KENT MEYDANLARININ ERGONOMİK ÖLÇÜTLER AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ: KADIKÖY RIHTIM MEYDANI ÖRNEĞİ

Public spaces, which are the common spaces of cities, are the places where people meet their physical, perceptual and social needs. As a result of people's relations with the environment, the characteristic features of the public spaces are formed. They become areas where urban identity and culture are produced through characteristic features. The city squares are the main public areas of urban culture, social life and different functions. In this sense, it is expected that all age groups will respond equally to the usage needs of individuals with disabilities, patients, elderly and children. The comfort and safety of different users is ensured by designing the square and square urban building materials in accordance with the ergonomic criteria.

In the study, Kadıköy Rıhtım Square has been investigated in terms of spatial, visual, thermal and auditory comfort due to its diversity, usage density and mixed function structure. The ergonomic conditions in the square were determined by observation and in situ measurement. A detailed evaluation has been created with the user satisfaction survey applied to the square experienced. It was found that the area was not suitable for handicapped use, and it was behind the standards in terms of auditory and thermal comfort.

Kentlerin ortak mekânı olan kamusal alanlar, insanların fiziksel, algısal ve sosyal ihtiyaçlarını karşıladıkları yerlerdir. İnsanların çevresiyle olan ilişkileri sonucunda kamusal alanların kendilerine ait karakteristik özellikleri oluşur. Bu karakteristik özellikler sayesinde kent kimliğinin ve kültürünün üretildiği alanlar haline gelirler. Kent meydanları kent kültürünün, sosyal canlılığın ve farklı işlevlerin odağındaki kamusal alanların başında gelir. Bu anlamda, bütün yaş gruplarına, engelli, hasta, yaşlı, çocuk gibi bedensel farklılıkları olan bireylerin kullanım ihtiyaçlarına eşit oranda cevap vermesi beklenir. Kullanım gereksinimlerini karşılarken, farklı kullanıcıların rahatının ve güvenliğinin de sağlanması; meydanlar ve meydanı oluşturan kentsel donatıların ergonomik ölçütlere uygun olarak tasarlanmasıyla gerçekleşir.

Bu doğrultuda çalışmada, İstanbul ilinde kullanıcı çeşitliliği, kullanım yoğunluğu ve karma fonksiyonlu yapısı nedeniyle Kadıköy Rıhtım Meydanı mekânsal, görsel, termal ve işitsel konfor açısından incelenmiştir. Meydandaki ergonomik koşullar gözlem ve yerinde ölçüm yoluyla belirlenmiştir. Meydanı deneyimleyen kentlilerle alanda görüşülerek uygulanan kullanıcı memnuniyeti anketiyle detaylı bir değerlendirme oluşturulmuştur. Bu anlamda alanın engelli kullanımına uygun olmadığı gibi, işitsel ve termal konfor açısından da standartların oldukça gerisinde kaldığı ortaya çıkmıştır.

Sonuçlar göstermektedir ki, kentsel donatıların tekil olarak ergonomik ölçütleri karşılaması meydanın kullanımında yeterli olmamakta, bütün olarak yeniden planlanması gerekmektedir. Kadıköy Rıhtım Meydanı gibi doğal çevre etkileşimi yoğun olan bir alanda temel ergonomik ve estetik ölçütlerden uzak meydan tasarımıyla karşılaşılmıştır. Elde edilen bulgular doğrultusunda öncelikle özel olarak Kadıköy Rıhtım Meydanı'nın ergonomik açıdan daha iyi bir seviyeye nasıl ulaşabileceği ve genel olarak kent meydanlarının tasarımında ergonominin nasıl katkı sağlayabileceği üzerine tartışılmıştır.