İklim Riskinin Gölgesinde Sermaye Piyasaları: Türk İmalat Sektöründe Bir Araştırma

Öz

Bu çalışmada iklim risklerinin Türkiye’deki imalat işletmelerinin hisse senedi getirileri üzerindeki etkisi incelenmiştir. Bu amaçla Borsa İstanbul’da işlem gören 68 adet imalat işletmesinin 2000-2022 yılları arasındaki yıllık verileri ile heteroskedastisite ve kesitsel bağımlılığa dayanıklı Driscoll-Kraay standart hatalarına sahip panel veri regresyonu kullanılarak analiz yapılmıştır. Çalışmanın sonuçları geçiş iklim riski olarak sınıflandırılan karbon emisyonlarının hisse senedi getirileri üzerinde istatistiksel olarak zayıf bir anlamlılık düzeyinde (p<0.10) anlamlı ve negatif etkisi olduğunu, ancak yağış ve sıcaklık miktarının anlamlı bir etkisinin olmadığını ortaya koymaktadır. Bu sonuç yatırımcılar tarafından geçiş risklerinin hisse senedi değerlemelerine dahil edildiğini ve karbon risklerinin fiyatlandığını göstermektedir. Karbon emisyonlarının artışı piyasa tarafından maliyetli ve riskli olarak algılanmakta ve bu da hisse senedi getirilerini düşürmektedir. Bununla birlikte büyüme fırsatları, piyasa/defter değeri oranı ve net kâr marjı gibi firma düzeyindeki finansal göstergeler ile enflasyon ve faiz oranları gibi makroekonomik faktörler de getirileri etkilemektedir. Bu çalışma, yatırım kararlarında çevresel faktörlerin gittikçe artan önemini vurgulamakta ve politika yapıcılara öneriler sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• İklim Riskleri
• Hisse Senedi Getirisi
• Karbon Emisyonları
• ESG

Capital Markets in The Shadow of Climate Risk: Evidence from the Turkish Manufacturing Sector

Öz

This study examines the impact of climate risks on the stock returns of manufacturing enterprises in Turkey. For this purpose, annual data between 2000-2022 of 68 manufacturing enterprises traded on Borsa Istanbul and whose data can be accessed continuously are used, and the analysis is carried out with panel data regression with Driscoll-Kraay standard errors resistant to heteroskedasticity and cross-sectional dependence. The results of the study reveal that carbon emissions, classified as transition climate risk, have a statistically significant and negative effect on stock returns at a weak significance level (p<0.10), but the amount of precipitation and temperature do not have a significant effect. This result shows that transition risks are included in stock valuations by investors and carbon risks are priced. The increase in carbon emissions is perceived as costly and risky by the market, which reduces stock returns. In addition, firm-level financial indicators such as growth opportunities, price-to-book value ratio, and net profit margin, and macroeconomic factors such as inflation and interest rates, also affect returns. This study emphasizes the increasing importance of environmental factors in investment decisions and offers suggestions to policymakers.

Anahtar Kelimeler

• Climate Risks
• Stock Returns
• Carbon Emissions
• ESG

Kaynakça

1. Abdullah, D.A. and Hayworth, S.C. (1993). Macroeconometrics of stock price fluctuations. Quarterly Journal of Business and Economics, 32(1), 50–67. Retrieved from https://www.jstor.org/
2. Acaravcı, Kakilli, S., Ural, T. ve Karaömer, Y. (2018). Hisse senedi getirisi ve sermaye yapısı ilişkisine etki eden faktörlerin yapısal eşitlik modellemesi ile analizi. İşletme ve İktisat Çalışmaları Dergisi, 6(4), 26-38. https://doi.org/10.32479/iicd.152
3. Addoum, J.M., Ng, D.T. and Ortiz-Bobea, A. (2020). Temperature shocks and establishment sales. Review of Financial Studies, 33(3), 1331–1366. https://doi.org/10.1016/j.jfineco.2023.07.002
4. Akalın M. (2014). İklim değişikliğinin tarım üzerindeki etkileri: Bu etkileri gidermeye yönelik uyum ve azaltım stratejileri. Hitit Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(2), 351-377. https://doi.org/10.17218/husbed.87012
5. Aktas, M. (2009). İstanbul Menkul Kıymetler Borsasında hisse senedi getirilileri ile ilişkili olan finansal oranların araştırılması. İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi, 37(2), 137-150. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/en/pub/iuisletme/
6. Akyol, H. (2022). İklim değişikliği Türkiye’de ekonomik büyüme için bir risk oluşturur mu? Afet ve Risk Dergisi, 5(1), 179-195. https://doi.org/10.35341/afet.996986
7. Alagidede, P. and Panagiotidis, T. (2010). Can common stocks provide a hedge against inflation? Evidence from African countries. Review of Financial Economics, 19(3), 91-100. https://doi.org/10.1016/j.rfe.2010.04.002
8. Albanese M., Caporale G.M., Colell, I. and Spagnolo, N. (2025). The effects of physical and transition climate risk on stock markets: Some multi-country evidence. International Economics, 181, 1-17. http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.4882441

9. Amel-Zadeh, A. (2021). The financial materiality of climate change: Evidence from a global survey (SSRN Working Paper No. 3295184). Retrieved from https://ssrn.com/abstract=3295184
10. Aminah, L.S. (2021). The effect of current ratio, net profıt margin, and return on assets on stock return. Marginal Journal of Management Accounting General Finance and International Economic Issues 1(1), 1-9. doi:10.55047/marginal.v1i1.8
11. Antoniuk, Y. (2023). The effect of climate disclosure on stock market performance: Evidence from Norway. Sustainable Development, 31, 1008–1026. https://doi.org/10.1002/sd.2437
12. Anwar, Y. and Rahmalia, L. (2019). The effect of return on equity, earning per share, and price earning ratio on stock prices. The Accounting Journal of BINANIAGA, 4(1),57-66. doi:10.33062/ajb.v4i01.360
13. Aras, G. and Yılmaz M.K. (2008). Price-earnings ratio, dividend yield, and market-to-book ratio to predict return on stock market: Evidence from the emerging markets. Journal of Global Business and Technology, 4(1), 18-30. Retrieved from https://gbata.org/journal-of-global-business-and-technology-jgbat/
14. Ardia, D., Bluteau, K., Boudt, K. and Inghelbrecht, K. (2024). Climate change concerns and the performance of green vs. brown stocks. Management Science, 69(12), 7607-7632. https://doi.org/10.1287/mnsc.2022.4636
15. Assefa, T.A., Esqueda O.A. and Mollick, A.E. (2017). Stock returns and interest rates around the World: A panel data approach. Journal of Economics and Business, 89, 20-35. https://doi.org/10.1016/j.jeconbus.2016.10.001
16. Bai, J. and Ng, S. (2004). A PANIC attack on unit roots and cointegration. Econometrica, 72(4), 1127-1177. https://doi.org/10.1111/j.1468-0262.2004.00528.x
17. Balvers, R., Du, D. and Zhao, X. (2017). Temperature shocks and the cost of equity capital: Implications for climate change perceptions. Journal of Banking & Finance, 77, 18–34, https://doi.org/10.1016/j.jbankfin.2016.12.013
18. Bansal, R., Ochoa, M. and Kiku, D. (2017). Climate change and growth risks (NBER Working Paper No: 23009) Retrieved from https://ssrn.com/abstract=2892433
19. Başoğlu, A. (2014). Küresel iklim değişikliğinin ekonomik etkileri. Sosyal Bilimler Dergisi,7, 175-196. Erişim adresi: https://www.ktu.edu.tr/
20. Başoğlu, A. ve Telatar, O.M. (2013). İklim değişikliğinin etkileri: Tarım sektörü üzerine ekonometrik bir uygulama. Sosyal Bilimler Dergisi, 6, 7-25. Erişim adresi: https://www.ajindex.com/
21. Bolton, P. and Kacperczyk, M. (2021). Do investors care about carbon risk? Journal of Financial Economics, 142(2), 517- 549. https://doi.org/10.1016/j.jfineco.2021.05.008
22. Boungou, W. and Urom, C. (2023). Climate change-related risks and bank stock returns. Economics Letters, 224(4), 111011. https://doi.org/10.1016/j.econlet.2023.111011
23. Boungou, W. and Yatie, A. (2022). Climate change and global stock market returns. Economics Bulletin, 42(4), 1888-1900. Retrieved from https://hal.science/
24. Cassola, N., Morana, C. and Ossola, E. (2024). Climate change risk pricing in the European stock market. Applied Economics, 57(58), 1–23. https://doi.org/10.1080/00036846.2024.2425447
25. Cengiz, H. ve Püskül, A.S.Ö. (2016). Hisse senedi getirileri ve kârlılık arasındaki ilişki: Borsa İstanbul endeksinde işlem gören işletmelerin analizi. Yalova Sosyal Bilimler Dergisi, 6(12), 295-306. https://doi.org/10.17828/yalovasosbil.289021
26. CFA. (2020). Climate change analysis in the investment process. Retrieved from https://rpc.cfainstitute.org/
27. Chang, C.-L., Ilomäki, J., Laurila, H. and McAleer, M. (2020). Causality between CO2 emissions and stock markets. Energies, 13(11), 1-14. https://doi.org/10.3390/en13112893
28. Cheema-Fox, A., LaPerla, B.R., Serafeim, G., Turkington, D. and Wang, H. (2021). Decarbonizing everything. Financial Analysts Journal, 77(3), 1–16. doi:10.1080/0015198X.2021.1909943
29. Chen, Y. and Sharma, A. (2024). How much does climate-related risk impact stock and commodity markets: A comparative study of the US and China. Finance Research Letters, 62, 1-12, https://doi.org/10.1016/j.frl.2024.105134
30. Chen, Y., Mamor R., Spagnolo, F. and Spagnolo, D. (2024) Stock market returns and climate risk in the U.S. Journal of Multinational Financial Management, 77, 100887. doi:10.1016/j.mulfin.2024.100887
31. Choudhry, I. (2001). Inflation and rates of return on stocks: Evidence from high inflation countries. Journal of International Financial Markets, Institutions and Money, 11(1), 75-96. https://doi.org/10.1016/S1042-4431(00)00037-8
32. Curtin, J., McInerney, C., Gallachóir, B.Ó., Hickey, C., Deane, P. and Deeney, P. (2019). Quantifying stranding risk for fossil fuel assets and implications for renewable energy investment: A review of the literature. Renewable and Sustainable Energy Reviews, 116, 1-13. https://doi.org/10.1016/j.rser.2019.109402
33. Demiralp, M. (2022). İklim değişikliğinin turizm üzerine etkisi. Çevre Şehir ve İklim Dergisi, 1(2), 251-272. https://orcid.org/0000-0001-6560-7768
34. Ding, Y., Sun, C. and Xu, J. (2020). Climate change and industrial performance: Evidence from remote sensing data (SSRN Working Paper No. 3637698). Retrieved from https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=3637698
35. Driscoll, J. and Kraay, A.C. (1998). Consistent covariance matrix estimation with spatially dependent data. Review of Economics and Statistics, 80, 549-560. https://doi.org/10.1162/003465398557825
36. Ege, İ. ve Bayrakdaroğlu, A. (2009). İMKB şirketlerinin hisse senedi getiri başarılarının lojistik regresyon tekniği ile analizi. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 5(10), 139-158. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/ijmeb/
37. Engle, R.F., Giglio, S., Kelly, B., Lee, H. and Stroebel, J. (2020). Hedging climate change news. Review of Financial Studies, 33(3), 1184–1216. doi:10.1093/rfs/hhz072
38. EPA. (2025). Recommendations of the task force on climate-related financial disclosures. Retrieved from https://www.epa.gov/climateleadership/climate-risks-and-opportunities-defined
39. Fafchamps, M., Udry, C. and Czukas, K. (1998). Drought and saving in West Africa: Are livestock a buffer stock? Journal of Development Economics, 55(2), 273-305. https://doi.org/10.1016/S0304-3878(98)00037-6
40. Fedorova, E. and Iasakova, P. (2024). The impact of climate change news on the US stock market. The Journal of Risk Finance, 25(2), 293-320. https://doi.org/10.1108/JRF-06-2023-0133
41. Ge, Z., Liu, O and Wei, Z. (2024). Assessment of bank risk exposure considering climate transition risks. Finance Research Letters, 67, 105903. https://doi.org/10.1016/j.frl.2024.105903
42. Gong, X., Song, Y., Fu, C. and Li, H. (2023). Climate risk and stock performance of fossil fuel companies: An international analysis. Journal of International Financial Markets, Institutions and Money,89, 1-14, https://doi.org/10.1016/j.intfin.2023.101884
43. Gorganli, J. and Vakilifard, H. (2014). The effect of firm size and growth opportunity on accounting discretion and its relationship with future stock return (management opportunism test). European Online Journal of Natural and Social Sciences, 3(3), 511-521. Retrieved from https://european-science.com/eojnss/
44. Graham, F.C. (1996). Inflation, real stock returns, and monetary policy. Applied Financial Economics, 6(1), 29–35. doi:10.1080/096031096334448
45. Gündüz, Ç. (2025). The impact of climate change on financial performance of the electricity industry: The case of Türkiye. Ekonomi Politika ve Finans Araştırmaları Dergisi, 10(1), 92-106. https://doi.org/10.30784/epfad.1588558
46. Güriş, S. (2015). Stata ile panel veri modelleri (1.bs.) İstanbul: DER Yayınları.
47. Güriş, S. ve Pala, A. (2016). Hisse senedi getirisi ve firma karakteristikleri arasındaki ilişkinin Borsa İstanbul üzerinde test edilmesi: Panel veri modeli uygulaması. Finansal Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi, 8(15), 413-421. https://doi.org/10.14784/marufacd.266453
48. Hayaloğlu, P. (2019). İklim değişikliğinin tarım sektörü ve ekonomik büyüme üzerindeki etkileri. Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 9(25), 51-62. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/gumus/
49. Hong, H., Li, F.W. and Xu, J. (2019), Climate risks and market efficiency. Journal of Econometrics, 208(1), 265-281. https://doi.org/10.1016/j.jeconom.2018.09.015
50. Horasan, M. (2010). Firma büyüklüğünün hisse senedi getirilerine etkisi. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11(1), 327-339. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/en/pub/ataunisosbil/
51. Hsu, P.H., Li, K. and Tsou, C.H. (2022). The pollution premium. Journal of Finance, 78(3), 1-63. http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.3578215
52. Ibrahim, M.H. and Aziz, H. (2003). Macroeconomic variables and the Malaysian equity market: A view through rolling subsamples. Journal of Economic Studies, 30(1), 6-27. https://doi.org/10.1108/01443580310455241
53. İçke, B.T. ve Aytürk, Y. (2012). Fiyat- kazanç oranı etkisinin değer yatırım stratejileri kapsamında analizi: İMKB için ampirik bir uygulama. Öneri Dergisi, 9(35), 103-115. https://doi.org/10.14783/od.v9i35.1012000255
54. Jiang, R. and Weng, C. (2019). Climate change risk and agriculture-related stocks (SSRN Working Paper No. 3506311). Retrieved from https://ssrn.com/abstract=3506311
55. Jin, Z. and Cairang, A. (2025). Impact of climate risk on airline stock price volatility. Finance Research Letters,73, 1-8. https://doi.org/10.1016/j.frl.2024.106648
56. Jung, H. and Song, C.K. (2023). Managerial perspectives on climate change and stock price crash risk. Finance Research Letters, 51, 1-8, https://doi.org/10.1016/j.frl.2022.103410
57. Kalisa, W., Zhang, J., Igbawua, T., Ujoh, F., Ebohon, O. J., Namugize, J.N. and Yao, F. (2020). Spatio-temporal analysis of drought and return periods over the East African region using Standardized Precipitation Index from 1920 to 2016. Agricultural Water Management, 237, 106195. https://doi.org/10.1016/j.agwat.2020.106195
58. Karaca, Y.S. ve Başcı, Y.S. (2011). Hisse senedi performansını etkileyen rasyolar ve İMKB 30 endeksinde 2001-2009 dönemi panel veri analizi. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 16(3), 337-347. Erişim adresi: http://acikerisim.sdu.edu.tr/
59. Kaya, V., Çömlekçi, İ. ve Kara, O. (2015). Hisse senedi getirilerini etkileyen makroekonomik değişkenler 2002–2012 Türkiye Örneği. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 35, 167-176. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/dpusbe
60. Kessel, R.A. (1956). Inflation-caused wealth redistribution: A test of hypothesis. The American Economic Review, 46(1), 128–41. https://doi.org/10.2307/1055959
61. Khan, M.I. (2009). Price earning ratio and market to book ratio. IUB Journal of Social Sciences and Humanities, 7(2), 103-112. Retrieved from https://mpra.ub.uni-muenchen.de/
62. Kılıç, C. (2009). Küresel iklim değişikliği çerçevesinde sürdürülebilir kalkınma çabaları ve Türkiye. Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 10(2), 19-41. Erişim adresi: https://esjournal.cumhuriyet.edu.tr/
63. Kızılkaya, O. ve Mike, F. (2023). İklim değişikliğinin ekonomik büyüme üzerindeki etkisi: Türkiye üzerine ampirik bir değerlendirme. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 57, 403-411. https://doi.org/10.30794/pausbed.1169890
64. Krueger, P., Sautner, Z. and Starks, L.T. (2020). The importance of climate risks for institutional investors. Review of Financial Studies, 33(3), 1067–1111. http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.3235190
65. Kurtaran, A. (2014). Hisse senedi değerlendirme yöntemlerinin yatırım kararlarındaki başarısının değerlendirilmesi. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, 13, 155-168. https://doi.org/10.18092/ijeas.41110
66. Kusmayadi, D., Rahman, R. and Abdullah, Y. (2018). Analysis of the effect of net profit margin, price to book value, and debt to equity ratio on stock return. International Journal of Recent Scientific Research, 9(7F), 28091-28095. doi:10.24327/IJRSR
67. Lee, B.-S. (1992). Causal relations among stock returns, interest rates, real activity, and inflation. The Journal of Finance, 47(4), 1591–1603. https://doi.org/10.2307/2328955
68. Li, C., Liu, Y. and Pan, L. (2024). A study of impact of climate change on the U.S. stock market as exemplified by the NASDAQ 100 index constituents. Scientific Reports 14(1), 1-9. https://doi.org/10.1038/s41598-024-66109-7
69. Nargeleçekenler, M. (2011). Hisse senedi fiyatları ve fiyat/kazanç oranı ilişkisi: Panel verilerle sektörel bir analiz. Business and Economics Research Journal, 2(2), 165-184. Erişim adresi: https://www.berjournal.com/tr/
70. Özgür, C. (2019). A panel ARDL application on the research of the relationships between stock returns and financial ratios. Istanbul Management Journal, 86, 97-112. http://doi.org/10.26650/imj.2019.86.0005
71. Özmen, M., Karlılar, S. ve Karlılar, G. (2017). Türkiye için döviz kuru, faiz ve enflasyonun hisse senedi getirileri üzerine etkileri. Çukurova Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 21(1), 107-120. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/cuiibfd/
72. Pástor, L., Stambaugh, R.F. and Taylor, L.A. (2022). Dissecting green returns. Journal of Financial Economics, 146(2), 403-424. https://doi.org/10.1016/j.jfineco.2022.07.007
73. Penzin, D., Isah, K.O. and Salisu, A.A. (2024). Climate change-stock return volatility nexus in advanced economies: The role of technology shocks. Journal of Economic Studies, 52(1), 119-135. https://doi.org/10.1108/JES-08-2023-0419
74. Pulungan, D.R. and Insan, M.Y. (2020). Effect of net profit margin and return on equity on the stock price. International Journal of Economic, Technology and Social Sciences, 1(2), 23–28. https://doi.org/10.53695/injects.v1i1.58
75. Schober, P., Boer, C. and Schwarte, L.A. (2018). Correlation coefficients: Appropriate use and interpretation. Anesthesia & Analgesia. 126, 1763-1768. doi: 10.1213/ANE.0000000000002864
76. Sevim, B. ve Zeydan, Ö. (2007). İklim değişikliğinin Türkiye turizmine etkileri. Çeşme Ulusal Turizm Sempozyumu’nda sunulan bildiri, Çeşme, İzmir. Erişim adresi: https://acikerisim.kastamonu.edu.tr/items/71dd6601-deea-4e10-8c3b-ebe89d009cd8/
77. Şişman, M.E., Çömlekçi, İ. ve Şahin, Ö. (2017). Hisse senedi fiyatını etkileyen işletme düzeyindeki faktörler: Borsa İstanbul’da bir uygulama. Balkan Sosyal Bilimler Dergisi, 6(11), 88-107. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/bsbd/
78. Tankov, P. and Tantet, A. (2019). Climate data for physical risk assessment in finance (SSRN Working Paper No. 3480156) Retrieved from https://ssrn.com/abstract=3480156
79. Terim, B. ve Kayalı, C.A. (2009). Sermaye yapısını belirleyici etmenler: Türkiye’de imalat sanayi örneği. Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(1), 125-154. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/cbayarsos
80. Titman, S. and Warga, A. (1989). Stock returns as predictors of interest rates and inflation. Journal of Financial and Quantitative Analysis, 24(1), 47-58. doi:10.2307/2330747
81. Tommaso, C., Matteo, F. and Pacelli, V. (2024) The impact of climate policy uncertainty on the Italian financial market. Finance Research Letters, 69, 106094https://doi.org/10.1016/j.frl.2024.106094
82. Trigeorgis, L. and Lambertides, N. (2014). The role of growth options in explaining stock returns. Journal of Financial and Quantitative Analysis, 49(3), 749-771. doi:10.1017/S0022109014000118
83. Venturini, A. (2022). Climate change, risk factors and stock returns: A review of the literature. International Review of Financial Analysis,79, 1-18, https://doi.org/10.1016/j.irfa.2021.101934
84. Widodo, P.A., Isman, Hidayat, S. and Risdayani (2023). Spearman and Pearson correlation tests: Analyzing negative and car correlation in Indonesian Islamic finance (2021-2023). Paper presented at the International Summit on Science, Technology, and Humanity. Retrieved from https://proceedings.ums.ac.id/iseth/article/view/5327
85. Yerdelen Tatoğlu, F. (2012). Panel veri ekonometrisi (1.bs.). İstanbul: Beta Yayınları.
86. Yerdelen Tatoğlu, F. (2016). Panel veri eknoometrisi Stata uygulamalı (3. bs.). İstanbul: Beta Yayınları.
87. Yerdelen Tatoğlu, F. (2020). İleri panel veri analizi Stata uygulamalı (4. bs.). İstanbul: Beta Yayınları.
88. Yıldırım, S., Ögel, S. ve Alhajrabee, O. (2020). Enflasyon ve faiz oranlarının hisse senedi getirilerine etkisinin araştırılması: BIST mali endeksi üzerinde ampirik uygulama. Balkan Sosyal Bilimler Dergisi, 9(17), 185-191. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/bsbd/