Weekly Course Schedules Implemented in (Anatolian) Fine Arts High Schools: A Review from Their Establishment to the Present

Yıl 2025, Sayı: 27, 181 - 213, 31.12.2025

Siyar Köksal

https://doi.org/10.31722/ejmd.1599313

Öz

This study aims to examine the structural and content-related changes in the weekly course schedules implemented in (Anatolian) Fine Arts High Schools between 1989 and 2023. The official schedules published by the Ministry of National Education, Board of Education were analyzed using document analysis. Courses were classified into four main categories—quantitative, verbal, music field, and elective—and were compared both across years and across grade levels. The research was conducted within a mixed-methods framework; quantitative analyses involved frequency and percentage distributions of weekly course hours, while qualitative analyses incorporated policy documents and relevant literature. The findings indicate a significant diversification and expansion of music field courses, whereas cultural courses were reduced or transformed into electives in upper grades. The introduction of elective courses in 1998, the conversion of key quantitative subjects into elective status in 2005, and the initiation of program branching in 2016 emerged as major turning points in curriculum development. The results highlight the need for more balanced and sustainable curriculum models that better integrate artistic and academic dimensions of education.

Anahtar Kelimeler

Weekly Course Schedules , Verbal Courses , Quantitative Courses , Music Courses , Fine Arts High Schools

(ANADOLU) GÜZEL SANATLAR LİSELERİNDE UYGULANAN HAFTALIK DERS ÇİZELGELERİ: KURULUŞUNDAN GÜNÜMÜZE BİR İNCELEME

Öz

Bu araştırma, (Anadolu) Güzel Sanatlar Liselerinde 1989–2023 yılları arasında uygulanan haftalık ders çizelgelerinde meydana gelen yapı ve içerik yönlerinden değişimlerin incelemesi amaçlanmıştır. Çalışmada Millî Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu tarafından yayımlanan resmi ders çizelgeleri doküman analizi yoluyla değerlendirilmiş; dersler sayısal, sözel, müzik alanı ve seçmeli dersler olmak üzere dört ana kategoriye ayrılarak hem yıl yıl hem de sınıf düzeylerine göre karşılaştırılmıştır. Araştırma karma yöntem yaklaşımıyla yürütülmüş; nicel analizlerde ders saatlerinin frekans ve yüzdelik dağılımları, nitel analizlerde ise politika belgeleri ve literatür bulguları birlikte yorumlanmıştır. Bulgular, özellikle müzik alan derslerinde belirgin çeşitlenme ve artış yaşandığını göstermiş, buna karşılık üst sınıflarda kültür derslerinin azaltıldığını veya seçmeli hale dönüştürüldüğünü göstermiştir. Seçmeli derslerin sisteme girmesiyle 1998, sayısal derslerin seçmeli olmasıyla 2005 ve branşlaşmanın başlaması ile 2016 programları önemli kırılma noktaları olarak öne çıktığı görülmüştür. Sonuçlar, sanat ve akademik ders dengesi açısından daha bütüncül ve sürdürülebilir program modellerinin geliştirilmesi gerektiğine işaret etmektedir.

Anahtar Kelimeler

Sözel Dersler , Sayısal Dersler , Müzik Dersleri , Güzel Sanatlar Liseleri , Haftalık Ders Çizelgeleri

Kaynakça

• Acemoğlu, Y. (2006). Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ve Türkiye Cumhuriyeti’ndeki güzel sanatlar liselerinde okutulan piyano dersi öğretim programlarının karşılaştırılması. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Eğitim Bilimleri Anabilim Dalı, Bursa.
• Albuz, A., & Demirel, S. (2019). 2009 ortaöğretim müzik dersi öğretim programı ile 2018 ortaöğretim müzik dersi öğretim programının karşılaştırılmalı kuramsal çerçeve analizi. Güzel Sanatlar Enstitüsü Dergisi, 42, 146-156.
• Avcı, D. (2019). Türkiye’deki güzel sanatlar liseleri çalgı eğitimi kanun dersi öğretim programının uygulanışına yönelik öğretmen ve öğrenci görüşleri (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Geleneksel Türk Müziği Anabilim Dalı, Van.
• Best, J. W., & Khan, J. V. (2017). Eğitimde araştırma yöntemleri. İstanbul: Eğitim Yayınevi.
• Bulut, D., Gülsoy, Y., (2017). Güzel sanatlar liseleri piyano dersi öğretim programlarına yönelik bir inceleme. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 6(1).
• Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27–40.
• Creswell, J. W., & Plano Clark, V. L. (2018). Designing and Conducting Mixed Methods Research (3rd ed.). Sage Publications.
• Demirel, Ö. (2009). Kuramdan uygulamaya eğitimde program geliştirme. Ankara: Pegem Akademi.
• Doğanyiğit, S., & Afacan, Ş. (2020). Müzik dersi öğretim programı kazanımlarının “yenilenen bloom taksonomisine” göre incelenmesi. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 16(3), 517-528.
• Güven, A. K., & Çelenk, K. (2020). Müzik öğretmeni görüşleri doğrultusunda 2018 müzik dersi öğretim programı 8. Sınıf kazanımları üzerine bir değerlendirme. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 24(1), 447-469.
• Hatipoğlu, G. (2017). Güzel sanatlar liseleri 1997 ve 2016 çoksesli koro dersi öğretim programlarının karşılaştırması. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Müzik Anabilim Dalı, Kocaeli.
• İlhan, A. Ç., & Karabulut, Y. (2018). Anadolu güzel sanatlar ve spor liseleri müzik bölümlerindeki program değişiklikleri. Ankara University Journal of Faculty of Educational Sciences (JFES), 51(3), 101-126.
• Kaya, Ö., Ahmethan, N. B., & Kaya, E. E. (2013). Güzel sanatlar ve spor liselerinde yürütülen keman dersi öğretim programının incelenmesi. Sanat Eğitimi Dergisi, 1(1), 84-107.
• Köroğlu, G. N. (2013). İlköğretim ikinci kademede görev yapan müzik dersi öğretmenlerinin 2006 müzik dersi öğretim proğramı ile ilgili görüşleri ve karşılaştıkları sorunlar (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Akdeniz Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Eğitim Bilimleri Anabilim Dalı, Antalya.
• Köse, G. (2007). Anadolu Güzel Sanatlar Liselerinin müzik alanına öğrenci seçimi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Müzik Eğitimi Anabilim Dalı, Bolu.
• Özgül, M. Ö., & Temiz, E. (2014). Müziği koro eğitimi öğretim programı ünitelerinin uygulamada yeterliliği açısından öğretmenlerce değerlendirilmesi. The Journal of Academic Science Studies, 8(25), 497 – 512.
• Patton, M. Q. (2002). Qualitative research and evaluation methods (3. bs.). Thousand Oaks, CA: Sage Publications.
• Temiz, E., & Özgül, M. Ö. (2010). Kuruluşundan itibaren anadolu güzel sanatlar lisesi müzik bölümü öğretim programlarından son sınıf koro dersi öğretim programının niteliği. Fine Arts, 5(3), 158 – 163.
• Tükü, N. G., & Töreyin, A. M. (2021). Güzel sanatlar liselerindeki geleneksel Türk müziği koro eğitiminin incelenmesi (Ankara ili örneği). The Journal of Academic Social Science, 111, 576 – 590.
• Uçan, A. (2005). Müzik eğitimi temel kavramlar-ilkeler-yaklaşımlar ve Türkiye’deki durum. Ankara: Evrensel Müzikevi.
• Yakınlar, Ö. (2023). Güzel sanatlar liseleri “çalgı eğitimi kanun öğretim programının” değerlendirilmesi ve taslak öğretim programı önerisi. (Yayımlanmamış doktora tezi). Necmettin Erbakan Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Güzel Sanatlar Eğitimi Anabilim Dalı, Konya.
• Yaymak, U. (2022). Güzel sanatlar liselerinde 11 ve 12. sınıf öğrencilerinin bağlama eğitimi öğretim programının incelenmesi (Yayımlanmamış doktora tezi). Necmettin Erbakan Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Güzel Sanatlar Eğitimi Anabilim Dalı, Konya.
• Yaymak, U., & Gökbudak, Z. S. (2021). Güzel sanatlar liseleri için yayınlanmış öğretim programları ve müzik derslerinin bu programlarda yer alma durumlarına ilişkin değerlendirme. Social Science Studies Journal (SSSJournal), 7(92), 5704-5709.
• Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (12. bs.). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
• Yiğit, V. B. (2016). Güzel sanatlar liselerinde bireysel ses eğitimi dersinde kullanılan öğretim yöntemlerinin incelenmesi. Fine Arts 11(2) 66 – 92.