Araştırma Makalesi

Kindî Metafiziğinin Temel Kavramları

Sayı: 81 17 Aralık 2021
  • İrfan Görkaş *
PDF İndir
EN TR

Kindî Metafiziğinin Temel Kavramları

Öz

ÖZ Bu çalışma, öncelikle bir “meta-varlık” çalışmasıdır. Bir meta-varlık çalışması olarak bu yazı, Kindî’nin metafiziğinde yer alan varlık kavramlarına ve varlık felsefesine odaklanmaktadır. Çünkü Kindî ilk İslam filozofudur ve “feylesofu’l-Arab” ünvanıyla tanınmaktadır. Kindî kelam ile felsefe arasında bir köprü isimdir. Felsefeyi teori ve pratik açıdan muhtelif şekilde tanımlar. Kendisinden önce felsefeyle uğraşanlara teşekkür eder. O, İslam düşüncesinde ilk metafizik yazarıdır. İslam felsefe tarihinde ilk felsefe sözlüğünü kaleme alan bir düşünürdür. O, Beytü’l-hikme’de tercüme heyetinde görev yapan bir isimdir. Eseri Aristoteles’in terimiyle İlk Felsefe adını taşımaktadır. İslam düşüncesinde felsefî terminoloji onun metafiziğine dayanmaktadır. Başka bir ifadeyle Türkçe bir metafizik için İslam metafiziği, İslam metafiziği için onun terminolojisi önemlidir. Onun metafiziği İslam metafiziğinin başlangıcıdır. Çünkü o, Arapça felsefe terminolojisinin kontrolörü ve eserlerinde kullanan ismidir. Bu çalışma, Kindî metafiziğiyle ilgili yapılan ilk çalışma değildir. Böyle bir iddiası da yoktur. Ancak bu çalışma, bir meta-varlık çalışması olarak, Türkçe “varlık” kavramının ötesine odaklanmaktadır. Öte (meta) kavramı, varlığın İslam düşüncesindeki Arapça, Farsça, Türkçe, …vb. dillerdeki varoluşunu ve formlarını imlemektedir. O nedenle çalışmamız bir ilk örnek olarak Kindî terminolojisine odaklanmaktadır. Bu bakımdan onun terminolojisi İslam düşüncesinin temel ilkesini ve başlangıcını oluşturmaktadır. Kindî felsefesinde meta-varlık, şey, hak, vücûd (insanî varlık ve bilgi), eys, inniyye (varlık), mevcûd (varlık ve cümlede bağ) olmak üzere altı terim olarak varolmakta, Bir (vâhid) kavramı üzerinden bir-çok felsefesi olarak ortaya çıkmaktadır. Kindî’de Bir sayı değildir. Bir çok değildir. Bir nefs değildir. Sayı ikiyle başlar. İki çokluktur. Bir haktır. Bir el-Hakk’ı ifade ederken birlik, şeylerin (eşyâ) gerçekliği olarak varolmakta, Kindî onları tümeller olarak ifade etmektedir. Böylece varlık varoluşu bakımından birlik ve çokluk olarak ortaya çıkmaktadır. Bu şekliyle Kindî metafiziği, bizim Türkçe “Varlık” kavramımızın “ötesi”ni ve bir örneğini, klasik İslam metafiziğinin de başlangıcını oluşturmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Cihamî, Cirar (2002). Mevsuatü mustalahâti’l-Kindî ve’l-Farabî, Lübnan: Mektebetü Lübnan.
  2. El-Âmidî, Seyfüddin Ali b.Muhammed (2016). El-Mübin fi şerhi meânî elfâzi’l-hukemai ve’l-mütekellimin, çev.B.Taşkın-O.N.Demir, İstanbul: İz Yayıncılık.
  3. Erdem, Engin ve Necmettin Pehlivan, (2012). “Varlığın ve Yokluğun Ötesi: Kemalpaşazâde’nin “Leys ve Eys’in Anlamının İncelenmesine Dair Risâle”si”, İslâm Araştırmaları Dergisi, 27, s.87-116.
  4. İbn Hazm (2015). er-Red ale’l-Kindî el-feylesuf, çev.M.Uyanık-A.Akyol-S. Bolat, Ankara: Elis Yayınları.
  5. İbn Manzur, Lisanu’l-Arab, Daru’l-mearif, Trhsz. Kahire, c.5.
  6. Kindî (2014a). Fi’l-Hudûd ve’r-rusum, Felsefî Risaleler, çev.Mahmut Kaya, İstanbul: Klasik.
  7. Kindî (2014b). Kitabu’l-Cevhâiri’l-Hamse, Felsefî Risaleler, çev.Mahmut Kaya, İstanbul: Klasik.
  8. Kindî (2014c), Fi’l-felsefeti’l-ûlâ, Felsefî Risaleler, çev.Mahmut Kaya, İstanbul: Klasik.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

İrfan Görkaş * Bu kişi benim
0000-0001-7134-225X
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

17 Aralık 2021

Gönderilme Tarihi

13 Eylül 2020

Kabul Tarihi

29 Kasım 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Sayı: 81

Kaynak Göster

APA
Görkaş, İ. (2021). Kindî Metafiziğinin Temel Kavramları. Erdem, 81, 41-62. https://doi.org/10.32704/erdem.2021.81.041
AMA
1.Görkaş İ. Kindî Metafiziğinin Temel Kavramları. Erdem. 2021;(81):41-62. doi:10.32704/erdem.2021.81.041
Chicago
Görkaş, İrfan. 2021. “Kindî Metafiziğinin Temel Kavramları”. Erdem, sy 81: 41-62. https://doi.org/10.32704/erdem.2021.81.041.
EndNote
Görkaş İ (01 Aralık 2021) Kindî Metafiziğinin Temel Kavramları. Erdem 81 41–62.
IEEE
[1]İ. Görkaş, “Kindî Metafiziğinin Temel Kavramları”, Erdem, sy 81, ss. 41–62, Ara. 2021, doi: 10.32704/erdem.2021.81.041.
ISNAD
Görkaş, İrfan. “Kindî Metafiziğinin Temel Kavramları”. Erdem. 81 (01 Aralık 2021): 41-62. https://doi.org/10.32704/erdem.2021.81.041.
JAMA
1.Görkaş İ. Kindî Metafiziğinin Temel Kavramları. Erdem. 2021;:41–62.
MLA
Görkaş, İrfan. “Kindî Metafiziğinin Temel Kavramları”. Erdem, sy 81, Aralık 2021, ss. 41-62, doi:10.32704/erdem.2021.81.041.
Vancouver
1.İrfan Görkaş. Kindî Metafiziğinin Temel Kavramları. Erdem. 01 Aralık 2021;(81):41-62. doi:10.32704/erdem.2021.81.041

Dergimize makale başvuruları Yayın Takip Sistemi üzerinden gerçekleştirilmektedir.