Türkiye’deki Bazı Tıbbi ve Aromatik Bitkilerin Antioksidan Potansiyalleri ve Fenolik Kompozisyonları
Öz
Tıbbi ve aromatik bitkiler, insanlık tarihinin ilk zamanlarından beri sadece gıda ve kozmetik amaçlı olarak değil aynı zamanda hastalık risklerine karşı geleneksel tedavi amacı ile de kullanılmıştır. Tüketilmeleri ile beraber dejeneratif hastalıklarla ilgili riskleri azaltma potansiyellerinin, sahip oldukları antioksidan özellik gösteren biyoaktif bileşikler, özellikle fenolik maddelerle ilgili olduğu son yıllarda yapılan çalışmalarla ortaya konulmuştur. Günümüzde sağlıklı beslenme ve fonksiyonel gıdalara olan ilginin artması ile beraber, bu bitkilerin üretimi ve kullanımlarıyla ilgili talebin önümüzdeki yıllarda artacağı öngörülmektedir. Çalışmamızda, ülkemizde sıklıkla tüketilen bazı tıbbi ve aromatik bitkilerin (adaçayı, anason, çemen, ıhlamur, melisa, defne yaprağı, nane, reyhan, rezene ve sinameki) toplam fenolik madde miktarları, antioksidan potansiyelleri, ve fenolik kompozisyonları belirlenmiştir. Toplam fenolik madde içeriği açısından en zengin bitkiler adçayı, ıhlamur, defne ve melisa (16.89-21.12 mg GAE/g bitki), en düşük bitkiler ise anason, çemen ve rezene yaprağı (3.47-3.77 mg GAE/g bitki) olarak belirlenmiştir. Dört farklı yöntemle, 2,2’-azinobis(3-etilbenzotiazolin-6-sülfonik asit) (ABTS), 1,1-difenil-2-pikrilhidrazil (DPPH), ferrik iyonu indirgeyici antioksidan potansiyeli (FRAP) ve bakır (II) iyonu indirgeyici antioksidan kapasitesi tayini, belirlenen toplam antioksidan kapasitesi sonuçlarına göre ıhlamur, adaçayı, defne yaprağı ve melisa en yüksek antioksidan potanisyele sahip bitkiler olmuşlardır. Toplam fenolik madde içeriği ile antioksidan potansiyeli arasında önemli derecede yüksek korelasyon olduğu (R2=0.0.87-0.89) gözlenmiştir. EC50 değeri, DPPH ve ABTS analizleri açısından değerlendirildiğinde, en yüksek ıhlamur (5.93±0.53 ve 1.05±0.03 mg bitki/mL) ve en düşük anason (82.13±12.08 ve 12.08±0.79 mg bitki/mL) bitkilerine ait olmuştur. Çalışmamızda belirlenen fenolik madde içeriği açısından ise, protokateşuik asit, kafeik asit, klorojenik asit ve ferulik asitin bu bitkilerde en sık belirlenen fenolik asitler olduğu ve flavaonoidlerden ise kuersetin ve kamferolün belirlendiği görülmüştür.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Acıbuca, V., & Budak, D. (2018). Dünya ’ da ve Türkiye ’ de Tıbbi ve Aromatik Bitkilerin Yeri ve Önemi. Çukurova Tarım Gıda Bilimleri Dergisi, 33(1), 37–44.
- Apak, R., Güçlü, K., Özyürek, M., & Karademir, S. E. (2004). Novel Total Antioxidant Capacity Index for Dietary Polyphenols and Vitamins C and E, Using Their Cupric Ion Reducing Capability in the Presence of Neocuproine: CUPRAC Method. Journal of Agricultural and Food Chemistry, 52(26), 7970–7981. https://doi.org/10.1021/jf048741x
- Atoui, A. K., Mansouri, A., & Boskou, G. (2005). Food Chemistry Tea and herbal infusions : Their antioxidant activity and phenolic profile, 89, 27–36. https://doi.org/10.1016/j.foodchem.2004.01.075
- Bahadori, M. B., Zengin, G., Bahadori, S., & Dinparast, L. (2018). Phenolic composition and functional properties of wild mint ( Mentha longifolia var . calliantha ( Stapf ) Briq .). International Journal of Food Properties, 21(1), 183–193. https://doi.org/10.1080/10942912.2018.1440238
- Benzie, I. F. F., & Strain, J. J. (1996). The Ferric Reducing Ability of Plasma (FRAP) as a Measure of “Antioxidant Power”: The FRAP Assay. Analytical Biochemistry, 239(1), 70–76. https://doi.org/https://doi.org/10.1006/abio.1996.0292
- Boneza, M. M., & Niemeyer, E. D. (2018). Industrial Crops & Products Cultivar a ff ects the phenolic composition and antioxidant properties of commercially available lemon balm ( Melissa o ffi cinalis L .) varieties. Industrial Crops & Products, 112(October 2017), 783–789. https://doi.org/10.1016/j.indcrop.2018.01.003
- Farooq, A., Muhammad, A., Ijaz, H. A., & Muhammad, S. (2009). Antioxidant and antimicrobial activities of essential oil and extracts of fennel ( Foeniculum vulgare Mill .) seeds from Pakistan Farooq Anwar a *, Muhammad Ali a , b , Abdullah Ijaz Hussain a and, (April), 170–176. https://doi.org/10.1002/ffj.1929
- Generalic, I., Skroza, D., Surjak, J., Mozina, S. S., Ljubenkov, I., Katalinic, A., … Katalinic, V. (2012). Seasonal Variations of Phenolic Compounds and Biological Properties in Sage ( Salvia officinalis L .), 9, 441–457.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Mühendislik
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Ayşe Karadağ
*
0000-0001-8615-7321
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
31 Ağustos 2019
Gönderilme Tarihi
1 Temmuz 2019
Kabul Tarihi
24 Temmuz 2019
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2019 Sayı: 16
Cited By
Üzüm Suyunun Isıtılmasında Güncel Elektriksel Isıtma Uygulaması; Ohmik Isıtma
European Journal of Science and Technology
https://doi.org/10.31590/ejosat.726556Scilla bifolia L. (Orman Sümbülü) Bitki Kısımlarının Antioksidan Aktivitesinin Belirlenmesi
Journal of Anatolian Environmental and Animal Sciences
https://doi.org/10.35229/jaes.980980Tıbbi Bitkilerde Bulunan Kaempferol’ün LPS ile İndüklenmiş THP-1 Makrofajları Üzerine Etkisi
Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Lokman Hekim Tıp Tarihi ve Folklorik Tıp Dergisi
https://doi.org/10.31020/mutftd.1200352Ağrı ve Erzurum İllerinde Satılan Buy Otu Tohumu Unlarının Bazı Özelliklerinin Araştırılması
Journal of the Institute of Science and Technology
https://doi.org/10.21597/jist.1212929Artvin ili sınırlarında doğal olarak yetişen Osmanthus decorus (Oleaceae) Kasaplıgil türünün antioksidan özelliklerinin değerlendirilmesi
Artvin Çoruh Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi
https://doi.org/10.17474/artvinofd.1424554Potential Use of Some Edible Fruits from Woody Plants: Their Antioxidant Properties and Changes in Phenolics during In Vitro Digestion
World Journal of Traditional Chinese Medicine
https://doi.org/10.4103/wjtcm.wjtcm_93_24Comprehensive assessment of phytochemical profile and biological activity of local endemic species Kalidium wagenitzii extracts
Plant Biosystems - An International Journal Dealing with all Aspects of Plant Biology
https://doi.org/10.1080/11263504.2025.2489997