THE TRANSFORMATION OF BUREAUCRACY-POLITICS RELATIONS IN TURKISH PUBLIC ADMINISTRATION: AN ANALYSIS THROUGH THE TRANSITION TO THE PRESIDENTIAL GOVERNMENT SYSTEM

Öz

This study examines the transformation of bureaucracy–politics relations in Türkiye during the Justice and Development Party (AK Party) era and the transition to the Presidential Government System (PGS). Within the framework of the 10th Development Plan and related reforms, it evaluates structural changes in public administration, including merit-based recruitment, performance-oriented management and the expansion of e-Government and digitalization. These reforms aimed to enhance efficiency and citizen-centered service delivery while reducing the influence of tutelary institutions such as the military and judiciary. The centralization of executive authority under the presidency accelerated decision-making and redefined the bureaucracy as a structure more directly aligned with political leadership. Although the PGS seeks to eliminate dual executive authority and improve administrative coherence, it also raises concerns about excessive centralization and politicization. Overall, the study concludes that Türkiye’s bureaucracy has shifted from a tutelary and autonomous model toward a more digitalized, politically accountable, yet increasingly centralized governance framework, reflecting both modernization and the consolidation of executive power.

Anahtar Kelimeler

• Bureaucracy
• politics
• public administration
• reform
• Presidential Government System.

TÜRK KAMU YÖNETİMİNDE BÜROKRASİ-SİYASET İLİŞKİSİNİN DÖNÜŞÜMÜ: CUMHURBAŞKANLIĞI HÜKÜMET SİSTEMİNE GEÇİŞ SÜRECİ ÜZERİNDEN BİR ANALİZ

Öz

Bu çalışma, Türkiye’de bürokrasi-siyaset ilişkilerinin dönüşümünü, Adalet ve Kalkınma Partisi dönemi ve Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemine geçiş süreci üzerinden analiz etmektedir. 10. Beş Yıllık Kalkınma Planı ve bu dönemde yürürlüğe konulan yapısal reformlar çerçevesinde kamu yönetimi alanında gerçekleştirilen değişimler ele alınmıştır. Çalışmada, kamu personel rejiminde liyakat, performans ve etkinlik temelli uygulamaların ön plana çıkarıldığı; e-Devlet uygulamalarıyla birlikte hizmet sunumunda dijitalleşme ve vatandaş odaklılığın güç kazandığı vurgulanmaktadır. Ayrıca, askeri ve yargı bürokrasisine yönelik reformlar aracılığıyla bürokratik vesayet anlayışının zayıflatıldığı ve yürütme organının tek elde toplanarak karar alma süreçlerinin hızlandırıldığı ortaya konulmuştur. Bürokrasinin tarihsel olarak siyasetin üzerinde konumlanmış bir güç odağı olmaktan çıkarılarak demokratik meşruiyet çerçevesinde siyasete tabi hale gelmesi, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi ile birlikte daha belirgin hale gelmiştir. Bu yeni model, kamu yönetiminde verimliliği artırmayı, karar alma süreçlerinde çok başlılığı azaltmayı ve yönetim birliğini sağlamayı amaçlamaktadır. Bununla birlikte, cumhurbaşkanına verilen geniş yetkilerin yürütmede merkezileşmeyi güçlendirdiği, bürokratik yapının siyasallaşma riskiyle karşı karşıya kalabileceği de çalışmada tartışılmaktadır. Sonuç olarak, Türkiye’de bürokrasi-siyaset ilişkilerinin geleneksel vesayetçi yapıdan uzaklaşarak daha rasyonel, dijitalleşmiş ve siyasal iradeye bağlı bir yönetişim anlayışına dönüştüğü tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Bürokrasi
• siyaset
• kamu yönetimi
• reform
• Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi.

Kaynakça

1. Akay, H. (2011). Türkiye'de Asker-Sivil İlişkileri: 2000-2011 Dönemine İlişkin Bir Değerlendirme. https://hyd.org.tr/attachments/article/123/asker_sivil__hale_akay.pdf, Erişim Tarihi: 17.08.2025.
2. Akcagündüz, E. (2021). Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminde Kilit Bir Aktör: Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı. Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi, 4(2), 422-438. https://doi.org/10.33712/mana.963043.
3. Akçakaya, M. ve Özdemir, A. (2018). Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi ve Siyasal İstikrar. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi, 53(3), 922-944. https://doi.org/10.15659/3.sektor-sosyal-ekonomi.18.11.996.
4. Akçakaya, M. ve İlhan, K. (2021). Bürokrasi–Siyaset İlişkisi Bağlamında Başkanlık ve Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemlerinin İncelenmesi. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 23(3), 589–624. https://doi.org/10.26745/ahbvuibfd.996578.
5. Akkoyunlu, E. ve Öktem, K. (2016). Existential Insecurity and The Making of A Weak Authoritarian Regime in Turkey. Southeast European and Black Sea Studies, 16(4), 505–527. https://doi.org/10.1080/14683857.2016.1242872.
6. AK Parti Seçim Bildirgesi, (2002). https://kurzman.unc.edu/wp-content/uploads/sites/1410/2011/06/AK P_2002.pdf, Erişim Tarihi: 24.09.2025.
7. Alkan, H. (2016). 15 Temmuz’u Anlamak: Parametreler ve Sonuçlar. Bilig Dergisi, 79, 253-272. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/80722, Erişim Tarihi: 27.09.2025.
8. Balcı, A. ve Miş, N. (2008). Türkiye’s Role in The ‘Alliance of Civilizations’: A New Perspective in Turkish Foreign Policy?. Turkish Studies, 9(3), 387-406. https://doi.org/10.1080/14683840802267355.

9. Baltacı, C. (2013). Demokrasi ve Yargı Bağımsızlığı Bağlamında Türkiye’de Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu. Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 14(1), 157-168. https://kutuphane.dogus.edu.tr/mvt/pdf.php, Erişim Tarihi: 27.09.2025.
10. Başaran, K. (2025). Hükümet Sistemlerine Göre Bürokrasi ve Siyaset İlişkisi. In: Kaya, R. (Ed.), Bürokrasi ve Siyaset: Kuramlar ve İdeolojiler Perspektifinden Akademik Yaklaşımlar, 199-238. Gaziantep: Özgür Yayınları. https://doi.org/10.58830/ozgur.pub674.c2814.
11. Bayrak, M. ve Kanca, O. C. (2013). Türkiye’de 1970–2011 Yılları Arasında Oluşan Ekonomik ve Siyasi Gelişmelerin Seyri. Akademik Bakış Dergisi, 35, 1-20. https://www.ajindex.com/dosyalar/makale/acarindex-1423867836.pdf. Erişim Tarihi: 28.09.2025.
12. BBC News Türkçe, (2018, 16 Temmuz). Yeni Yönetim Sisteminin İlk Haftasında Türkiye'de Neler Değişti?, https://www.bbc.com/turkce/haberler-turkiye-44849124, Erişim Tarihi: 14.09.2025.
13. Bektaş, M. (2018). “Liderlerin ve Liderlik Kurumunun Hükümet Sistemlerine Etkisi: Türkiye’deki Başkanlık Sistemi Tartışmaları Çerçevesinde Erdoğan, Obama, Putin ve De Gaulle’ün Liderlik Tarzlarının Karşılaştırmalı İncelemesi”, Kamu Yönetiminde Değişim, (Ed. Yüksel Demirkaya), 279-328. İstanbul: Hiper Yayın.
14. Christensen, T. & Lægreid, P. (2020). The Routledge Handbook of Public Administration (2nd ed.). Routledge.
15. Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri, (2018). Resmi Gazete. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2018/07/20180710-1.pdf, Erişim Tarihi: 17.08.2025.
16. Çaha, Ö. (2016). Cemaatten Terör Örgütüne Gülen Hareketi Anatomisi. Liberal Düşünce Dergisi, 21(83), 91-114. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/790434, Erişim Tarihi: 28.09.2025.
17. Çalışır, K. T. (2019). Demokrasi ve Türk Tipi Başkanlık Sistemi. Ankara: Adalet Yayınevi.
18. Çelikyay, H. (2014). Değişen Kent Yönetimi ve 6360 Sayılı Büyükşehir Yasası, Siyaset, Ekonomi ve Toplum Araştırmaları Vakfı (SETA). Ankara: Turkuvaz Matbaacılık Yayıncılık A.Ş.
19. Dağı, İ. (2010). Adalet ve Kalkınma Partisi: Güvenlik ve Meşruiyet Arayışında Kimlik, Siyaset ve İnsan Hakları Söylemi, AK Parti: Toplumsal Değişimin Yeni Aktörleri, (Ed. Hakan Yavuz), 121- 140. İstanbul: Kitap Yayınevi.
20. Dahlström, C. & Lapuente, V. (2022). Comparative Bureaucratic Politics. Annual Review of Political Science, 25, 43–63. https://doi.org/10.1146/annurev-polisci-051120-102543.
21. Dokuzuncu Kalkınma Planı 2007-2013, (2007). Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı. https://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2025/03/Dokuzuncu_Kalkinma_Plani_2007-2013.pdf, Erişim Tarihi: 12.09.2025.
22. Erdem, A. Y. (2016). Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminde Devlet Denetleme Kurulu. B.U.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 35(2), 1-24. https://acikerisim.uludag.edu.tr/server/api/core/bitstreams/ae3a01c2-43de-46fa-a7a4-d117e2181218/content, Erişim Tarihi: 29.09.2025.
23. Erdem, T. (2019). Türkiye’de Darbe ve Müdahalelerin Kısa Tarihi. https://www.sde.org.tr/tevfik-erdem/genel/turkiyede-darbe-ve-mudahalelerin-kisatarihi-kose-yazisi-10443, Erişim Tarihi: 21.09.2025.
24. Ergin, S. (2013). Demokratikleşme Paketi ve Türkiye’de Demokrasinin Konsolidasyonu, https://www.mynet.com/demokratiklesme-paketi-ve-turkiyede-demokrasinin-konsolidasyonu-paneli-180101084951, Erişim Tarihi: 14.08.2025.
25. Eroğlu, N. (2003). Türkiye’de İktisat Politikalarının Gelişimi (1923–2003), 80. Yılında Türkiye Cumhuriyeti Sempozyumu. İstanbul, Marmara Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi, Erişim Tarihi: 18.09.2025.
26. Erol, Ö. F. (2020). Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminde Cumhurbaşkanlığı Politika Kurulları. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, 26(1), 107-130. https://doi.org/10.33433/maruhad.725877.
27. Fedai, R. (2018). Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminde Bakanlıkların İşlevi, Türkiye’de Toplum, Yerleşim ve Yönetim Tartışmaları Kaysem Bildiriler E- Kitabı, 12, 470-477.
28. Fuller, G. (2008). Yeni Türkiye Cumhuriyeti: Yükselen Bölgesel Aktör. İstanbul: Timaş Yayınları.
29. Gencer, M. (2021). Hükümet Sistemleri ve Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi. International Social Mentality and Researcher Thinkers Journal, 7(54), 3606-3618. https://doi.org/10.31576/SMRYJ.1247.
30. Gökçe, G., Şahin, A. ve Örselli, E. (2002). Türkiye’de Siyasetin Bürokrasi Üzerindeki Etkisi: Siyasallaşma. SÜ İİBF Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 2(4), 45–58. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/289669, Erişim Tarihi: 22.09.2025.
31. Gözler, K. (2018). Türk Anayasa Hukuku Dersleri. Bursa: Ekin Basım Yayın Dağıtım.
32. Güler, T. (2015). AK Parti İktidarları Döneminde Türkiye’de Siyaset- Bürokrasi İlişkisi (2002-2012), (Yüksek Lisans Tezi, Sakarya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sakarya). Erişim adresi: https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezDetay.jsp?id=TkwpEP02Gq5lmoSlAG6F1A&no=W9H2Yv1jJkhsO5gRj5m7bw.
33. Güler, T. ve Yılmaz, A. (2016). 2000’li Yıllarda Türk Kamu Yönetiminin Değişim ve Dönüşüm Dinamikleri, Türk Siyasal Hayatında Ak Parti Dönemi, (Ed. Seyfettin Aslan ve Yılmaz Demirhan), 5-44. Bursa: Ekin Basım Yayın.
34. Günay, D. ve Günay, A. (2011). 1933’den Günümüze Türk Yükseköğretiminde Niceliksel Gelişmeler. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, 1(1), 1-22. https://doi.org/10.5961/jhes.2011.001.
35. Hale, W. (1994). Turkish Politics and The Military. Routledge.
36. Heper, M. (1985). The State Tradition in Turkey. Eothen Press.
37. Hood, C. (1991). A Public Management for All Seasons? Public Administration, 69(1), 3– 19. https://doi.org/10.1111/j.1467-9299.1991.tb00779.x.
38. İnat, K. ve Telci, İ. N. (2011). Türkiye’nin İran, İsrail/Filistin ve Suriye Politikası 2010, Türk Dış Politikası Yıllığı 2010, (Ed. Burhanettin Duran, Kemal İnat ve Mesut Özcan), 67-136. Ankara: SETA Yayınları.
39. Kalkar, Ö. Ş. ve Yemen Öcal, A. (2020). Bir İçerik Analizi: Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi. Balıkesir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 1(2), 1-30. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1746733. Erişim Tarihi: 18.09.2025.
40. Karatepe, Ş. ve Altunok, H. (2019). Cumhurbaşkanlığı Politika Kurulları- Kamu Politikasının Yeni Aktör ve Süreçleri. İstanbul: A Kitap Yayınları.
41. Kaya, R. (2023). Bürokrasi-Siyaset İlişkilerinin Parlamenter ve Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemleri Üzerinden Değerlendirilmesi (2002-2022). (Doktora Tezi, Necmettin Erbakan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya). Erişim adresi: file:///C:/Users/VICTUS/Downloads/784787%20(1).pdf.
42. Kırışık, F. ve Öztürk, K. (2020). Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemiyle Kamu Yönetiminin Geliştirilmesi. Adalet Dergisi, 65, 67-200. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1467890, Erişim Tarihi: 17.09.2025.
43. Küçük, A. (2017). Yeni Anayasa Değişikliği ile Getirilmek İstenen Türkiye’ye Özgü Başkanlık Sistemi: Korkular, Algılar, Beklentiler. Liberal Düşünce Dergisi, 22(85), 157-189. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/790150, Erişim Tarihi: 17.09.2025.
44. Lewis, D. E. (2008). The Politics of Presidential Appointments: Political Control and Bureaucratic Performance (Updated ed.). Princeton University Press.
45. Mutlu, A. E. (2019). Hukuki Statüsü ve İdari Teşkilattaki Yeriyle Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminde Cumhurbaşkanı Yardımcıları. İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 10(1), 119-132. https://doi.org/10.21492/inuhfd.551882.
46. Nacak, O. (2020). Parlamenter ve Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemlerinden Hareketle Bakan ve Bakanlıkların Karşılaştırmalı Analizi. Yönetim ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 18(1), 138-157. http://dx.doi.org/10.11611/yead.678462.
47. Neziroğlu, İ. ve Yılmaz, T. (2013). Hükümetler-Programları ve Genel Kurul Görümeler 1999 ve Sonrası, https://cdn.tbmm.gov.tr/TbmmWeb/Yayinlar/Dosya/2e241c38-7f59-4fea-861b-01866e8f1bca.pdf, Erişim Tarihi: 11.08.2025.
48. Oğuzlu, T. (2014). Liberalizm, Uluslararası İlişkilere Giriş, (Ed. Şaban Kardaş ve Ali Balcı), 97-109. Ankara: Küre Yayınları.
49. On Birinci Kalkınma Planı 2019-2023, (2019). Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı. https://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2022/07/On_ Birinci_Kalkinma_Plani-2019-2023.pdf, Erişim Tarihi: 13.09.2025.
50. Onuncu Kalkınma Planı 2014-2019, (2014). Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı. https://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2025/06/Onuncu_ Kalkinma_Plani-2014-2018.pdf, Erişim Tarihi: 13.09.2025.
51. Önder, M. (1995). Üst Düzey Yöneticilerin Yetiştirilmesi ve Geliştirilmesi: Bazı Ülkelerde ve Türkiye’de Durum. Türk İdare Dergisi, 67(409), 133-157. https://www.researchgate.net/publication/318299492_Üst_Düzey_Yöneticilerin_Yetiştirilmesi_ve_Geliştirilmesi_Türkiye’de_ve_Bazı_Ülkelerde_Durum, Erişim Tarihi: 22.09.2025.
52. Öniş, Z. (2011). Multiple Faces of The New Turkish Foreign Policy: Underlying Dynamics and A Critique. Insight Türkiye, 13(1), 47-65. https://www.insightturkey.com/file/688/multiple-faces-of-the-new-turkish-foreign-policy-underlying-dynamics-and-a-critique-winter-2011-vol13-no1, Erişim Tarihi: 22.09.2025.
53. Örselli, E., Babahanoğlu, V. ve Bilici, Z. (2018). Kamu Politikalarında Yeni Aktörler: Cumhurbaşkanlığı Politika Kurulları ve Ofisleri. Turkish Studies Economics, Finance and Politics, 13(30), 303-318. http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.14641.
54. Özbudun, E. (2019). Türk Anayasa Hukuku. Ankara: Yetkin Yayınları.
55. Özcan, L. ve Yurttaş, F. (2010). Kent Konseyleri Müzakereci Demokrasinin Uygulama Alanı Olarak Düşünülebilir mi?, Yerel Siyaset ve Kentsel Politikalar, (Ed. Bekir Parlak), Kaysem IV Bildiriler Kitabı, 149- 162. Bursa: Bursa Büyükşehir Belediyesi Yayınları.
56. Özdemirkol, M. (2017). Türkiye’nin Bürokratik Yapısı Üzerine Bir İnceleme. 15 Temmuz Darbe Girişimi ve Türkiye Uluslararası Sempozyumu Bildiri Kitabı, 438-455.
57. Özel, M. (2008). Devletin İşlevsel Dönüşümü ve Genel Kamu Yönetimi Üzerine Etkileri, Devletin Dönüşümü ve Yeni Dönem Kamu Yönetimi, (Ed. Mehmet Özel ve Veysel Eren), 130- 174. Konya: Çizgi Kitabevi.
58. Özer, A. (1981). Batı Demokrasilerinde ve Türkiye’de Hükümetin Kuruluş Yöntemleri. Ankara: Ankara İktisadi ve Ticari İlimler Yayınevi.
59. Öztürk, N. K. (2019). Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminin Temel Dinamikleri. ASSAM Uluslararası Hakemli Dergi, 6(15), 69-87. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/883987, Erişim Tarihi: 21.09.2025.
60. Peters, B. G. (2018). The Politics of Bureaucracy: An Introduction to Comparative Public Administration. Routledge.
61. Pierre, J. & Peters, B. G. (2005). Governing Complex Societies: Trajectories and Scenarios. Palgrave Macmillan.
62. Pollitt, C. & Bouckaert, G. (2011). Public Management Reform: A Comparative Analysis - New Public Management, Governance and The Neo-Weberian State. Oxford University Press.
63. Saran, U. (2016). 15 Temmuz Darbe Girişimi ve Alınacak Dersler. Star Gazetesi.
64. Sayan Koytak, A. H. (2014). Türkiye’de Sosyal Yardım ve Sosyal Politikalardaki Dönüşüm: AK Parti Modeli. HAK-İŞ Uluslararası Emek ve Toplum Dergisi, 3(5), 71-89. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/84792, Erişim Tarihi: 21.09.2025.
65. Şengül, R. ve Yazkan, E. (2007). Yönetişim Modeli Olarak Kalkınma Ajansları, Küresel Etkiler ve Yerel Esintiler Sarmalında Türk Kamu Yönetimi, (Ed. Abdullah Yılmaz ve Yavuz Bozkurt), 157- 172. Ankara: Gazi Kitabevi.
66. Tağma, K. (2002). Siyasi Sistemler, Yönetim Modelleri ve Türkiye. İstanbul: Timaş Yayınları.
67. Tataroğlu, M. (2006). Parlamenter ve Başkanlık Sistemlerinde Siyasi İktidar-Bürokrasi İlişkileri ve Türkiye Açısından Bir Değerlendirme. Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 13(1), 97-119. https://acikerisim.mu.edu.tr/xmlui/bitstream/handle/20.500.12809/7227/tataro%C4%9Flu.pdf?sequence=1&isAllowed=y, Erişim Tarihi: 19.09.2025.
68. Telatar, G. (2015). AK Parti'nin Düzen Kurucu Dış Politika Söylemi ve Ortadoğu. Alternatif Politika, 7(3), 490-523. https://alternatifpolitika.com/site/dosyalar/arsiv/21-Ekim-2015/5.telatar.akp.pdf, Erişim Tarihi: 19.09.2025.
69. Tunç, A. ve Atılgan, A. (2018). Paralel Devlet Yapılanmasının (PDY) Kamu Kurumlarına Sirayeti ve Bürokratik Vesayet Darbesi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 15 Temmuz ve Türkiye Demokrasisi Özel Sayısı, 79-104. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/506658, Erişim Tarihi: 20.09.2025.
70. Turan, A. M. (2018). Türkiye’nin Yeni Yönetim Düzeni: Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi. Social Sciences Research Journal, 7(3), 42-91. file:///C:/Users/VICTUS/Downloads/HukmetSistem-MAKLE%2026.3.219%20(1).pdf, Erişim Tarihi: 20.09.2025.
71. Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı (2023). Türkiye Cumhuriyeti 2023 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı, https://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2022/11/2023-Yili-Cumhurbaskanligi-Yillik-Programi.pdf, Erişim Tarihi: 17.09.2025
72. Türkiye Cumhuriyeti 58. Hükümet Programı, (2002, Kasım 29). Resmi Gazete. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2002/11/20021129.htm, Erişim Tarihi: 09.08.2025.
73. Türkiye Cumhuriyeti 59. Hükümet Programı, (2003, Mart 24). Resmi Gazete. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2003/03/200303 24.htm, Erişim Tarihi: 10.08.2025.
74. Türkiye Cumhuriyeti 60. Hükümet Programı, (2007, Ağustos 31). Resmi Gazete. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2007/09/20070907m1-1.htm, Erişim Tarihi: 12.08.2025.
75. Türkiye Cumhuriyeti 61. Hükümet Programı, (2011, Temmuz 17). Resmi Gazete. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2011/07/20110717-1.htm, Erişim Tarihi: 13.08.2025.
76. Türkiye Cumhuriyeti 62. Hükümet Programı, (2014, Eylül 1). Resmi Gazete. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2014/09/20140907-1-1.pdf, Erişim Tarihi: 14.08.2025.
77. Türkiye Cumhuriyeti 64. Hükümet Programı, (2015, Kasım 25). Anadolu Ajansı. https://www.aa.com.tr/uploads/TempUserFiles/64.hukumet_programi.pdf, Erişim Tarihi: 18.08.2025.
78. Türkiye Cumhuriyeti 65. Hükümet Programı, (2016, Mayıs 24). Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. https://webdosya.csb.gov.tr/db/strateji/icerikler/65-hukumet-programi-20180125142728.pdf, Erişim Tarihi: 19.08.2025.
79. United Nation, (2022). United Nations E-Government Survey 2022: The Future of Digital Government. United Nations Department of Economic and Social Affairs.
80. Urhan, V. F. (2008). Türkiye’de Yerel Yönetimlerin Yeniden Yapılandırılması. Sayıştay Dergisi, 70, 85- 102. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1713684, Erişim Tarihi: 21.09.2025.
81. Uzun Vadeli Strateji ve Sekizinci Beş Yıllık Kalkınma Planı 2001-2005, (2001). Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı. https://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2022/07/Uzun _Vadeli_Strateji_ ve_Sekizinci_Bes_Yillik_Kalkinma_Plani-2001-2005.pdf, Erişim Tarihi: 11.09.2025.
82. Ünay, S. (2018). Düzenleyici Devletten Kapsamlı Kalkınmaya, AK Parti Dönemi Türkiye Ekonomisi, Kuruluşundan Bugüne AK Parti, (Ed. Nurullah Gür, Sadık Ünay ve Şerif Dilek), 9-17, https://media.setav.org/tr/dosya/2017/11/kurulusundan-bugune-ak-parti-ekonomi.pdf, Erişim Tarihi: 24.09.2025.
83. Weber, M. (1978). Economy and Society: An Outline of Interpretive Sociology (Eds. G. Roth & C. Wittich). University of California Press.
84. Yayla, A. (2016). 15 Temmuz Direnişi ve Türkiye Demokrasisi. Liberal Düşünce Dergisi, 83, 5-49. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/790431, Erişim Tarihi: 18.09.2025.
85. Yıldırım, T. (2017). Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, 23(2), 13-28. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/456806, Erişim Tarihi: 25.09.2025.
86. Yin, R. K. (2017). Case Study Research and Applications: Design and Methods SAGE Publications.
87. Zürcher, E. J. (2017). Turkey: A Modern History. London: I. B. Tauris.