Araştırma Makalesi

Dinamik Parametre Değerli Yapay Arı Koloni Algoritması (DPD-YAK)

15 Ağustos 2020
PDF İndir
EN TR

Dinamik Parametre Değerli Yapay Arı Koloni Algoritması (DPD-YAK)

Öz

Kriterleri sağlayan çok sayıda alternatif içinden, en yararlı olanı seçebilmek, hayatı meşgul eden problemlerden biridir. Çoğu birbiriyle çelişkili kriterler için en doğru tercih, çok fazla zaman alır. Bu bağlamda “optimizasyon” (en iyileme) kavramı, bireysel yaşamda farklı örnekleriyle karşılaştığımız ve farklı sektörlerde birçok firmanın, üzerinde titizlikle yoğunlaştığı konulardan biridir. Optimizasyon problemleri için genellikle, makul sürelerde geçerli çözümler sunabilen metasezgisel yöntemler tercih edilmektedir. Ancak optimizasyon problemlerine başarıyla uygulanabilen bu algoritmalar için en büyük problemlerden biri, algoritma parametrelerine uygun değerlerinin atanabilmesidir. Algoritmanın, arama alanına yeterince dağılabilmesi ve bulduğu çözümlerden daha iyi çözümler türetebilmesi için kontrol parametrelerine uygun değerler atanmalıdır. Dolayısıyla algoritma performansı, parametre değerleriyle doğrudan ilişkilidir. Araştırmacılar son dönemde, optimizasyon algoritmaları için parametre değerlerini en uygun değere ayarlayan, çevrimiçi ve çevrimdışı uygulanan birçok yöntem geliştirdiler. Yapay Arı Koloni (YAK) Algoritması da oluşturulduğu günden bugüne, yöneylem araştırmacılarının ilgisini çeken, geliştirilen farklı birçok versiyonu ile literatürde yer edinmiş, sürü zekâsı temelli bir metasezgisel yöntemdir. Algoritma, çözüm oluşturma ve yeni çözümler türetmede farklı prosedürler kullansa da tüm bunları iki kontrol parametresinde birleştirmektedir. Bu çalışmada, YAK algoritmasının keşif ve sömürü performansını geliştirmek için, parametre değerlerini, çözüm arama sürecinde değiştiren, Dinamik Parametre Değerli Yapay Arı Koloni (DPD-YAK) Algoritması önerilmektedir. Önerilen yöntem, sekiz farklı bilindik sayısal optimizasyon fonksiyonları üzerinde test edilerek, çözüm arama başarısı araştırılmıştır. Birbirinden bağımsız olarak 30’ar denemede elde edilen sonuçların aritmetik ortalaması ve standart sapma değeri hesaplanmıştır. Bu sonuçlar, literatürdeki farklı bir çalışmada, standart YAK ve diğer popüler metasezgisel yöntemlerle elde edilmiş sonuçlarla karşılaştırılmıştır. DPD-YAK, fonksiyonların birçoğu için, en iyi sonucu üretmiş ve YAK algoritması performansını önemli seviyede artırmıştır. Sonuçlar, DPD-YAK algoritmasının optimizasyon problemleri için başarıyla uygulanabileceğini ispatlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Akay, B., & Karaboga, D. (2009). Parameter Tuning for the Artificial Bee Colony Algorithm (Vol. 5796, pp. 608–619). https://doi.org/10.1007/978-3-642-04441-0_53
  2. Akay, B., & Karaboga, D. (2012). Artificial bee colony algorithm for large-scale problems and engineering design optimization, 1001–1014. https://doi.org/10.1007/s10845-010-0393-4
  3. Akay, B., & Karaboga, D. (2015). A survey on the applications of artificial bee colony in signal, image, and video processing. Signal, Image and Video Processing, 9(4), 967–990. https://doi.org/10.1007/s11760-015-0758-4
  4. Bacanin, N., & Tuba, M. (2012). Artificial bee colony (ABC) algorithm for constrained optimization improved with genetic operators. Studies in Informatics and Control, 21(2), 137–146. https://doi.org/10.24846/v21i2y201203
  5. Bansal, J. C., Sharma, H., & Jadon, S. S. (2013). Artificial bee colony algorithm: A survey. International Journal of Advanced Intelligence Paradigms, 5(1–2), 123–159. https://doi.org/10.1504/IJAIP.2013.054681
  6. Bartz-Beielstein, T., Chiarandini, M., Paquete, L., & Preuss, M. (2010). Experimental Methods for the Analysis of Optimization Algorithms. (T. Bartz-Beielstein, M. Chiarandini, L. Paquete, & M. Preuss, Eds.), Experimental Methods for the Analysis of Optimization Algorithms. Berlin, Heidelberg: Springer Berlin Heidelberg.https://doi.org/10.1007/978-3-642-02538-9
  7. Bensebti, M., & Bouchibane, F. Z. (2018). Artificial bee colony algorithm for energy efficiency optimisation in massive MIMO system. International Journal of Wireless and Mobile Computing, 15(2), 97. https://doi.org/10.1504/IJWMC.2018.10016726
  8. Elkhateeb, N., & Badr, R. (2017). A Novel Variable Population Size Artificial Bee Colony Algorithm with Convergence Analysis for Optimal Parameter Tuning. International Journal of Computational Intelligence and Applications, 16(03), 1750018. https://doi.org/10.1142/S1469026817500183

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Mühendislik

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

15 Ağustos 2020

Gönderilme Tarihi

28 Haziran 2020

Kabul Tarihi

10 Ağustos 2020

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2020

Kaynak Göster

APA
Ekmekci, D. (2020). Dinamik Parametre Değerli Yapay Arı Koloni Algoritması (DPD-YAK). Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi, 407-415. https://doi.org/10.31590/ejosat.780659

Cited By