN: 2147-7493