Araştırma Makalesi

Zaman Serisi Tahmin Probleminin İmmün Plazma Programlama Kullanılarak Çözülmesi

Sayı: 29 1 Aralık 2021
PDF İndir
EN TR

Zaman Serisi Tahmin Probleminin İmmün Plazma Programlama Kullanılarak Çözülmesi

Öz

Otomatik programlama, bir sistemde girdi ve çıktı değişkenleri arasındaki ilişkiyi model çıkararak açıklamaya çalışan bir makine öğrenmesi yaklaşımıdır. Zaman içerisinde sembolik regresyon, kümeleme, sınıflandırma, görüntü işleme, devre tasarımı, yol planlama, tahmin gibi birçok mühendislik problemlerini çözmeyi amaçlayan otomatik programlama yöntemleri geliştirilmiştir. Otomatik programlama yöntemlerinden birçoğu doğadan esinlenmektedir. Hızlı yayılan yeni Coronavirüs (COVID-19) salgınıyla mücadele edebilmek için farklı tedavi yöntemleri denenmektedir. İmmün plazma tedavisi, geçmişte birçok farklı salgında ve son olarak COVID-19’da etkili olduğu gösterilmiş tıbbi bir tedavi yöntemidir. İmmün plazma tedavi yaklaşımının uygulama aşamalarına dayanan İmmün Plazma Algoritması (Immune Plasma Algorithm, IPA) kısa süre önce önerilmiş bir meta-sezgisel algoritmadır. IPA, 2020 yılında tanıtılmış yeni bir algoritma olmasına rağmen farklı problemleri çözmek için çeşitli alanlarda uygulanmıştır. Bu çalışmada, IPA algoritmasını temel alan İmmün Plazma Programlama (Immune Plasma Programming, IPP) bir otomatik programlama yöntemi olarak tanıtılmıştır. IPP algoritmasının genel işleyişi IPA’nın aşamalarına benzerdir. Çözümlerin temsili ve iyileştirme mekanizması IPP’nin temel farklarıdır. IPA çözümleri sabit boyutlu diziler şeklinde ifade ederken, IPP çözümleri farklı derinliklere sahip olabilen parçalı ağaçlar olarak ifade eder. Ağaçların en küçük birimi düğümlerle temsil edilir. Düğümler, problemler için özel tanımlanan terminal kümesinden (x, y gibi değişkenler ve sabitler) ve fonksiyon kümesinden (aritmetik operatörler, mantıksal fonksiyonlar, matematiksel fonksiyonlar) seçilirler. Bu düğümlerin birleşimi ile çözümleri temsil eden ağaçlar oluşturulur. Çözümlerin iyileştirme mekanizması olarak Yapay Arı Koloni Programlama’da (Artificial Bee Colony Programming, ABCP) kullanılan bilgi paylaşım mekanizması IPP’ye uyarlanmıştır. Önerilen algoritmanın performansı, literatürde yaygın olarak kullanılan Box-Jenkins zaman serisi kullanılarak incelenmiştir. Çıkarılan modeller, en çok kullanılan otomatik programlama yöntemi ABCP ve Yapay Sinir Ağı modelleri ile kıyaslanmıştır. Sonuçlar, IPP’nin zaman serileri tahmin problemlerinde başarıyla kullanabileceğini göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

Teşekkür

Bu çalışmanın yürütülmesinde destek veren kıymetli meslektaşlarım Dr. Öğretim Üyesi Fırat İsmailoğlu’na ve Begüm Yetişkin’e saygılarımı sunar, teşekkür ederim.

Kaynakça

  1. Akdi, Y. (2003). Zaman Serileri Analizi.
  2. Arslan, S., & Öztürk, C., (2019). Multi Hive Artificial Bee Colony Programming for high dimensional symbolic regression with feature selection. APPLIED SOFT COMPUTING, vol.78, 515-527.
  3. Aslan, S., & Demirci, S. (2020). Immune Plasma Algorithm: A Novel Meta-Heuristic for Optimization Problems. IEEE Access, 8, 220227-220245. https://doi.org/10.1109/access.2020.3043174
  4. Aslan, S., & Demirci, S. (2021). Performance Investigation of Parallel Immune Plasma Algorithm. Içinde 2021 International Conference on INnovations in Intelligent SysTems and Applications (INISTA). 2021 International Conference on INnovations in Intelligent SysTems and Applications (INISTA). IEEE. https://doi.org/10.1109/inista52262.2021.9548547
  5. Biermann, A. W. (1985). Automatic programming: A tutorial on formal methodologies. Journal of Symbolic Computation, 1(2), 119-142. https://doi.org/10.1016/s0747-7171(85)80010-9
  6. Box, G., Jenkins, G. (1970). Time Series Analysis: Forecasting and Control. Holden Day, San Francisco.
  7. Cano, A., & Krawczyk, B. (2019). Evolving rule-based classifiers with genetic programming on GPUs for drifting data streams. Pattern Recognition, 87, 248-268. https://doi.org/10.1016/j.patcog.2018.10.024
  8. Cascella M., Rajnik M., Cuomo A., Dulebohn, S. C., & Napoli R. D. (2020). Features, evaluation and treatment coronavirus (COVID-19). StatPearls [Internet], Stat Pearls Publishing.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Mühendislik

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

1 Aralık 2021

Gönderilme Tarihi

15 Ekim 2021

Kabul Tarihi

9 Aralık 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Sayı: 29

Kaynak Göster

APA
Arslan, S. (2021). Zaman Serisi Tahmin Probleminin İmmün Plazma Programlama Kullanılarak Çözülmesi. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi, 29, 219-224. https://doi.org/10.31590/ejosat.1010078

Cited By