Mühendislik Öğrencilerinin Programlama Öz-Yeterlikleri Algı Düzeylerinin Belirlenmesi ve Öğrencilerin Programlama Hakkındaki Görüşleri

Öz

Bilgisayar programlama, mühendislik öğrencileri için kritik bir beceri haline gelmiş; bu alandaki öz-yeterlik algıları, öğrenme süreçlerini doğrudan etkilemektedir. Bu çalışmada, mühendislik öğrencilerinin bilgisayar programlamaya yönelik öz-yeterlik düzeyleri ve programlama dersi hakkındaki görüşleri incelenmiştir. Karma araştırma deseninin kullanıldığı çalışmada, Türkiye’nin batısında yer alan bir üniversitenin mühendislik fakültesinden 355 öğrenciden nicel veriler, 12 öğrenciden ise nitel veriler toplanmıştır. Nicel veriler Bilgisayar Programlama Öz-Yeterlik Ölçeği ile elde edilmiş; nitel veriler ise araştırmacılar tarafından oluşturulan yarı yapılandırılmış görüşme formu ile toplanmıştır. Bulgular, öğrencilerin genel olarak orta düzeyde öz-yeterliğe sahip olduklarını ortaya koymuştur (X̄=63.86). Özellikle iş birliği ve mantıksal düşünme boyutlarında yüksek, algoritma geliştirme boyutunda ise görece düşük puanlar gözlenmiştir. Cinsiyet öz-yeterlik üzerinde anlamlı bir fark yaratmazken; bölüm, bilgisayar sahipliği ve alınan ders sayısı gibi değişkenler anlamlı farklar göstermiştir. Nitel bulgular, öğrencilerin algoritma tasarımı, hata ayıklama ve iş birliğini programlama sürecinde önemli bulduklarını göstermektedir. Bu çalışma, mühendislik öğrencilerinin öz-yeterliklerini etkileyen faktörlerin anlaşılmasına katkı sunarken, öğretim programlarının öğrencilerin algoritma geliştirme ve uygulama becerilerini destekleyecek şekilde yeniden yapılandırılması gerektiğine işaret etmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Bilgisayar programlama
• bilgi işlemsel düşünme
• öz-yeterlik

Determination of Engineering Students' Programming Self-Efficacy Perception Levels and Students' Opinions on Programming

Öz

Computer programming is a critical skill for engineering students, and self-efficacy in this domain directly influences their learning. This study examined engineering students’ self-efficacy levels in computer programming and their opinions about the programming course. Using a mixed-methods design, quantitative data were collected from 355 students and qualitative data from 12 students at a university in western Turkey. The Computer Programming Self-Efficacy Scale and a semi-structured interview form were used as data collection tools. Findings indicated that students had a moderate overall level of self-efficacy (X̄=63.86). While cooperation and logical thinking dimensions had high scores, algorithm development scored relatively low. Gender did not significantly affect self-efficacy; however, department, computer ownership, and number of programming courses taken did. Qualitative findings emphasized the importance of algorithm design, debugging, and collaboration in developing self-efficacy. The study highlights the need to revise curricula to strengthen students’ algorithmic thinking and practical skills in programming.

Anahtar Kelimeler

• Computer programming
• computational thinking
• self-efficacy

Kaynakça

1. Abdüsselam, M. S., Turan Güntepe, E., & Durukan, Ü. G. (2021). Problem çözme süreci ve öz-yeterlik algısı üzerinden programlama öğretiminin incelenmesi. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 16(31), 149-173. https://doi.org/10.35675/befdergi.758137
2. Aksoğan, M., Kalemkuş, F., & Özdemir, O. (2020). Üniversitede programlama dersi alan öğrencilerin eğitsel yazılım geliştirmeye yönelik öz-yeterlik algıları. Adnan Menderes Üniversitesi Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 11(2), 46-58.
3. Alsancak Sırakaya, D. (2019). Programlama öğretiminin bilgi işlemsel düşünme becerisine etkisi. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 23(2), 575-590. https://dergipark.org.tr/tr/pub/tsadergisi/issue/47639/448409 Altun, A., & Mazman, S. G. (2012). Programlamaya ilişkin öz yeterlilik algısı ölçeğinin Türkçe formunun güvenirlik ve geçerlik çalışması. Journal of Measurement and Evaluation in Education and Psychology, 3(2), 297-308. https://dergipark.org.tr/en/pub/epod/issue/5802/77220
4. Askar, P., & Davenport, D. (2009). An investigation of factors related to self-efficacy for Java Programming among engineering students. Online Submission, 8(1). https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED503900.pdf
5. Aytekin, A., Çakır, F. S., Yücel, Y. B., & Kulaözü, İ. (2018). Geleceğe yön veren kodlama bilimi ve kodlama öğrenmede kullanılabilecek bazı yöntemler. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 5(5), 24-41.
6. Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control (Vol. 11). Freeman.
7. Bandura, A. (2001). Social cognitive theory: An agentic perspective. Annual review of psychology, 52(1), 1-26. https://doi.org/10.1146/annurev.psych.52.1.1
8. Belmar, H. (2022). Review on the teaching of programming and computational thinking in the world. Frontiers in Computer Science, 4, 997222. https://doi.org/10.3389/fcomp.2022.997222

9. Benjamin, M. E., Brown, L. E., Sticklen, J., Ureel, L. C., & Jarvie-Eggart, M. (2023, October). Engaging Novice Programmers: A Literature Review of the Effect of Code Critiquers on Programming Self-efficacy. In 2023 IEEE Frontiers in Education Conference (FIE) (pp. 1-9). IEEE. https://ieeexplore.ieee.org/abstract/document/10342975/
10. Benli, K. S., & Tek, F. B. (2021). Programlamaya giriş dersini alan öğrencilerin programlama öz yeterlilik algılarının ve programlamaya bakış açılarının incelenmesi. Düzce Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Dergisi, 9(3), 328-347. https://doi.org/10.29130/dubited.770726
11. Boom, K.-D., Bower, M., Siemon, J., & Arguel, A. (2022). Relationships between computational thinking and the quality of computer programs. Education and Information Technologies, 27(6), 8289-8310. https://doi.org/10.1007/s10639-022-10921-z
12. Büyüköztürk, Ş. (2002). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı: İstatistik, araştırma deseni, SPSS uygulamaları ve yorum. Pegem Akademi Yayıncılık.
13. Can, A. (2018). SPSS ile bilimsel araştırma sürecinde nicel veri analizi. Pegem Akademi Yayıncılık.
14. Cetin, I., & Ozden, M. Y. (2015). Development of computer programming attitude scale for university students. Computer Applications in Engineering Education, 23(5), 667-672. https://doi.org/10.1002/cae.21639
15. Chakraborty, P. (2024). Computer, computer science, and computational thinking: Relationship between the three concepts. Human Behavior and Emerging Technologies, 2024(1), 5044787. https://doi.org/10.1155/2024/5044787
16. Chen, I.-S. (2017). Computer self-efficacy, learning performance, and the mediating role of learning engagement. Computers in Human Behavior, 72, 362-370. https://doi.org/10.1016/j.chb.2017.02.059
17. Creswell, J. W., & Plano Clark, V. L. (2023). Revisiting mixed methods research designs twenty years later. Handbook of mixed methods research designs, 1(1), 21-36. Ekici, M., & Çınar, M. (2020). Bilgisayar programlama öz-yeterlik ölçeğinin türkçe formunun geçerlik ve güvenirlik çalışması. Anadolu Journal of Educational Sciences International, 10(2), 1017-1040. https://doi.org/10.18039/ajesi.725161
18. Gezgin, D. M., & Adnan, M. (2016). Makine mühendisliği ve ekonometri öğrencilerinin programlamaya ilişkin öz yeterlik algılarının incelenmesi. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(2), 509-525. https://dergipark.org.tr/en/pub/kefad/issue/59426/853600
19. Güçlü, İ. (2020). Sosyal Bilimlerde Nicel Veri Analizi. Gazi Kitabevi.
20. Gürer, M. D., & Tokumacı, S. (2020). Mühendislik fakültesi öğrencilerinin programlamaya yönelik tutumları. Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, 9(4), 1064-1082. https://doi.org/10.30703/cije.671244
21. Hallström, J., & de Vries, M. J. (2023). Programming and computational thinking in technology education. Brill. https://brill.com/downloadpdf/display/title/69429.pdf
22. Hanjani, G. E. (2019). Computer programming self-efficacy levels of engineering bachelor students at Eastern Mediterranean University (EMU (Unpublished master's thesis), Eastern Mediterranean University.
23. Herlambang, A. D., & Rachmadi, A. (2024). Computational thinking skills theorization in the vocational high school computer programming subject context. Elinvo (Electronics, Informatics, and Vocational Education), 9(1), 64-75. http://dx.doi.org/10.21831/elinvo.v9i1.64501
24. Huffman, A. H., Whetten, J., & Huffman, W. H. (2013). Using technology in higher education: The influence of gender roles on technology self-efficacy. Computers in Human Behavior, 29(4), 1779-1786.
25. ISTE standards at ISTE (2015). ISTE website. https://www.isteconference.org/2015/program/iste_standards.php.
26. Kayri, M. (2009). Araştırmalarda gruplar arası farkın belirlenmesine yönelik çoklu karşılaştırma (post-hoc) teknikleri. Journal of Social Science, 55, 22.
27. Keskinkılıç, F., & Kalelioğlu, F. (2024). Ön lisans bilgisayar bölümü öğrencilerinin programlama kaygılarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Journal of Uludag University Faculty of Education, 37(3), 1092-1110. https://doi.org/10.19171/uefad.1493874
28. Kher, H. V., Downey, J. P., & Monk, E. (2013). A longitudinal examination of computer self-efficacy change trajectories during training. Computers in Human Behavior, 29(4), 1816-1824. https://doi.org/10.1016/j.chb.2013.02.022
29. Leech, N. L., & Onwuegbuzie, A. J. (2009). A typology of mixed methods research designs. Quality & Quantity, 43(2), 265-275. https://doi.org/10.1007/s11135-007-9105-3
30. Lewis, J. E., Robinson, B. S., & Hawkins, N. (2020, June). First-year engineering student perceptions in programming self-efficacy and the effectiveness of associated pedagogy delivered via an introductory, Two-Course Sequence in Engineering. In 2020 ASEE Virtual Annual Conference Content Access. Liu, Y. C., & Chen, H. Y. (2023, August). Exploring Self-Efficacy of Students’ Computer Programming Learning. In 2023 IEEE 6th International Conference on Knowledge Innovation and Invention (ICKII) (pp. 410-412). IEEE. https://ieeexplore.ieee.org/abstract/document/10332701/
31. Marakas, G. M., Yi, M. Y., & Johnson, R. D. (1998). The multilevel and multifaceted character of computer self-efficacy: Toward clarification of the construct and an integrative framework for research. Information systems research, 9(2), 126-163. https://doi.org/10.1287/isre.9.2.126
32. Mazman, S. G., & Altun, A. (2013). Programlama–I dersinin BÖTE bölümü öğrencilerinin programlamaya ilişkin öz yeterlilik algıları üzerine etkisi. Öğretim Teknolojileri ve Öğretmen Eğitimi Dergisi, 2(3). https://dergipark.org.tr/en/pub/jitte/issue/25082/264710
33. Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1984). Drawing valid meaning from qualitative data: Toward a shared craft. Educational researcher, 13(5), 20-30.
34. Özmen Yağız, B., & Usluel, Y. K. (2024). Bilgisayımsal düşünme becerilerinin oyun programlama aracılığıyla geliştirilmesi: ortaokul öğrencileri için bir çerçeve. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 10(2), 467-486. https://doi.org/10.31592/aeusbed.1444312
35. Özonur, M. (2022). Computer programming students’ learning motivation in programming courses. Journal of Advanced Education Studies, 4(1), 61-69. https://doi.org/10.48166/ejaes.1123170
36. Özyurt, Ö., & Özyurt, H. (2015). Bilgisayar programcılığı öğrencilerinin programlamaya karşı tutum ve programlama öz-yeterliklerinin belirlenmesine yönelik bir çalışma Eğitimde Kuram ve Uygulama, 11(1), 51-67. https://dergipark.org.tr/en/pub/eku/issue/5464/74179
37. Patton, M. Q. (2014). Nitel araştırma ve değerlendirme yöntemleri. Pegem Akademi Yayıncılık.
38. Ramalingam, V., LaBelle, D., & Wiedenbeck, S. (2004, June). Self-efficacy and mental models in learning to program. In Proceedings of the 9th annual SIGCSE conference on Innovation and technology in computer science education (pp. 171-175). https://doi.org/10.1145/1007996.1008042
39. Sayın, Z., & Seferoğlu, S. S. (2016). Yeni bir 21. yüzyıl becerisi olarak kodlama eğitimi ve kodlamanın eğitim politikalarına etkisi. Akademik Bilişim Konferansı, 3(5), 1-13.
40. Shingala, M. C., & Rajyaguru, A. (2015). Comparison of post hoc tests for unequal variance. International Journal of New Technologies in Science and Engineering, 2(5), 22-33.
41. Taşpınar, M. (2017). Sosyal bilimlerde spss uygulamalı nicel veri analizi. Pegem Akademi Yayıncılık.
42. Tsai, M.-J., Wang, C.-Y., & Hsu, P.-F. (2019). Developing the computer programming self-efficacy scale for computer literacy education. Journal of Educational Computing Research, 56(8), 1345-1360. https://doi.org/10.1177/0735633117746747
43. Turan, S. B., & Erdoğan, A. (2025). Scratch’s impact on technological pedagogical content knowledge, computational thinking skills, and computing attitudes of prospective elementary mathematics teachers. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 25(1), 425-445. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2025..-1443206 Uysal, H., & Ocak, M. A. (2023). Mühendislik öğrencilerinin ters-yüz sınıf modeli ile programlama öğrenimindeki öz-yeterlilik ve bağlılık algıları. Bayterek Uluslararası Akademik Araştırmalar Dergisi, 6(1), 36-70. https://doi.org/10.48174/buaad.1267998
44. Üzüm, B., Elçiçek, M., & Pesen, A. (2024). Programlama öğretiminin bilgi işlemsel düşünme becerisi üzerindeki etkisi: bir meta-analiz çalışması. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 23(49), 1690-1713. https://doi.org/10.46928/iticusbe.1469733
45. Wing, J. M. (2006). Computational thinking. Communications of the ACM, 49(3), 33-35. https://doi.org/10.1145/1118178.1118215
46. Wing, J. M. (2008). Computational thinking and thinking about computing. Philosophical Transactions of the Royal Society A: Mathematical, Physical and Engineering Sciences, 366(1881), 3717-3725. https://doi.org/10.1098/rsta.2008.0118
47. Yıldırım, A., & Simsek, H. (1999). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
48. Yıldız Durak, H. (2018). Digital story design activities used for teaching programming effect on learning of programming concepts, programming self‐efficacy, and participation and analysis of student experiences. Journal of Computer Assisted Learning, 34(6), 740-752. https://doi.org/10.1111/jcal.12281