Eski Hükümlülerin Çalışma Hayatına Entegrasyonu: Bandırma Örneği

Öz

Bu çalışma, eski hükümlü bireylerin iş gücüne entegrasyon sürecinde karşılaştıkları temel sorunları belirlemeyi, bu sorunların nedenlerini analiz etmeyi ve çözüm önerileri geliştirmeyi amaçlamaktadır. Araştırma, Bandırma ilçesinde yürütülmüş olup, 5 eski hükümlü ve 10 işverenle gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış mülakatlara dayalı olarak nitel araştırma deseni çerçevesinde gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler tematik analiz yöntemiyle kodlanarak çözümlenmiş ve değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgulara göre, eski hükümlülerin istihdam sürecinde karşılaştıkları en büyük engeller; toplumsal önyargılar, işverenlerin güven eksikliği, mesleki eğitim yetersizliği ve devlet desteklerinin yetersizliğidir. Literatürde eski hükümlülerin istihdamına ilişkin çalışmalar çoğunlukla nicel veriyle sınırlı kalmaktadır ve bu çalışma derinlemesine nitel analizler içermektedir. TÜBİTAK 2209/A kapsamında yürütülmüş olan çalışma, nitel yöntem kullanarak alana farklı bir katkı sunmaktadır. Elde edilen verilerin analizi sonucunda sınırlı öneriler sunulmuştur. Eski hükümlülerin iş gücüne kazandırılmasının yalnızca bireylerin değil, iş piyasasının ve toplumun genel yararına olduğu da vurgulanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Eski Hükümlü
• Çalışma Hayatı
• Dezavantajlı Gruplar
• Teşvik

Integration of Ex-Convicts into Working Life: The Case Of Bandırma

Abstract

This article aims to identify the main problems encountered in the integration of ex-convicts into working life, analyze the causes of these problems and develop solution suggestions. The research was conducted in the Bandırma district using a qualitative research design based on semi-structured interviews with 5 ex-convicts and 10 employers. Data obtained from the phenomenological approach were coded and evaluated using thematic analysis. The findings indicate that the most significant obstacles ex-convicts face in the employment process are social prejudice, lack of trust from employers, inadequate vocational training, and inadequate government support. Studies in the literature on the employment of ex-convicts are often limited to quantitative data, and this study offers in-depth analysis. This study, conducted under TÜBİTAK 2209/A, offers a distinct contribution to the field by employing qualitative methods. As a result of the analysis of the obtained data, limited recommendations were presented. It emphasizes that integrating ex-convicts into the workforce benefits not only individuals but also the labor market and society as a whole.

Keywords

• Ex-Convict
• Working Life
• Disadvantaged Groups
• Incentive

Kaynakça

1. Adalet Bakanlığı, Erişim Tarihi: 15.01.2025, www.adalet.gov.tr
2. Ahmed, A. M. & Lång E. (2017). The employability of ex-offenders: a field experiment in the Swedish labor market. IZA Journal of Labor Policy, 6.
3. Anderson, S. & Cairns, C. (2011). The Social Care Needs of Short-Sentence Prisoners. Erişim Tarihi: 12.11.2024, http://www.revolving-doors.org.uk.
4. Bedük, N. M. (2010). Kamu kurum ve kuruluşlarında eski hükümlü işçi çalıştırılması. Kamu-İş Dergisi, 11(2), s. 47-87.
5. Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü (CTE). (2025, 1 Ağustos). Cezaevlerindeki istatistikler Ceza İnfaz Kurumunda Bulunan Tutuklu Hükümlü Mevcutlar [PDF]. Erişim Tarihi: 26.08.2025, https://cte.adalet.gov.tr
6. Cunningham S. (2017). Targeting recidivism of ex-offenders through the use of employment, New Zealand Report.
7. Czafit, B.& Köllő, J.(2015). Employment and wages before and after incarceration – evidence from Hungary. IZA Journal of European Labor Studies. 4(21).
8. Çakır, E. (2017). İşverenler açısından eski hükümlü çalıştırmaya bakış: İstanbul Kadıköy’de bir saha araştırması (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Hacettepe Üniversitesi SBE, Ankara.

9. Durmaz, Ş. (2019). Bir Dezavantajlılık Olarak Eski Hükümlülük Hali, içinde İşgücü Piyasasında Dezavantajlı Gruplar, (Ed. Dr. Öğr. Üyesi Yavuz Kağan Yasım), Türk Metal Sendikası Araştırma ve Eğitim Merkez Kitapları, Ankara.
10. Erusta, M. (2016). Türkiye'de Hükümlü ve Eski Hükümlülere Yönelik Sosyal Politikalar (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Sakarya Ünv. SBE, Sakarya.
11. Gençtürk, Z. & Korkmaz, A. (2019). Eski hükümlü bireylerin işgücü piyasasına ilişkin görüşleri üzerine bir araştırma. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 24(2), s. 369-384.
12. Graffam, J., Smith, K., Shinkfield, A. (2004). Attitudes of employers, corrective services workers, employment support workers, and prisoners and offenders towards employing ex-prisoners and ex-offenders. Report to the Criminology Research Council. Grant 26/02–03. Deakin University
13. Güloğlu, T. & Çepni, G. G. (2022). Dezavantajlı gruplar açısından yoksulluk profilleri. Journal of Economics and Political Sciences, 2(1), s. 80-101.
14. Holzer, H. J., Raphael, S. & Stoll, M. A. (2003). Employment barriers facing ex-offenders. Urban Institute Research Brief.
15. Honeywell, C. (2018). Rehabilitation and Reintegration: Comparative Practices in the Nordic Penal Systems. Scandinavian Journal of Criminology, 39(1), 22-45.
16. Honeywell, D. W. (2018). Ex-prisoners and the transformation of self through higher education. University of York.
17. İŞKUR (2025). Erişim Tarihi: 30.01.2025, https://media.iskur.gov.tr/42249/engelli-ve-eski-hukumlu-proje-basvurulari_ek_proje-basvuru-rehberi-2021-1-donem.pdf İŞKUR, Erişim tarihi: 20.01.2025, https://www.iskur.gov.tr/is-arayan/kayit/#:~:text=Eski%20H%C3%BCk%C3%BCml%C3%BC%20Kayd%C4%B1&text=%C4%B0nternet%20%C3%BCzerinden%20eski%20h%C3%BCk%C3%BCml%C3%BC%20olarak,h%C3%BCk%C3%BCml%C3%BCler%20normal%20stat%C3%BCde%20i%C5%9Flem%20g%C3%B6recektir.
18. Kala, E. S. (2020). Türk hukukunda engelli, eski hükümlü ve terörle mücadelede yaralananların istihdamı hakkında düzenlemeler. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi Hukuk Özel Sayısı, 19, s. 56-73.
19. Kara, T. (2014). Eski Hükümlülerin İstihdamında Yaşanılan Güçlükler ve İşkur'un Bu Konudaki Rolü (Yayınlanmamış Uzmanlık Tezi). Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü, Ankara.
20. Karakartal, D. (2018). Cezaevinden çıkan eski hükümlülerin yaşadıkları sorunların incelenmesi. Uluslararası Beşeri Bilimler ve Eğitim Dergisi, 4(9), s. 72-85.
21. Morzenti, H., Baffour, T., Koelling, E. & Gringeri, C. (2021). Exploring Employer Perceptions of Hiring Ex-Offenders. CrimRxiv. https://doi.org/10.21428/cb6ab371.222d9667
22. Namal, M. K. (2019). İŞKUR Engelli Girişimciliği Destek Programı’nın İncelenmesi TR61 Bölgesi Örneği. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 42, s. 261-272.
23. Namal, M. K. & Berke, M. (2021). Eski hükümlü istihdamında karşılaşılan sorunlar ve çözüm önerileri. Yaşar Üniversitesi E-Dergisi, 16(63), s. 1338-1354.
24. Ollerton J, Giles M. J., Baldry E., Cale J. (2022). The Efficacy of Outsourced Employment Services for Adults Exiting Australian Prisons. International Journal of Offender Therapy and Comparative Criminology. 68(8), 806-824.
25. Pager, D. (2003). The Mark of a Criminal Record. American Journal of Sociology. 108(5).
26. Savaş, G. ve Eryalçın, T. (2020). Eski hükümlülerin ve denetimli serbestlik yükümlülerinin istihdamı üzerine uygulamalı bir araştırma. Toplum ve Sosyal Hizmet, 31(2), s. 336-367.
27. Savaş, M. (2020). Cezaevinden Topluma Geçişte Yeniden Suç İşlemeyi Önlemede Sosyal Politikanın Rolü. İstanbul Üniversitesi Sosyal Hizmet Dergisi, 4(2), 134-152.
28. Toper, M. & Özdemir, A. A. (2019). Kişilik, sosyal baskınlık ve önyargı: Eski hükümlülere yönelik bir inceleme. Çalışma ve Toplum, 3(62), s. 1757-1786.
29. Ören, K. (2021). Dezavantajlı Gruplar ve Sosyal Hizmet. Nobel Akademik Yayıncılık
30. Yargıtay (2022). Adli Sicil ve Arşiv Kaydı Yönetmeliği. Ankara: Yargıtay Yayınları Yurtiçinde İşe Yerleştirme Hizmetleri Hakkında Yönetmelik, Resmi Gazete: 25 Nisan 2009 Tarih ve 27210 Sayı.