Technology acceptance measure for teachers: T-TAM / Öğretmenler için teknoloji kabul ölçeği: Ö-TKÖ
Öz
Bireylerin teknoloji kabul ve kullanımlarını etkileyen değişkenlerin belirlenmesi üzerine pek çok araştırma tamamlanmıştır. Ancak, başarılı bir teknoloji uyumunda vazgeçilemez ve kritik öneme sahip olan öğretmenler üzerinde alanyazı sınırlıdır. Bu çalışmanın amacı öğretmenlerin bilgi ve iletişim teknolojilerine yönelik kabul ve kullanım niyetlerini ortaya çıkaran bir ölçek geliştirmektir. Bu amaçla, çalışmada teknoloji kabul ve kullanım davranışlarını inceleyen teoriler ve bu teorileri esas alarak yapılmış olan araştırmalarda yaygın olarak kullanılan faktörleri tespit etmiştir. Üç farklı örneklem üzerinde (n1=436, n2=440 ve n3=2122) yapılan ölçüm modeli doğrulaması sonucunda 37 maddeden oluşan 11 faktör: algılanan kullanışlılık, algılanan kullanım kolaylığı, kullanıma yönelik tutum, öznel norm, öz yeterlik, kolaylaştırıcı durumlar, teknolojik karmaşa, kaygı, algılanan eğlence, uygunluk ve davranışsal niyet olarak isimlendirilmiştir. Ölçüm modelinin uygunluğu SPSS AMOS 21 programı kullanılarak test edilmiştir. Tek ve çok değişkenli normallik varsayımlarının sağlandığı araştırmada ayrıca model uygunluğu için farklı tam, hassas ve kıyaslamalı uyum indeksleri kullanmışlardır. Ek olarak modelin geçerliği ise üç aşamadan oluşan yakınsak ve ayırma geçerliği aşamalarından geçirilmiştir. Ölçüm modelinin faktör yapısını belirlemek için kullanılan doğrulayıcı faktör analizi alternatif modellerle test edilmiş ve alt gruplar açısından ölçüm değişmezliği testlerine tabi tutulmuştur. Sonuç olarak, sıkı ve hassas istatistiksel testlerden geçirilen Ö-TKM ölçeği öğretmenler üzerinde geçerliği sağlanmış modeli açıklama gücü ise örnekleme göre değişebileceği tahmin edilmektedir. Ölçme modelinin tahmin gücünü arttırmak ve geçerliğini sağlamak amacıyla farklı örneklemlerde uygulanması önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- χ 2 951,953 Anlamlı Değil Klem (2000), Kline (2005), McDonald and Ho (2002) p < 0.05
- χ 2 / df 1,658 < 3 Gefen, Karahanna, and Straub (2003)
- SRMR 0.0408 < 0.05 Klem (2000), McDonald and Ho (2002)
- RMSEA 0.039 < 0.05 (mükemmel uyum) McDonald and Ho (2002) (0.034, 0.043) < 0.08 (düşük uyum)
- CFI 0.965 =>0.90 Klem (2000), McDonald and Ho (2002), TLI 0.959 =>0.90 Klem (2000), McDonald and Ho (2002) Koeske (1994), DFA’da geçerlik kavramını sonuçların geçerliği ve ölçümlerin geçerliği olmak üzere iki bölüme ayırmıştır. Sonuçların geçerliği, araştırmanın bulgularına yönelik yapılan yorumlarla ilgilenirken ölçümlerin geçerliği ise kurulan model sonucunda elde edilen ölçeğin sahip olduğu bir takım özelliklerinin geçerliliği üzerine yoğunlaşır (Harrington, 2009). DFA’da araştırmacı için sunulan bir avantaj da modelin geçerliğini farklı faktör yapılarındaki modeller ile karşılaştırılmaya imkân sağlamasıdır. 11 faktörden oluşan Ö-TKÖ beş farklı model için test edilmiş ve ilgili sonuçlar Tablo 4’de sunulmuştur. Boş model her bir maddenin kendi başına bir faktör oluşturduğu ve bunların ilişkisiz olduklarını varsayan modeldir. Tek Faktörlü Model bütün maddelerin tek bir faktör altında toplandığını varsayan modeldir. İlişkisiz Model araştırmacılarca tanımlanan modelde faktörlerin ilişkisiz olduğunu varsayan modeldir. Kuramsanan Model ise tam olarak araştırmacılarca tanımlanan modeldir. Son olarak, İkinci Düzey DFA Modeli ise araştırmacılarca tanımlanan modeldeki faktörlerin tekil bir faktör tarafından yordandığını varsayan modeldir. Sonuçlar uyumu en yüksek olan modelin araştırmacılarca kuramsanan model olduğunu göstermektedir. Böylece ölçek; AK (4 madde), AKK (3 madde), AE (4 madde), K 3 madde), DN (4 madde), U (3 madde), TK (3 madde), ÖN (3 madde), KD (3 madde), KYT (4 madde) ve Ö (3 madde) faktörlerinden oluşmuştur. Tablo Alternatif Modeller İçin DFA
- Model χ 2 Df χ 2 /df TLI CFI RMSEA SRMR Boş Model 114120 666 224 ----.192 --Tek Faktörlü Model 50881 629 092 .563 .587 .127 .111
- İlşkisiz Model 34686 629 422 .727 .723 .100 .318
- Kuramsanan Model 9953 574 658 .965 .959 .039 .040
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
-
Yayımlanma Tarihi
4 Eylül 2014
Gönderilme Tarihi
4 Eylül 2014
Kabul Tarihi
-
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2014 Cilt: 10 Sayı: 4