Araştırma Makalesi

Causality-Centred Deep Learning–DEMATEL Framework for Technology Adoption in Turkish SMEs

Cilt: 10 Sayı: 4 31 Aralık 2025
PDF İndir
TR EN

Causality-Centred Deep Learning–DEMATEL Framework for Technology Adoption in Turkish SMEs

Öz

This study advances an innovative methodological framework that unites deep learning, Decision-Making Trial and Evaluation Laboratory (DEMATEL), and agent-based modeling (ABM) to more accurately diagnose and address the diverse operational constraints confronting Turkish SMEs. Unlike conventional, static analyses, the proposed approach first employs factor analysis and a deep neural network to pinpoint the most pivotal performance drivers. Next, DEMATEL reveals how these drivers exert causally directed influences on other domains, such as production, marketing, and market research, thereby distinguishing net “influencer” factors from net “receivers.” Finally, ABM simulates the dynamic interplay among SMEs, each featuring unique resource endowments and strategic behaviors, under varying economic and policy scenarios. We combine prioritization (DL+SHAP), causal mapping, and dynamics into a single, transparent pipeline, and synthesize strategies via scenario-based SWOT. This integrated process uncovers high-impact levers for enhancing overall performance, demonstrating that targeted interventions in technology and finance can yield widespread improvements in other challenge areas. By converging advanced machine learning with systematic causal analysis and temporal simulation, the framework furnishes a more comprehensive, data-driven basis for strategic decision-making, offering policymakers and managers deeper insights into fostering SME competitiveness and resilience.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Bastos, X.S., Ferreira, F.A.F., Kannan, D., Ferreira, N.C.M.Q.F. and Banaitienė, N. (2023). A CM-DEMATEL assessment of SME competitiveness factors. CIRP Journal of Manufacturing Science and Technology, 46, 74–88. https://doi.org/10.1016/j.cirpj.2023.06.015
  2. Ben Mekki, A., Tounsi, J. and Ben Said, L. (2020). Modeling an agent-based cooperative dynamic behavior in an uncertain context of SME’s sustainable supply chain. In S. Krichen, H. Ben-Romdhane and S. Sidhom (Eds.), 2020 international multi-conference on organization of knowledge and advanced technologies (pp. 1–7). https://doi.org/10.1109/OCTA49274.2020.9151848
  3. Bin, M., Hui, G., Qifeng, W. and Ke, Y. (2021). A systematic review of factors influencing digital transformation of SMEs. Turkish Journal of Computer and Mathematics Education, 12(11), 1673–1686. https://doi.org/10.17762/turcomat.v12i11.6102
  4. Bonabeau, E. (2002). Agent-based modeling: Methods and techniques for simulating human systems. Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America, 99 (Suppl_ 3), 7280–7287. https://doi.org/10.1073/pnas.082080899
  5. Bruce, E., Shurong, Z., Ying, D., Yaqi, M., Amoah, J. and Egala, S.B. (2023). The effect of digital marketing adoption on SMEs sustainable growth: Empirical evidence from Ghana. Sustainability, 15(6), 4760. https://doi.org/10.3390/su15064760
  6. Cornelisse, M. and van Klink, A. (2024). Strategic foresight and barriers: The application of scenario planning in SMEs. Journal of Futures Studies, 29(2), 35–43. Retrieved from https://jfsdigital.org/
  7. Dakare, O.A., Adebiyi, S.O. and Amole, B.B. (2019). Exploring resources and capabilities factors among entrepreneurial ventures using DEMATEL approach. International Journal of Management, Economics and Social Sciences, 8(1), 20–39. https://doi.org/10.32327/IJMESS/8.1.2019.3
  8. Epstein, J.M. (2006). Generative social science: Studies in agent-based computational modeling. Princeton, NJ: Princeton University Press.

Ayrıntılar

Birincil Dil

İngilizce

Konular

Ekonometrik ve İstatistiksel Yöntemler

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

31 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

20 Haziran 2025

Kabul Tarihi

17 Kasım 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 10 Sayı: 4

Kaynak Göster

APA
Yerlikaya, M. A., Dilek, S., & Yerlikaya, Z. (2025). Causality-Centred Deep Learning–DEMATEL Framework for Technology Adoption in Turkish SMEs. Ekonomi Politika ve Finans Araştırmaları Dergisi, 10(4), 1446-1470. https://doi.org/10.30784/epfad.1723677
AMA
1.Yerlikaya MA, Dilek S, Yerlikaya Z. Causality-Centred Deep Learning–DEMATEL Framework for Technology Adoption in Turkish SMEs. EPF Journal. 2025;10(4):1446-1470. doi:10.30784/epfad.1723677
Chicago
Yerlikaya, Mehmet Akif, Serkan Dilek, ve Zekeriya Yerlikaya. 2025. “Causality-Centred Deep Learning–DEMATEL Framework for Technology Adoption in Turkish SMEs”. Ekonomi Politika ve Finans Araştırmaları Dergisi 10 (4): 1446-70. https://doi.org/10.30784/epfad.1723677.
EndNote
Yerlikaya MA, Dilek S, Yerlikaya Z (01 Aralık 2025) Causality-Centred Deep Learning–DEMATEL Framework for Technology Adoption in Turkish SMEs. Ekonomi Politika ve Finans Araştırmaları Dergisi 10 4 1446–1470.
IEEE
[1]M. A. Yerlikaya, S. Dilek, ve Z. Yerlikaya, “Causality-Centred Deep Learning–DEMATEL Framework for Technology Adoption in Turkish SMEs”, EPF Journal, c. 10, sy 4, ss. 1446–1470, Ara. 2025, doi: 10.30784/epfad.1723677.
ISNAD
Yerlikaya, Mehmet Akif - Dilek, Serkan - Yerlikaya, Zekeriya. “Causality-Centred Deep Learning–DEMATEL Framework for Technology Adoption in Turkish SMEs”. Ekonomi Politika ve Finans Araştırmaları Dergisi 10/4 (01 Aralık 2025): 1446-1470. https://doi.org/10.30784/epfad.1723677.
JAMA
1.Yerlikaya MA, Dilek S, Yerlikaya Z. Causality-Centred Deep Learning–DEMATEL Framework for Technology Adoption in Turkish SMEs. EPF Journal. 2025;10:1446–1470.
MLA
Yerlikaya, Mehmet Akif, vd. “Causality-Centred Deep Learning–DEMATEL Framework for Technology Adoption in Turkish SMEs”. Ekonomi Politika ve Finans Araştırmaları Dergisi, c. 10, sy 4, Aralık 2025, ss. 1446-70, doi:10.30784/epfad.1723677.
Vancouver
1.Mehmet Akif Yerlikaya, Serkan Dilek, Zekeriya Yerlikaya. Causality-Centred Deep Learning–DEMATEL Framework for Technology Adoption in Turkish SMEs. EPF Journal. 01 Aralık 2025;10(4):1446-70. doi:10.30784/epfad.1723677