CAMELS Modeli Bileşenlerinin Bankaların Finansal Performansına Etkisinin İncelenmesi: Türkiye’de Faaliyet Gösteren Bankalarda Bir Uygulama

Öz

Bankaların düzenli performans analizleri hem bireysel kurumların hem finansal sistemin sürdürülebilirliği için büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmanın amacı; ilk olarak Türk bankacılık sektöründe faaliyet gösteren ticari ve katılım bankalarının 2014-2023 arasındaki 10 yıllık performanslarını CAMELS modeli ile analiz etmektir. İkinci olarak ise CAMELS modeli bileşenlerinin bankaların finansal performansı üzerindeki etkilerini ortaya çıkarmaktır. Bu amaçla CAMELS modelinin skorları elde edilmiş ve iki farklı regresyon modeli kurulmuştur. Bu modellerde bağımlı değişkenler olarak ROA ve ROE, bağımsız değişkenler olarak CAMELS oranları kullanılmıştır. Analizler sonucunda ticari bankaların C ve A, katılım bankalarının ise L ve S bileşenleri açısından daha iyi performansa sahip olduğu görülmüştür. Sermaye yapısı bakımından yabancı sermayeli banka gruplarının kamu sermayeli ve özel sermayeli banka gruplarına göre daha iyi finansal performansa sahip, aktif büyüklüğü açısından ise küçük ölçekli banka büyük öçekli banka grubuna göre yüksek CAMELS değerine sahip olduğu tespit edilmiştir. Panel veri analizi sonuçlarında ise ROA ile C, E ve S bileşenleri arasında pozitif yönlü, ROE ile E bileşeni arasında pozitif, C ve L bileşenleri arasında negatif yönlü ilişki olduğu tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Bankacılık
• CAMELS Modeli
• Finansal Performans
• Panel Veri Analizi

Examining The Effect of CAMELS Model Components on Banks’ Financial Performance: Evidence from Banks Operating in Turkey

Öz

Regular performance analyses of banks are crucial for the sustainability of both individual institutions and the financial system. The purpose of this study is to analyze the 10-year performance of commercial and participation banks operating in the Turkish banking sector between 2014 and 2023 using the CAMELS model. Secondly, to reveal the impact of the CAMELS model components on banks' financial performance. For this purpose, CAMELS model scores were obtained, and two different regression models were constructed. In these models, ROA and ROE were used as dependent variables, and CAMELS ratios were used as independent variables. The analyses revealed that commercial banks outperformed the C and A components, while participation banks outperformed the L and S components. In terms of capital structure, foreign-owned bank groups were found to have better financial performance than public and privately owned bank groups, and in terms of asset size, small-scale banks had higher CAMELS values than large-scale banks. Panel data analysis results revealed a positive relationship between ROA and the C, E, and S components, a positive relationship between ROE and the E component, and a negative relationship between the C and L components.

Anahtar Kelimeler

• Banking
• CAMELS Model
• Financial Performance
• Panel Data Analysis

Kaynakça

1. Abdullayev, M. (2013). Türk bankacılık sektöründe dezenflasyon sürecinde CAMELS analizi. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 37, 97-112. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/dpusbe
2. Abreu, M. and Mendes, V. (2001). Commercial bank interest margins and profitability: Evidence for some EU countries. Pan-European Conference Jointly Organised by the IEFS-UK & University of Macedonia Economic & Social Sciences, 34, 17-20. Retrieved from https://www.scirp.org/
3. Afroj, F. (2022). Financial strength of banking sector in Bangladesh: A CAMEL framework analysis. Asian Journal of Economics and Banking, 6(3), 353-372. Retrieved from https://doi.org/10.1108/AJEB-12-2021-0135
4. Ahmedov, T. ve Memmedov, E. (2017). Azerbaycan bankacılık sektörünün CAMELS analizi: Yabancı sermayeli 10 banka. İktisadi İdari ve Siyasal AraştırmalarDergisi, 2(4), 97-109. https://doi.org/10.25204/iktisad.309170
5. Akhtar, M.F., Ali, K. and Sadaqat, S. (2011). Liquidity risk management: A comparative study between conventional and Islamic banks of Pakistan. Interdisciplinary Journal of Research in Business, 1(1), 35-44. Retrieved from https://journals.indexcopernicus.com/
6. Aktaş, H. ve Kargın, M. (2007). Türk bankacılık sektöründeki yabancı ve ulusal bankaların finansal oranlar açısından karşılaştırılması. Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 14(2), 31-45. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/yonveek
7. Akyüz, F., Soba, A.Ş. ve Yeşil, T. (2020). Katılım bankalarının CAMELS analizi yöntemiyle finansal performanslarının değerlendirilmesi. Muhasebe ve Finansman Dergisi, 87, 145-166. https://doi.org/10.25095/mufad.756250
8. Akyüz, G.Ç. ve Emir, M. (2018). Türkiye’deki mevduat bankalarının finansal performans değerlendirmesi: CAMELS yaklaşımı. Karadeniz Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Dergisi, 8(15), 7-26. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/sbed

9. Apan, M. ve Marazada, F. (2024). CAMELS modeli ile finansal performans ölçümü: Seçili Azerbaycan bankalarından güncel kanıtlar. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 13(1), 201-217. https://doi.org/10.33206/mjss.1275402
10. Apan, M., Öztel, A. ve Ceyhan, İ.F. (2019). Entropi yöntemine dayalı CAMELS performans değerlendirme modeli: Türk mevduat bankaları üzerine bir uygulama. Akademik Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi, 11(20), 296-316. https://doi.org/10.20990/kilisiibfakademik.458192
11. Ashenafi, N. (2020). Determinants of financial performance of private commercial banksin Ethiopia: Camel approach. International Journal of Research in Business and Management, 7(4),25–34. Retrieved from https://www.ijrbsm.ijrsset.org/
12. Atasoy, H. (2007). Türk bankacılık sektöründe gelir-gider analizi ve karlılık performansının belirleyicileri (Uzmanlık yeterlilik tezi). TCMB, Bankacılık ve Finansal Kuruluslar Genel Mudurlugu, Ankara. Erişim adresi: https://www3.tcmb.gov.tr/kutuphane/
13. Atikoğulları, M. (2009). An analysis of the Northern Cyprus banking sector in the post – 2001 period through the CAMELS approach. International Research Journal of Finance and Economics, 32, 212-229. Retrieved from https://www.irjp.org/index.php/IRJEF
14. Aydın Y. (2019). Türk bankacılık sektöründe karlılığı etkileyen faktörlerin panel veri analizi ile incelenmesi. Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Elektronik Dergisi, 10(1), 181-189. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/gumus
15. Babacan, G. (2021). Panel veri analizi ile kârlılığı etkileyen faktörlerin belirlenmesi (Yüksek Lisans Tezi). Marmara Universitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul. Erişim adresi: https://www.proquest.com/
16. Balasundaram, N. (2008). A comparative study of financial performance of banking sector in Bangladesh-An application of CAMELS rating system. Annals of University of Bucharest, Economic and Administrative Series, 2(2008), 141-152. Retrieved from https://papers.ssrn.com/
17. Batır, T.E. (2019). Türkiye’de kamu katılım bankalarının bankacılık sektörü bazında değerlendirilmesi: CAMELS analizi ile 2015-2017 yıllarına ilişkin bir inceleme. Muhasebe ve Finansman Dergisi 83, 193-212. https://doi.org/10.25095/mufad.579969
18. BDDK. (2023). Kuruluş listesi. Erişim adresi: https://www.bddk.org.tr
19. Boateng, K. (2019). Credit risk management and performance of banks in Ghana: The ‘CAMELS’ rating model approach. International Journal of Business and Management Invention, 8(2), 41–48. Retrieved from https://ijbmi.org/
20. Chlela, G. and Musavi, H. (2025). Towards early critical warnings of Lebanese banks: An analytical CAMELS study. International Business Research,18(1), 30-42. doi:10.5539/ibr.v18n1p30
21. Çağıl, G. ve Mukhtarov, S. (2014). Azerbaycan ticari bankacılık sektörünün CAMELS yöntemi ile performans analizi. Öneri Dergisi, 11(41), 77-94. https://doi.org/10.14783/od.v11i41.5000011406
22. Çelik, M.S. (2025). The impact of macroeconomic variables on participation banks an analysis within the scope of CAMELS model. Uluslararası Muhasebe ve Finans Araştırmaları Dergisi, 7(1), 61-74. Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/ijafr
23. Çetin, A.C. ve Bıtırak, İ.A. (2010). Banka karlılık performansinin analitik hiyerarşi süreci ile değerlendirilmesi: Ticari bankalar ile katılım bankalarinda bir uygulama. Uluslararası Alanya İşletme Fakültesi Dergisi, 2(2), 75-92. Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/epfad
24. Dembel, B. (2021). Factors affecting the performance of commercial banks (a case studyon commercial banks in Ethiopia): Camel ratings. Research Journal of Finance and Accounting, 11(5), 1–11. doi:10.7176/RJFA/11-5-01
25. Demirgüç-Kunt, A. and Huizinga, H. (1999). Determinants of commercial bank interest margins and profitability: some international evidence. The World Bank Economic Review, 13(2), 379-408. doi:10.1093/wber/13.2.379
26. Echekoba, F.N., Egbunike, C.F. and Ezu, G.K. (2014). Determinants of bank profitability in Nigeria: Using Camel rating model (2001–2010). IOSR Journal of Business and Management, 16(9), 44-50. doi:10.9790/487X-16964450
27. Ege, İ., Topaloğlu, E. ve Karakozak, Ö. (2015). CAMELS performans değerleme modeli: Türkiye’deki mevduat bankaları üzerine ampirik bir uygulama. Niğde Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 8(4), 109-126. Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/niguiibfd
28. Elyor, S. (2009). Factors affecting the performance of foreign banks in Malaysia (Unpublished doctoral dissertation). Universiti Utara, Malaysia.
29. Erdoğan, S. (2018). Türk bankacılık sektörünün 2009-2016 dönemi CAMELS derecelendirme sistemi ile performans analizi (Yüksek Lisans Tezi). Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Tokat.
30. Gilbert, R.A., Meyer, A.P. and Vaughan, M.D. (2000). The role of a CAMEL downgrade model in bank surveillance (Federal Reserve Bank Louis Working Paper Series No 2000-021). Retrieved from https://files.stlouisfed.org/files/htdocs/wp/2000/2000-021.pdf
31. Gul, S., Irshad, F. and Zaman, K. (2011). Factors affecting bank profitability in Pakistan. Romanian Economic Journal, 14(39), 61-87. Retrieved from https://rejournal.eu/
32. Guru, B.K., Staunton, J. and Balashanmugam, B. (2002). Determinants of commercial bank profitability in Malaysia. Journal of Money, Credit, and Banking, 17(1), 69-82. Retrieved from https://web.usm.my/
33. Güllü, İ.E. (2019). Türkiye bankacılık sistemindeki yabancı sermayeli mevduat bankalarının risk derecelendirmesi: CAMELS tabanlı VIKOR modeli uygulaması (Yüksek Lisans Tezi). Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Zonguldak.
34. Gümüş, F.B. ve Nalbantoğlu, Ö. (2015). Türk bankacılık sektörünün CAMELS analizi yöntemiyle 2002-2013 yılları arasında performans analizi. Afyon Kocatepe Üniversitesi İİBF Dergisi, 17(2), 83-106. Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/akuiibfd
35. Ilgın, K.S. ve Güney, S. (2016). Finansal krizlerin bankaların performanslarına etkisi: Türk mevduat bankalarında CAMELS modelinin incelenmesi ve örnek bir uygulama. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 17(3), 303-331. https://doi.org/10.16953/deusbed.12457
36. Jaouad, E. and Lahsen, O. (2018). Factors affecting bank performance: Empirical evidence from Morocco. European Scientific Journal, 14(34), 255-267. doi:10.19044/esj.2018.v14n34p255 Jha, S. and Hui, X. (2012). A comparison of financial performance of commercial banks: A case study of Nepal. African, Journal of Business Management, 6(25), 7601. doi:10.5897/AJBM11.3073
37. Kadhim, Z. and Mohi, M. (2024). Banking crises and the potential use of (CAMELS) model indicators for forecasting them (an empirical study). International Journal of Religion, 5(8), 624-633. https://doi.org/10.61707/5we52k97
38. Kandemir, T. ve Arıcı, A.G.N.D. (2013). Mevduat bankalarında CAMELS performans değerleme modeli üzerine karşılaştırmalı bir çalışma (2001-2010). Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 18(1), 61-87. Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/sduiibfd
39. KAP. (2023). Sektörler. Retrieved from Erişim adresi: https://www.kap.org.tr
40. Karaca, S.S., Altemur, N. ve Çevik, M. (2019). Türkiye'deki mevduat bankalarının CAMELS analizi ile finansal performans ölçümü. Muhasebe ve Finans İncelemeleri Dergisi, 2(2), 130-148. https://doi.org/10.32951/mufider.495487
41. Karaçor, Z.Ö., Mangır, F., Kodaz, Ş.S. ve Kartal, M. (2017). Kamusal ve özel sermayeli bankaların CAMELS performans analizi: Türkiye örneği. İstanbul Gelişim Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 4(ICEFM 2017 Özel Sayısı), 47-65. https://doi.org/10.17336/igusbd.320962
42. Katrancı, Y. (2019). Türkiyedeki katılım bankalarıyla mevduat bankalarının CAMELS yöntemi kullanılarak performanslarının karşılaştırılması (Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul. https://doi.org/10.18070/erciyesiibd.1455366
43. Kaur, H.V. (2010). Analysis of banks in India: A CAMEL approach. Global Business Review, 11(2),257-280. https://doi.org/10.1177/097215091001100209
44. Kaur, P. (2015). A financial performance analysis of the Indian banking sector using CAMEL model. IUP Journal of Bank Management, 14(4), 19-33. Retrieved from https://ssrn.com/
45. Kaya, Y.T. (2002). Türk bankacılık sektöründe karlılığın belirleyicileri (MSPD Çalışma Raporları No. 1/21). Retrieved from https://www.bddk.org.tr/
46. Kılıç, Ç. ve Fettahoğlu, A. (2005). Türk bankacılık sektörünün CAMELS analizi ile değerlendirilmesi. 9. Ulusal Finans Sempozyumu, 89, 128.
47. Lal, T. and Gupta. (2023). A. measuring impact of CAMELS model on financial performance of Indian commercial banks. Asian Journal of Economics and Finance, 5(2), 119-139. https://doi:10.47509/ajef.2023.v05i02.02
48. Liu, J. and Pariyaprasert, W. (2014). Determinants of bank performance: The application of the CAMEL model to banks listed in China’s Stock Exchanges from 2008 to 2011. AU-GSB E-Journal, 7(2), 80-95. Retrieved from https://assumptionjournal.au.edu/
49. Mahmud, I. (2023). CAMEL ratios and market profitability: A study on banking sector in Bangladesh. Journal of Financial Markets and Governance, 2(1), 55-69. https://doi.org/ 10.54728/JFMG-202209-00062
50. Matthew, N.G. and Laryea, A.E. (2012). A financial performance comparison of foreign vs local banks in Ghana. International Journal of Business and Social Science, 3(21), 82-87. Retrieved from https://www.ijbssnet.com/
51. Mukhtarov, S. (2012). Azerbaycan bankacılık sektörünün CAMELS performans analizi (Yüksek Lisans Tezi). Marmara Universitesi, Bankacılık ve Sigortacılık Enstitüsü, İstanbul.
52. Öndeş, T., Ahmid, A.F. and Faraj, A. (2019). Financial performance of Islamic banks in Turkey and The United Kingdom: A comparative study. European Scientific Journal, 15(4), 87-104. doi:10.19044/esj.2019.v15n4p87
53. Özgür, E. (2021). Kalkınma ve yatırım bankalarının CAMELS analizi yöntemiyle finansal performanslarının değerlendirilmesi. İşletme Araştırmaları Dergisi, 13(4), 3206–3221. https://doi.org/10.20491/isarder.2021.1318
54. Ping, K.G. and Kusairi, S. (2020). Analysis of CAMEL components and commercial bank performance: Panel data analysis. Jurnal Organisasi Dan Manajemen, 16(1), 1–10. doi:10.33830/jom.v16i1.835.2020
55. Rahman, M.M., Hamid, M.K. and Khan, M.A.M. (2015). Determinants of bank profitability: Empirical evidence from Bangladesh. International Journal of Business and Management, 10(8), 135-149. doi: 10.5539/ijbm.v10n8p135
56. Rozzani, N. and Rahman, R.A. (2013). CAMELS and performance evaluation of banks in Malaysia: Conventional versus Islamic. Journal of Islamic Finance and Business Research, 2(1), 36-45. Retrieved from https://www.emerald.com/jiabr
57. Sahajwala, R. and Van den Bergh, P. (2000) Supervisory risk assessment and early warning systems (Basel Committee on Banking Supervision Working Paper No. 4). Retrieved from https://www.mirkin.ru/_docs/articles02-048.pdf
58. Saka Ilgın, K. (2013). Finansal krizlerin bankaların performanslarına etkisi: Türk mevduat bankalarında CAMELS modelinin incelenmesi ve örnek bir uygulama (Yüksek Lisans Tezi). Erzincan Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Erzincan.
59. Sakarya, Ş. (2010). CAMELS derecelendirme sistemine göre İMKB'deki yerli ve yabancı sermayeli bankaların karşılaştırmalı analizi. Akademik Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi (AKAD), 7-21. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/kilisiibfakademik
60. Sangmi, M.D. and Nazir, T. (2010). Analyzing financial performance of commercial banks in India: application of CAMEL model. Pakistan Journal of Commerce & Social Sciences, 4(1), 40-55. Retrieved from https://www.jespk.net/
61. Sarvamangala K.J. and Sudarsana Reddy, G. (2024). Performance evaluation of select banks using CAMELS model. International Journal of Research Publication and Reviews, 5(5) 11653-11660. https://doi.org/10.55248/gengpi.5.0524.1419
62. Soni, R. (2012). Applicability of CAMELS rating for supervisory regulation of the Indian banking system. Vishwakarma Business Review, 2(2), 14-20. Retrieved from https://lucknowdigitallibrary.com/
63. Sönal, T. (2022). OECD ülkelerinde sağlık göstergelerinin insani gelişmişlik üzerine etkisinin panel veri analizi ile incelenmesi (Doktora Tezi). Üsküdar Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
64. Sufian, F. and Habibullah, M.S. (2009). Determinants of bank profitability in a developing economy: Empirical evidence from Bangladesh. Journal of Business Economics and Management, 10(3), 207-217. Retrieved from https://www.tandfonline.com/
65. Şen, A. ve Solak, S. (2011). Ticari bankacılık sektörünün CAMELS analizi: Türkiye örneği. Finans Politik ve Ekonomik Yorumlar Dergisi, 48(554), 51-70. Erişim adresi: https://search.trdizin.gov.tr/
66. Şendurur, U. ve Temelli, F. (2018). CAMELS derecelendirme modeli yardımı ile Türkiye’de faaliyet gösteren geleneksel bankalar ve katılım bankalarının karşılaştırmalı analizi. Ulak Bilge Sosyal Bilimler Dergisi, 6(23), 525-543. doi:10.31460/mbdd.344785
67. Şimşek, T., Aslan, E. ve Şahin, A. (2017), Türk bankacılık sektörünğn 2001-2015 dönemi için CAMELS yöntemiyle performans analizi. Bilgi Ekonomisi ve Yönetimi Dergisi, 12(2),155-167. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/beyder
68. TBB. (2023). Banka ve sektör bilgileri. Erişim adresi: https://www.tbb.org.tr
69. Thisaranga, U. and Ariyasena, K. (2021). Effect of CAMEL model on bank performance: With special reference to listed commercial banks in Sri Lanka. International Conference on Business Research, 3, 188–213. Retrieved from https://academicworldresearch.org/
70. TKBB. (2023). Sektör raporları. Erişim adresi: https://tkbb.org.tr
71. Toplu, H.Y. (2016). CAMELS yaklaşımıyla finansal performansta etkili rasyolar: Türkiyede ticari bankalarda panel regresyon uygulaması (Doktora Tezi). Bülent Ecevit Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Zonguldak.
72. Tunay, K.B. ve Silpar, A.M. (2006). Türk ticari bankacılık sektöründe karlılığa dayalı performans analizi-I. Türkiye Bankalar Birliği Araştırma Tebliğleri Serisi, 1, 10-47. Erişim adresi: https://www.tbb.org.tr/
73. Yerdelen Tatoğlu, F. (2020). Panel veri ekonometrisi Stata uygulamalı. İstanbul: Beta Basım Yayın.
74. Yüksel, S. ve Zengin, S. (2017). Türkiye’de faaliyet gösteren katılım bankaları ve mevduat bankalarının performanslarının CAMELS yöntemiyle karşılaştırılması [Özet]. 4. Uluslararası İslam İktisadı ve Finansı Kongresi’nde sunulan bildiri, Istanbul Sabahattin Zaim University, Istanbul, Turkey.