Araştırma Makalesi

DAVETLE MÜDAHALE DOKTRİNİ VE MEŞRU MÜDAFAA HAKKI’NIN JUS AD BELLUM AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ: TÜRKİYE’NİN LİBYA VE SURİYE MÜDAHALELERİ

Cilt: 19 Sayı: 1 30 Nisan 2024
PDF İndir
TR EN

DAVETLE MÜDAHALE DOKTRİNİ VE MEŞRU MÜDAFAA HAKKI’NIN JUS AD BELLUM AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ: TÜRKİYE’NİN LİBYA VE SURİYE MÜDAHALELERİ

Öz

Jus ad bellum kavramı, kuvvet kullanımının uluslararası hukuka uygunluğunu yorumlayan önemli bir kavramdır. Müdahale hukukunun eş anlamlısı olarak ele alınabilecek olan bu kavram, bir müdahalenin hukuka uygun olup olmadığı konusunda araştırmacılara yol göstermektedir. Mezkûr kavram, BM Andlaşması’nın meşru müdafaa hakkından bahseden 51. maddesi ile aynı andlaşmanın kuvvet kullanım yasağından söz eden 2/4. maddesi arasındaki hassas dengeler üzerine kurulu olup gerçekleştirilen müdahalelerin hukuki analizi olabildiğince bu iki önemli maddeye göre şekillendirilmektedir. Devletler egemenlik hakkına dayanarak bir devleti veya devlet dışı aktörü ülkesine davet edebilmekte ve bu yolla meşru müdafaa hakkına başvurabilmektedir. Ancak davete dayanmamakla birlikte meşru müdafaa hakkına dayandığı ifade edilen müdahaleler, jus ad bellum açısından önemli bir tartışma konusudur. Türkiye’nin Libya ve Suriye müdahaleleri ise davetle müdahale doktrini ve meşru müdafaa hakkının karşılaştırmalı olarak ele alınabileceği müstesna örneklerdendir. Bu çalışma da Türkiye’nin davete değil müdafaa hakkına dayanan Suriye müdahaleleri ile davete dayanan Libya müdahalelerini jus ad bellum açısından karşılaştırmalı olarak ele almayı amaçlamaktadır. Söz konusu çalışmada konuya ilişkin mümkün olduğu ölçüde uluslararası hukukun temel kaynakları öncelenerek bir yorum getirilmesi ve Türkiye’nin olası sorumluluğuna ilişkin bir kanaate varılması hedeflenmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. A/74/628, Note verbale from the Permanent Mission of Egypt to the United Nations addressed to the Secretary-General, (23 December 2019), https://digitallibrary.un.org/record/3841139 .
  2. A/74/706, Letter from the Permanent Representative of Greece to the United Nations addressed to the Secretary-General, (14 February 2020), https://digitallibrary.un.org/record/3853066.
  3. A/74/831, Letter from the Permanent Representative of the Syrian Arab Republic to the United Nations addressed to the Secretary-General, (29 April 2020), https://digitallibrary.un. org/record/3862113.
  4. A/RES/2131(XX), UN General Assembly, Declaration on the Inadmissibility of Intervention in the Domestic Affairs of States and the Protection of Their Independence and Sovereignty, (21 December 1965), https://legal.un.org/avl/ha/ga_2131-xx/ga_2131-xx.html.
  5. Acer, Yücel. “5 Soru: Türk Ticaret Gemisine Müdahale ve Uluslararası Hukuk”. SETA, 26 Kasım 2020. (Erişim tarihi: 18.09.2023). https://www.setav.org/5-soru-turk-ticaret-gemisine-mudahale-ve-uluslararasi- hukuk/.
  6. Acer, Yücel. “Türkiye-Libya Deniz Sınırı Antlaşması’nın Birleşmiş Milletler Tarafından Tescilinin Önemi”, SETA Perspektif, 298, (2020): 1-5.
  7. Acer, Yücel. “Türkiye-Libya Hidrokarbon Mutabakatı – Önemi ve Hukuki Yansımaları”, SETA Perspektif, 346, (Ekim 2022): 1-2.
  8. Adalet Bakanlığı İnsan Hakları Dairesi Başkanlığı, (Erişim: 25.01.2024), https://inhak.adalet.gov.tr/Resimler/SayfaDokuman/2212020141836bm_01.pdf.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Uluslararası Kamu Hukuku

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Nisan 2024

Gönderilme Tarihi

23 Aralık 2023

Kabul Tarihi

20 Mart 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 19 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Mızrak, B. (2024). DAVETLE MÜDAHALE DOKTRİNİ VE MEŞRU MÜDAFAA HAKKI’NIN JUS AD BELLUM AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ: TÜRKİYE’NİN LİBYA VE SURİYE MÜDAHALELERİ. Erciyes Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 19(1), 377-412. https://doi.org/10.58820/eruhfd.1475683
AMA
1.Mızrak B. DAVETLE MÜDAHALE DOKTRİNİ VE MEŞRU MÜDAFAA HAKKI’NIN JUS AD BELLUM AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ: TÜRKİYE’NİN LİBYA VE SURİYE MÜDAHALELERİ. ERÜHFD. 2024;19(1):377-412. doi:10.58820/eruhfd.1475683
Chicago
Mızrak, Baransel. 2024. “DAVETLE MÜDAHALE DOKTRİNİ VE MEŞRU MÜDAFAA HAKKI’NIN JUS AD BELLUM AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ: TÜRKİYE’NİN LİBYA VE SURİYE MÜDAHALELERİ”. Erciyes Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 19 (1): 377-412. https://doi.org/10.58820/eruhfd.1475683.
EndNote
Mızrak B (01 Nisan 2024) DAVETLE MÜDAHALE DOKTRİNİ VE MEŞRU MÜDAFAA HAKKI’NIN JUS AD BELLUM AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ: TÜRKİYE’NİN LİBYA VE SURİYE MÜDAHALELERİ. Erciyes Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 19 1 377–412.
IEEE
[1]B. Mızrak, “DAVETLE MÜDAHALE DOKTRİNİ VE MEŞRU MÜDAFAA HAKKI’NIN JUS AD BELLUM AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ: TÜRKİYE’NİN LİBYA VE SURİYE MÜDAHALELERİ”, ERÜHFD, c. 19, sy 1, ss. 377–412, Nis. 2024, doi: 10.58820/eruhfd.1475683.
ISNAD
Mızrak, Baransel. “DAVETLE MÜDAHALE DOKTRİNİ VE MEŞRU MÜDAFAA HAKKI’NIN JUS AD BELLUM AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ: TÜRKİYE’NİN LİBYA VE SURİYE MÜDAHALELERİ”. Erciyes Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 19/1 (01 Nisan 2024): 377-412. https://doi.org/10.58820/eruhfd.1475683.
JAMA
1.Mızrak B. DAVETLE MÜDAHALE DOKTRİNİ VE MEŞRU MÜDAFAA HAKKI’NIN JUS AD BELLUM AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ: TÜRKİYE’NİN LİBYA VE SURİYE MÜDAHALELERİ. ERÜHFD. 2024;19:377–412.
MLA
Mızrak, Baransel. “DAVETLE MÜDAHALE DOKTRİNİ VE MEŞRU MÜDAFAA HAKKI’NIN JUS AD BELLUM AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ: TÜRKİYE’NİN LİBYA VE SURİYE MÜDAHALELERİ”. Erciyes Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, c. 19, sy 1, Nisan 2024, ss. 377-12, doi:10.58820/eruhfd.1475683.
Vancouver
1.Baransel Mızrak. DAVETLE MÜDAHALE DOKTRİNİ VE MEŞRU MÜDAFAA HAKKI’NIN JUS AD BELLUM AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ: TÜRKİYE’NİN LİBYA VE SURİYE MÜDAHALELERİ. ERÜHFD. 01 Nisan 2024;19(1):377-412. doi:10.58820/eruhfd.1475683


Erciyes Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.