EN
TR
AMPK'nin Biyokimyası: Etki Mekanizmaları ve Diyabetin Tedavisindeki Önemi
Öz
Bir enerji sensörü olarak, 5′-adenosine monophosphate (AMP)- ile aktive edilmiş protein kinaz (AMPK), metabolik yolları koordine ederek hücre enerji gereksinimini maksimum seviyede düzenler. Bir serin/ treonin protein kompleksi olan AMPK, üç ana alt birimden oluşur. AMPK’nın moleküler regülasyonu bu üç ana alt birimin fosforilasyonu ile olmaktadır. AMPK, düşük enerji seviyelerinde (AMP/ADP:ATP) aktive olmaktadır. Metabolizmada AMPK aktive olduğunda anabolik reaksiyonlar inhibe edilirken katabolik reaksiyonlar aktive edilmektedir. AMPK aktive olduğunda protein, yağ asitleri, glikojen ve kolesterol sentezi inhibe edilirken yağ asitlerinin oksidasyonu, kan glikoz seviyesini düzenlemede insülinden bağımsız bir şekilde GLUT4 proteininin translokasyonu ve hasarlı hücrelerin yok edilmesi (otofaji) işlemini aktive edilir. AMPK’nın aktivasyonu LKB1 (serine–threonine kinase liver kinase B1) ve CaMKKβ (Ca2+/calmodulin-dependent protein kinase β) kinazları tarafından da olmaktadır. Diyabetin tedavisinde AMPK’nın aktivasyonu metformin gibi bazı ilaçlar tarafından da olmaktadır. Farmasötik ilaçlara ek olarak, çok sayıda doğal olarak bulunan fitokimyasal bileşikler özellikle bazı polifenoller AMPK'yı aktive ettiği gösterilmiştir. Bu polifenollerün hem AMPK'yi aktive ettiği hem de Tip 2 diyabetin komplikasyonlarını azalttığı da görülmüştür. Bunlar arasında en fazla bilinen polifenoller resveratrol, kuersetin ve kurmumin’dir. Bunlara ek olarak D vitamini ve K1 vitamininin de AMPK’yı aktive ettiği ve GLUT4’ın traslokasyonunu arttırdığı da görülmüştür. Görüldüğü gibi AMPK’nın aktivasyonunun arttırılması diyabet başta olmak üzere birçok hastalığın tedavisinde önemli olduğu görülmüştür. AMPK’nın aktivasyonununun artırılmasında egzersizin yanında fonksiyonel besinlerin ve vitaminlerinde önemli bir yeri olduğu görülmektedir.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
İstanbul Sabahttin Zaim Üniveristesi
Kaynakça
- Ahn, J., Lee, H., Kim, S., Park, J., & Ha, T. (2008). The anti-obesity effect of quercetin is mediated by the AMPK and MAPK signaling pathways. Biochemical and biophysical research communications, 373(4), 545-549.
- Anand, P., Murali, K. Y., Tandon, V., Murthy, P. S., & Chandra, R. (2010). Insulinotropic effect of cinnamaldehyde on transcriptional regulation of pyruvate kinase, phosphoenolpyruvate carboxykinase, and GLUT4 translocation in experimental diabetic rats. Chemico-biological interactions, 186(1), 72-81.
- Ao, Z., Quezada-Calvillo, R., Sim, L., Nichols, B. L., Rose, D. R., Sterchi, E. E., & Hamaker, B. R. (2007). Evidence of native starch degradation with human small intestinal maltase‐glucoamylase (recombinant). FEBS letters, 581(13), 2381-2388.
- Baur, J. A., Pearson, K. J., Price, N. L., Jamieson, H. A., Lerin, C., Kalra, A., ... & Pistell, P. J. (2006). Resveratrol improves health and survival of mice on a high-calorie diet. Nature, 444(7117), 337.
- Brunmair, B., Staniek, K., Gras, F., Scharf, N., Althaym, A., Clara, R., ... & Fürnsinn, C. (2004). Thiazolidinediones, like metformin, inhibit respiratory complex I: a common mechanism contributing to their antidiabetic actions?. Diabetes, 53(4), 1052-1059.
- Butterworth, P. J., Warren, F. J., & Ellis, P. R. (2011). Human α‐amylase and starch digestion: An interesting marriage. Starch‐Stärke, 63(7), 395-405.
- Calamaras, T. D., Lee, C., Lan, F., Ido, Y., Siwik, D. A., & Colucci, W. S. (2012). Post-translational modification of serine/threonine kinase LKB1 via adduction of the reactive lipid species 4-hydroxy-trans-2-nonenal (HNE) at lysine residue 97 directly inhibits kinase activity. Journal of Biological Chemistry, 287(50), 42400-42406.
- Chen, T. C., & Hsieh, S. S. (2000). The effects of repeated maximal voluntary isokinetic eccentric exercise on recovery from muscle damage. Research quarterly for exercise and sport, 71(3), 260-266.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Mühendislik
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
15 Nisan 2020
Gönderilme Tarihi
16 Ocak 2020
Kabul Tarihi
13 Şubat 2020
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2020 Sayı: 18
APA
Kismiroğlu, C., Cengiz, S., & Yaman, M. (2020). AMPK’nin Biyokimyası: Etki Mekanizmaları ve Diyabetin Tedavisindeki Önemi. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi, 18, 162-170. https://doi.org/10.31590/ejosat.676335
AMA
1.Kismiroğlu C, Cengiz S, Yaman M. AMPK’nin Biyokimyası: Etki Mekanizmaları ve Diyabetin Tedavisindeki Önemi. EJOSAT. 2020;(18):162-170. doi:10.31590/ejosat.676335
Chicago
Kismiroğlu, Cemalettin, Serdar Cengiz, ve Mustafa Yaman. 2020. “AMPK’nin Biyokimyası: Etki Mekanizmaları ve Diyabetin Tedavisindeki Önemi”. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi, sy 18: 162-70. https://doi.org/10.31590/ejosat.676335.
EndNote
Kismiroğlu C, Cengiz S, Yaman M (01 Nisan 2020) AMPK’nin Biyokimyası: Etki Mekanizmaları ve Diyabetin Tedavisindeki Önemi. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi 18 162–170.
IEEE
[1]C. Kismiroğlu, S. Cengiz, ve M. Yaman, “AMPK’nin Biyokimyası: Etki Mekanizmaları ve Diyabetin Tedavisindeki Önemi”, EJOSAT, sy 18, ss. 162–170, Nis. 2020, doi: 10.31590/ejosat.676335.
ISNAD
Kismiroğlu, Cemalettin - Cengiz, Serdar - Yaman, Mustafa. “AMPK’nin Biyokimyası: Etki Mekanizmaları ve Diyabetin Tedavisindeki Önemi”. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi. 18 (01 Nisan 2020): 162-170. https://doi.org/10.31590/ejosat.676335.
JAMA
1.Kismiroğlu C, Cengiz S, Yaman M. AMPK’nin Biyokimyası: Etki Mekanizmaları ve Diyabetin Tedavisindeki Önemi. EJOSAT. 2020;:162–170.
MLA
Kismiroğlu, Cemalettin, vd. “AMPK’nin Biyokimyası: Etki Mekanizmaları ve Diyabetin Tedavisindeki Önemi”. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi, sy 18, Nisan 2020, ss. 162-70, doi:10.31590/ejosat.676335.
Vancouver
1.Cemalettin Kismiroğlu, Serdar Cengiz, Mustafa Yaman. AMPK’nin Biyokimyası: Etki Mekanizmaları ve Diyabetin Tedavisindeki Önemi. EJOSAT. 01 Nisan 2020;(18):162-70. doi:10.31590/ejosat.676335
Cited By
Aşırı beslenmeye bağlı oluşan insülin direncinin biyokimyasal gelişimi ve AMP-ile aktive edilmiş protein kinaz (AMPK)’ın fonksiyonu
European Journal of Science and Technology
https://doi.org/10.31590/ejosat.746132DOWN SENDROMLU BİREYLERDE BESLENME DURUMU
European Journal of Science and Technology
https://doi.org/10.31590/ejosat.831542Geriatriklerde Kardiyak Fizyoloji de Yaş Alır mı? : Derleme Çalışması
Geriatrik Bilimler Dergisi
https://doi.org/10.47141/geriatrik.1022619Besin Destekleri ve İlaçların Ağırlık Regülasyonuna Etkisi
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi
https://doi.org/10.47769/izufbed.979442The importance of AMPK in obesity and chronic diseases and the relationship of AMPK with nutrition: a literature review
Critical Reviews in Food Science and Nutrition
https://doi.org/10.1080/10408398.2022.2087595Drug repurposing: Metformin’s effect against liver tissue damage in diabetes and prostate cancer model
Journal of Diabetes & Metabolic Disorders
https://doi.org/10.1007/s40200-022-01109-wEffect of Oleanolic acid administration on hepatic AMPK, SIRT-1, IL-6 and NF-κB levels in experimental diabetes
Journal of Diabetes & Metabolic Disorders
https://doi.org/10.1007/s40200-022-01178-x