Yıl 2019, Cilt , Sayı 17, Sayfalar 1215 - 1221 2019-12-31

Mersin Körfezi'nden Yakalanan Apogon queketti Kas Dokusu Metal Seviyelerine Mevsimin Etkisi

Yılmaz UÇAR [1]


Deniz ürünleri insanlar için besleyici bir besin olmalarının yanısıra içeriklerindeki aşırı metal birikimleri ile de tehlikeli olabilmektedirler. Bu çalışmada Kuzeydoğu Akdeniz’de (Mersin Körfezi) avlanan Apogon queketti türünün metal düzeyleri mevsimsel olarak araştırılmıştır. Ayrıca Apogon queketti tüketiminin tüketici sağlığı açısından olası risklerini öngörebilmek amacıyla haftada 1, 3 ve 7 gün tüketim durumlarında yetişkin ve çocuklarda kapsamlı risk değerlendirmeleri (EWI, THQ, TTHQ, CRi) hesaplamaları yapılmıştır. Bulgular, Türk Gıda Kodeksi ve dünya çapında geçerli olan diğer kodeksler kapsamında değerlendirilmiştir. Çalışma sonunda elde edilen bulgular Mersin Körfezi'nde yakalanan A. queketti türünün macro elementler ve trace elementler açısından besleyici düzeyinin yüksek olduğunu ancak Cd ve As düzeyleri için insan sağlığı için potansiyel toksisite gösterebileceğini ortaya çıkarmıştır. Ayrıca metal düzeylerinin mevsimsel etkenler açısından farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Mevcut çalışmada incelenen tüm örneklerde EWI değerleri PTWI değerlerinin altında bulunmuştur. THQ<1 (çocuklar için haftada 7 gün tüketildiğinde iAs değeri hariç) olarak belirlenmiştir. Çocuklarda 3 günlük tüketim neticesinde TTHQ'nun 1'e yakın olması nedeniyle dikkat edilmesi gerekmektedir. Yetişkinlerdeki As elementinin THQ değerinin (0.9051) tehlike limite yakın olması 7 günlük tüketim sonrası TTHQ değeri >1 olarak bulunmuştur. Pb düzeylerinin tüketiciler için kanserojen risk düzeylerinin düşük olduğu tespit edilmiştir. CRiCd değeri 3 ve 7 günlük alımlarda çocuklar için riskli olurken yetişkinler için 7 günlük alım sonucu risk oluşturmaktadır. CRiAs değerleri ise yetişkinlerde 1 günlük alım sonrası risk oluşturmazken diğer tüm tespit edilen alım günlerinde her iki grup için risk oluşturduğu gözlenmiştir. Her ne kadar şuan ciddi bir ekonomik değere ve tüketim oranına sahip olmasa da, A.queketti zengin makro ve iz element içeriğine sahiptir. Haftalık tahmini alım oranları açısından yoğun tüketilmedikçe tüketici sağlığına yönelik olumsuz bir etkisi olmayacağı belirlenmiştir. Apogon queketti kas dokusu metal seviyelerinin hayvan veya insan beslenmesi için sağlıklı bir diyet bileşeni olarak kabul edilmesi gerektiği sonucuna varılabilir. Buna ilaveten, bu türün besinsel özellikleri ile ilgili daha fazla araştırma yapılması önerilmektedir.
Apogon queketti, Mevsim, Risk düzeyleri, Metal, Mersin Körfezi
  • Akyol, O., & Unal, V. (2015). Short communication Additional record of the Lessepsian Apogon queketti Gilchrist, 1903 (Osteichthyes: Apogonidae) from the Aegean Sea (Gokova Bay, Turkey). Journal of Applied Ichthyology, 1, 2.
  • Andaloro, F., Romeo, T., Renzi, M., Guerranti, C., Perra, G., Consoli, P., ... & Focardi, S. E. (2012). Alteration of potential harmful elements levels in sediments and biota from the central Mediterranean Sea (Aeolian Archipelago) following an episode of intense volcanic activity. Environmental Monitoring and Assessment, 184(7), 4035-4047.
  • ATSDR (Agency for Toxic Substance and Disease Rigestry). (2017). Priority list of hazardous substances. Atlanta, Georgia, USA. Brown, M. T., & Depledge, M. H. (1998). Determinants of trace metal concentrations in marine organisms. In Metal metabolism in aquatic environments (pp. 185-217). Springer, Boston, MA.
  • Canli, M., & Atli, G. (2003). The relationships between heavy metal (Cd, Cr, Cu, Fe, Pb, Zn) levels and the size of six Mediterranean fish species. Environmental pollution, 121(1). 129-136.
  • Copat, C., Arena, G., Fiore, M., Ledda, C., Fallico, R., Sciacca, S., & Ferrante, M. (2013). Heavy metals concentrations in fish and shellfish from eastern Mediterranean Sea: consumption advisories. Food and Chemical Toxicology, 53, 33-37.
  • EFSA Panel on Contaminants in the Food Chain (CONTAM). (2009). Scientific Opinion on arsenic in food. EFSA Journal, 7(10), 1351.
  • Ersoy, B., & Çelik, M. (2010). The essential and toxic elements in tissues of six commercial demersal fish from Eastern Mediterranean Sea. Food and Chemical Toxicology, 48, 1377-1382.
  • Eryilmaz L. & Dalyan C., 2006. First record of Apogon queketti Gilchrist (Osteichthyes: Apogonidae) in the Mediterranean Sea. Journal of Fish Biology, 69: 1251-1254, (EMEDTURLEV-L296)
  • FAO/WHO. (1983). Evaluation of certain food additives and contaminants: twenty-seventh report of the Joint FAO Expert Committee on Food Additives. WHO technical report series no. 983. Geneva, Italy
  • Froese, R.; Pauly, D., 2014: Fishbase. World Wide Web electronic publication. Available at: www.fishbase.org. Version (02/2014) (accessed on 22 April 2014).
  • Golani, D., Orsi-Relini, L., Massuti, E., & Quignard, J. P. (2002). CIESM Atlas of exotic species in the Mediterranean, Vol. 1. Fishes. 256 pp. Available at: www.ciesm.org/online/atlas/ (accessed on 22 April 2014).
  • Ikem, A., & Egiebor, N. O. (2005). Assessment of trace elements in canned fishes (mackerel, tuna, salmon, sardines and herrings) marketed in Georgia and Alabama (United States of America). Journal of Food Composition and Analysis, 18, 771-787.
  • JECFA (2011). Evaluation of certain food additives and contaminants: Seventyfourth report of the Joint FAO/WHO Expert Committee on Food Additives. WHO technical report series no. 966. Rome, Italy
  • JECFA (2013). Evaluation of certain food additives and contaminants: Seventyfourth report of the Joint FAO/WHO Expert Committee on Food Additives. WHO technical report series no. 983. Rome, Italy
  • Korkmaz, C., Ay, Ö., Ersoysal, Y., Köroğlu, M. A., & Erdem, C. (2019). Heavy metal levels in muscle tissues of some fish species caught from north-east Mediterranean: Evaluation of their effects on human health. Journal of Food Composition and Analysis, 81, 1-9.
  • Kulcu, A. M., Ayas, D., Kosker, A. R., & Yatkin, K. (2014). The Investigation of metal and mineral levels of some marine species from the Northeastern Mediterranean Sea. Journal of Marine Biology & Oceanography, 3, 2, 2.
  • Monikh, F. A., Safahieh, A., Savari, A., & Doraghi, A. (2013). Heavy metal concentration in sediment, benthic, benthopelagic, and pelagic fish species from Musa Estuary (Persian Gulf). Environmental Monitoring and Assessment, 185(1), 215-222.
  • Smith, J. L. B., 1965: The Sea fishes of Southern Africa, 5th edn. Central News Agency Ltd., South Africa. 580 pp.
  • Traina, A., Bono, G., Bonsignore, M., Falco, F., Giuga, M., Quinci, E. M., ... & Sprovieri, M. (2019). Heavy metals concentrations in some commercially key species from Sicilian coasts (Mediterranean Sea): Potential human health risk estimation. Ecotoxicology and Environmental Safety, 168, 466-478.
  • US EPA (U.S. Environmental Protection Agency). (2019). Regional screening levels (RSLs) – equations. https://www.epa.gov/risk/regional-screening-levels-rsls-equations
  • US EPA (United States Environmental Protection Agency), 2008. Child-Specific Exposure Factors Handbook (Final Report) 2008. EPA/600/R-06/096F. National Center for Environmental Assessment Office of Research and Development, Washington, DC.
  • US EPA (US Environmental Protection Agency). (2000). Guidance for Assessing Chemical Contaminant Data for Use in Fish Advisories, Volume II. Risk Assessment and Fish Consumption Limits. EPA 823-B-00-008. United States Environmental Protection Agency, Washington, DC.
  • US EPA. (2014). United States Environmental Protection Agency. Mid- Atlantic Risk Assessment. United States Environmental Protection Agency, Washington, URL:<http://www.epa.gov/reg3hwmd/risk/human/rb-oncentration_table/users- guide. htm> (Accessed 26.03.14).
  • Yılmaz, A.B. (2005). Comparison of heavy metal levels of grey mullet (Mugil cephalus L.) and sea bream (Sparus aurata L.) caught in Iskenderun Bay (Turkey). Turkish Journal of Veterinary and Animal Sciences, 29, 257–262.
Birincil Dil tr
Konular Mühendislik
Bölüm Makaleler
Yazarlar

Orcid: 0000-0002-6770-6652
Yazar: Yılmaz UÇAR (Sorumlu Yazar)
Kurum: Çukurova Üniversitesi
Ülke: Turkey


Teşekkür Bu çalışmada emeği geçen Çukurova Üniversitesi, Su Ürünleri Fakültesi, İşleme Teknolojisi Laboratuvarındaki meslektaşlarıma çok teşekkür ederim.
Tarihler

Yayımlanma Tarihi : 31 Aralık 2019

APA UÇAR, Y . (2019). Mersin Körfezi'nden Yakalanan Apogon queketti Kas Dokusu Metal Seviyelerine Mevsimin Etkisi. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi , (17) , 1215-1221 . DOI: 10.31590/ejosat.657647