Grand Budapeşte Oteli Filmindeki Otelin İki Döneme ait Tasarım Anlayışı Üzerinden Yapay Zeka Desteği ile İncelenmesi
Öz
Sanatın çeşitli dalları arasında güçlü bir etkileşim bulunur. Bu çalışmada, mimarlık ve sinema arasındaki ilişki ele alınarak; mimarlıkta “mekân” kavramı ile sinemada kullanılan film estetiği ve anlatım unsurları incelenmiştir. Sinemada duygu ve düşünceyi aktarmanın temel araçlarından biri filmdir. Filmlerde kurgu, senaryo, oyuncular ve mekân unsurlarının dengesi ne kadar başarılı olursa, izleyiciye verilen mesaj da o kadar etkili olur. Bir filmde yer alan kurgu, senaryo, oyuncular ve mekân unsurları arasındaki uyum ne kadar başarılı olursa, izleyiciye verilen mesaj da o kadar etkili olur. Bu unsurlar içinde mekân, doğrudan mimarlık disiplininin kapsama alanına girer. Mimarlar mekân tasarımında dönemin özelliklerini, yapısal sistemi, kullanıcı profilini ve tasarım kriterlerini göz önünde bulundurur. Büyük Budapeşte Oteli filmi, mimarlık ile sinema arasındaki ilişkiyi en iyi yansıtan yapımlardan biridir. Filmin başrolünde bir otelin yer alması, mekânın film açısından ne kadar önemli olduğunu gösterir. Otel başrollerden biri olduğu için kurgudaki tüm detayların mekâna yansıması da izleyici tarafından görülmektedir. Yapay zekâ ise, aldığı bilgileri analiz edip, hedefe uygunluk çerçevesinde çeşitli yorumlar üretebilen bir araçtır. Araştırma kapsamında, mimari tasarım ilkelerine göre bir film analiz edilmiş ve ardından yapay zekâya “1930’ların özelliklerini koruyarak 1960’larda geçen bir versiyonunu yeniden oluştur” talimatıyla veri sağlanmıştır. Buna dayanarak, filmdeki mevcut mekân ile yapay zekâ tarafından üretilen mekân karşılaştırılmıştır ve elde edilen bulgular doğrultusunda bir değerlendirme yapılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Sinema, Mekan, Yapay Zekâ, Tasarım Yaklaşımı, Mimarlık
Destekleyen Kurum
Yazar(lar) bu makalenin araştırılması, yazarlığı ve/veya yayımlanması için hiçbir maddi destek almamışlardır.
Etik Beyan
Bu çalışma, doğrudan insan katılımı ya da etik kurul onayı gerektiren nitelikte veri içermediği için etik kurul onayı alınmamıştır.
Kaynakça
- Aalaei, M., Saadi, M., Rahbar, M. & Ekhlassi, A. (2023). Architectural layout generation using a graph constrained conditional Generative Adversarial Network (GAN), Autom Construction. 155. https://doi.org/10.1016/j.autcon.2023.105053
- Akarsu, H.T., Erdoğan, N. & Özbursalı, T. (2020). Sinemada Mimarlık, Yem Yayın, 1.baskı, İstanbul. ISBN-ISSN: 9786257008099
- Aliand, B.N. & Elzeni, M. M. (2024). AI-acd: A proposed work flow of AI-powered architectural computational design process, SSRN J., 1, 80–110. http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.4691649 Anderson, W. (Yönetmen). (2014). The Grand Budapeşte Hoteli [Film]. American Empirical Pictures, Indian Paintbrush, Studio Babelsberg. (İzlenme Tarihi: 10.03.2025) Aslan, T. & Aydın, K. (2023). Metinden Görüntü Üretme Potansiyeli Olan Yapay Zekâ Sistemleri Sanat ve Tasarım Performanslarının İncelenmesi, Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 42(2), 1049-1198. https://doi.org/10.7822/omuefd.1293657
- Ayaydın, A. (2015). Art Nouveau Akımına 21. Yüzyıl Perspektifinden Bir Bakış, Ulakbilge Sosyal Bilimler Dergisi, 3(6), s. 59-73. https://doi.org/10.7816/ulakbilge-03-06-03
- Baran, E. (2021). Bir Roman Kahramanı Olarak Notre-Dame de Paris Kilisesi: Notre Dame’ın Kamburu (Editörler Akarsu, H.T. & Erdoğan, N.). Edebiyatta Mimarlık (3. Baskı), Yem Yayın, İstanbul. ISBN: 9786259710235
- Becerik, B. (2001). Mimarlıkta estetik olgusu ve değerlendirilmesi sorunu (Doktora tezi), İstanbul Teknik Üniversitesi.
- Bölek, B., Total, O. & Özbaşaran, H. (2023), A systematic review on artificial intelligence applications in architecture, Journal of Design for Resilience in Architecture & Planning, 4(1), 91-104 https://doi.org/10.47818/DRArch.2023.v4i1085
- Castro Pena, M.L., Carballal, A., Rodríguez-Fernández, N., Santos, I. & Romero, J. (2021). Artificial intelligence applied to conceptual design. A review of its use in architecture, Autom Constr. 124 https://doi.org/10.1016/j.autcon.2021.103550 Domingos, P. (2015). The Master Algorithm: How the Quest for The Ultimate Learning Machine Will Remake Our World. Basic Books, New York
- Erdoğan, N., & Akarsu, H. T. (2023). An Evaluation Set Proposal on the Interaction of Cinema & Architecture for Improving the Creative and Aesthetic Dimensions in Architectural Art and Education. DEPARCH Journal of Design Planning and Aesthetics Research, 2 (2), 141-154. https://doi.org/10.55755/DepArch.2023.20
- Erdoğan, N., Akarsu, H.T. (2023). Architecture in Contemporary Literature, Bentham Books. ISBN: 978-981-5165-17-3 (Print)