MODERNİZMDEN POSTMODERNİZME GEÇİŞ SÜRECİNDE KENTSEL KİMLİK VE MEKÂNIN DEĞİŞEN ANLAMI

Modernleşme ile birlikte dünya kentlerinde çok yönlü gelişim süreci yaşanmış, modernizmin etkisi ve küreselleşme sürecinde toplumun ve kentlerin rolü değişmiştir. Sonraki dönemlerde postmodernizmin etkileriyle insanların yer ile kurduğu ilişkiler etkilenmiş, yere özgü değerler yitirilmeye başlamış, yer-zaman-mekân kavramları birbirinden kopmuştur. Böylece kentlerin ve mimari ürünlerin herhangi bir bölgeye, coğrafyaya, zamana ait olmaması kimlik sorununa neden olmuş ve yersizleşme kavramını doğurmuştur. Yersizleşme ile birlikle mimari tasarımı yönlendiren verileri ve özgün mekânları yer yapan niteliklerin ortadan kalktığı, kavramsal bütünlüğün olmadığı, fiziksel çevre-kültürel ve tarihi değerler arasında kopmaların yaşandığı bir döneme girilmiştir. Bu araştırmanın amacı, kentlerin ve mimarlığın kimliği üzerinde, modernizm sonrası postmodernizmin yarattığı etkiye bağlı olarak, yer, zaman ve mekân kavramlarındaki değişimi ortaya koymaktır. Çalışmada, yer kavramının yeni yapım teknikleri ile çoğaltılarak kopya haline getirilmesi, yerlerin aynılaşmasını ifade etmiş; tüketimin hem sahnesi hem de nesnesi olarak mekânın ele alınması, kentsel alanların metalaşmasını getirmiş; kimlik ve aidiyet kavramlarının kaybolması ise yok yerlerin çoğalmasına neden olmuş ve bu durum da zamanla kentlerde yersizleşme olarak ortaya çıkmıştır. Kentlerde postmodernizm etkisinde ortaya çıkan değişim; aynılaşma, yersizleşme ve metalaşma kavramları kapsamında dünyadan ve Türkiye’den örnekler üzerinden ele alınmıştır. Araştırma, modernizmin etkileri altında kentsel mekânın şekillenmesiyle birlikte, postmodernizmin de etkileri ile değişen kentsel mekânın zamanla aynılaşan yerlere, metalaşan yersiz alanlara dönüştüğünü anlamak açısından önemlidir.

With modernisation, a multifaceted development process has been experienced in the cities of the world, and the role of society and cities has changed in the process of globalisation and the effects of modernism. In the following periods, with the effects of postmodernism, people's relations with place were affected, place-specific values started to be lost, and the concepts of place-time-space were disconnected from each other. Thus, the fact that cities and architectural products do not belong to any region, geography and time has led to the problem of identity and has given rise to the notion of displacement. With the concept of displacement, a period in which the data that directs architectural design and the qualities that make original spaces a place has disappeared, there is no conceptual integrity, and ruptures between the physical environment and cultural and historical values have been experienced. The aim of this research is to reveal the change in the concepts of place, time, and space due to the impact of postmodernism on the identity of cities and architecture. In the study, the duplication of the concept of place by reproducing it with new construction techniques has expressed the replication of places, the handling of space as both the stage and object of consumption has led to the commodification of urban areas, the loss of identity and belonging concepts has led to the proliferation of non-existent places, and this situation has emerged as displacement in cities over time. The change that emerged in cities under the influence of postmodernism has been handled through examples from the world and Turkey within the scope of the concepts of sameness, displacement, and commodification. The research is important in terms of understanding that the urban space, which has been shaped under the effects of modernism and changed with the effects of postmodernism, has turned into places that have been transformed into places of sameness and commodification.