Issues Related to Bills of Exchange in Consumer Law

Öz

In our study, the provision of Article 4.5 of the Consumer Protection Code regarding the qualifications that a bill of exchange issued due to a consumer transaction must have, is discussed. In this context, the meaning of the “invalidity for the consumer” sanction, which comes to the fore in case of non-compliance with said provision, is examined. In addition, the issue of whether the fact that the consumer is not the issuer but the recourse debtor in the bill of exchange will be included in the scope of the aforementioned provision is also addressed. Furthermore, whether Article 4.6 of the Consumer Protection Code, which states that personal guarantees given in return for the consumer's performances shall be deemed as ordinary suretyship under any name, also covers the aval given in favor of the consumer and other issues raised in this context are examined. Finally, the issue of whether the consumer court or the commercial court has jurisdiction in disputes regarding bill of exchange commitments, which are based on a consumer transaction, is examined.

Anahtar Kelimeler

• Consumer transaction
• bill of exchange
• invalidity for the consumer
• aval
• consumer court.

TÜKETİCİ HUKUKUNDA KAMBİYO SENETLERİ İLE BAĞLANTILI MESELELER

Öz

Çalışmamızda bir tüketici işlemi dolayısıyla düzenlenen kambiyo senedinin hangi nitelikleri haiz olması gerektiğine ilişkin Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m. 4.5 hükmü ele alınmıştır. Bu bağlamda söz konusu hükme uyulmaması hâlinde gündeme gelen “tüketici yönünden geçersizlik” yaptırımının anlamı incelenmiştir. Ayrıca kambiyo senedinde tüketicinin düzenleyen değil de müracaat borçlusu olması hâlinin de anılan hükmün kapsamına dâhil olup olmayacağı meselesine değinilmiştir. Bunun yanı sıra tüketicinin edimlerine karşılık olarak verilen şahsi teminatların her ne isim altında olursa olsun adi kefalet sayılacağı yönündeki Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m. 4.6 hükmünün, tüketici lehine verilen avali de kapsayıp kapsamadığı ve bu bağlamda gündeme gelen diğer meseleler mercek altına alınmıştır. Son olarak temelinde bir tüketici işleminin yer aldığı kambiyo taahhütleriyle ilgili uyuşmazlıklarda tüketici mahkemesinin mi yoksa asliye ticaret mahkemesinin mi görevli olduğu meselesi irdelenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Tüketici işlemi
• kambiyo senedi
• tüketici yönünden geçersizlik
• aval
• tüketici mahkemesi.

Kaynakça

1. Akipek Öcal. Şebnem ve İlhan Kara. Tüketici Hukuku Ders Kitabı. Ankara: Yetkin Yayınları, 2023.
2. Al Kılıç, Şengül. “Tüketici İşlemleri Dolayısıyla Düzenlenen/Düzenlendiği İddia Edilen Kambiyo Senetlerinde Görevli Mahkeme Meselesi”. İçinde 7. Uluslararası Asos Congress Hukuk Sempozyumu Tam Metin Kitabı, 310-349, https://kongre.akademikiletisim.com/files/asos2021/asoshukuk_tam_metin_kitabi.pdf.
3. Altaş, Hüseyin. Medeni Hukuk Başlangıç Hükümleri (TMK m. 1-7). Ankara: Yetkin Yayınları, 2020.
4. Arkan, Sabih. “Tüketici Kredileri”. Banka ve Ticaret Hukuku Dergisi. 18/1-2 (1995): 35-42.
5. Aslan, İ. Yılmaz. 6502 Sayılı Kanuna Göre Tüketici Hukuku. Bursa: Ekin Yayınevi, 2015.
6. Aydoğdu, Murat ve Nalan Kahveci. Tüketici Hukuku Dersleri. Ankara: Adalet Yayınevi, 2021.
7. Aydoğdu, Murat. Tüketici Hukuku Dersleri. Ankara: Adalet Yayınevi, 2015.
8. Bahtiyar, Mehmet ve Levent Biçer. “Adi İş/Ticari İş/Tüketici İşlemi Ayrımı ve Bu Ayrımın Önemi”. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi. 22/3 (2016): 395-436.

9. Bahtiyar, Mehmet ve Esra Hamamcıoğlu. “Tüketicinin Kıymetli Evrak ile Borçlanması ve Sonuçları”. Kadir Has Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. 3/1 (2015): 67-92.
10. Bahtiyar, Mehmet vd. Kıymetli Evrak Hukuku. İstanbul: Beta Basım Yayım Dağıtım, 2022.
11. Bahtiyar, Mehmet. “Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un Kıymetli Evraka İlişkin Düzenlemeleri”. Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. 12/2 (2015): 46-61.
12. Başalp Yıldırım, Nilgün. “Avalde Eşin Rızası ve Özellikle TBK m. 603 Hükmünün Dolanılması Sorunu”. Banka ve Ticaret Hukuku Dergisi. 37/3 (2021): 5-41.
13. Başpınar, Veysel. Borç Sözleşmelerinin Kısmî Butlanı. Ankara: Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, 1998.
14. Battal, Ahmet. “Kıymetli Evrakla Borç Altına Giren Tüketicinin Korunması”. Banka ve Ticaret Hukuku Dergisi. 19/3 (1998): 95-112.
15. Bozer, Ali ve Celal Göle. Kıymetli Evrak Hukuku. Ankara: Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, 2021.
16. Can, Mertol. “Yargı Kararları Işığında Tüketici Hukukunun Kambiyo Senetleri Tatbikatını Etkileyen Hükümlerine İlişkin Kısa Bir Değerlendirme”. Çankaya Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. 5/2 (2020): 4109-4122.
17. Can, Mertol. Kıymetli Evrak Hukuku Ders Kitabı. Ankara: İmaj Yayınevi, 2019.
18. Cengil, Fatih. “Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 05.03.2014 Tarih, 2013/12-2113 Esas ve 2014/210 Kararı Işığında Tüketicinin Yapmış Olduğu İşlemler Nedeniyle Nama Yazılı Senet Düzenleme Zorunluluğu”. Çukurova Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. 1/2 (2014): 49-75.
19. Coşkun, Mahmut. Kıymetli Evrak Hukuku, Bono-Poliçe-Çek. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2023.
20. Çabri, Sezer. 6502 Sayılı Kanun’a Göre Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun Şerhi. Ankara: Adalet Yayınevi, 2016.
21. Çamoğlu, Ersin. Kıymetli Evrak Hukukunun Temel İlkeleri. İstanbul: Vedat Kitapçılık, 2023.
22. Demirkapı, Ertan. Kambiyo Senetlerinin Aval Yoluyla Temini. İzmir: Güncel Yayınevi, 2005.
23. Deryal, Yahya ve Yakup Korkmaz. Yeni Tüketici Hukuku Ders Kitabı. Ankara: Adalet Yayınevi, 2022.
24. Domaniç, Hayri. Kıymetli Evrak Hukuku ve Uygulaması, TTK Şerhi-IV. İstanbul: Temel Yayınları, 1990.
25. Göktürk, Kürşat. Kambiyo Senetlerinde Şahsi Defiler. Ankara: Adalet Yayınevi, 2022.
26. Göle, Celal. Bankacılar için Kıymetli Evrak Hukuku Bilgisi ve Ticari Senetler. Ankara: Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, 2009.
27. Gümüş, Mustafa Alper. 6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun Şerhi Cilt 1 (Madde: 1-46). İstanbul: Vedat Kitapçılık, 2014.
28. Güner, Temel. “Tüketici Lehine Güvence Veren Avalistin Sorumluluğu (TKHK m. 4/6)”. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. 27/4 (2023): 233-263.
29. Güral, Jale. “Kefalet Akdiyle Avalist Arasındaki Fark ve Benzerlikler”. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. 8/3-4 (1951): 435-478.
30. Havutçu, Ayşe. “Şekle Aykırılık Nedeniyle Geçersiz Hukuki İşlemlerin Tahvili”. Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. 3/1-4 (1987): 643-681.
31. Kara, İlhan. Tüketici Hukuku. Ankara: Yetkin Yayınları, 2023.
32. Karayalçın, Yaşar. Ticaret Hukuku, III. Ticari Senetler (Kambiyo Senetleri). Ankara: Sevinç Matbaası, 1970.
33. Kayar, İsmail. 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu’na Göre Ticaret Hukuku. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2018.
34. Keleş, Âdem. Tüketici Sözleşmelerinde Teminat. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi, 2015.
35. Kendigelen, Abuzer ve İsmail Kırca. Kıymetli Evrak Hukuku. İstanbul: On İki Levha Yayıncılık, 2023.
36. Kendigelen, Abuzer. Çek Hukuku. İstanbul: On İki Levha Yayıncılık, 2021.
37. Kınacıoğlu, Naci. Kıymetli Evrak Hukuku. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım, 1999.
38. Kocayusufpaşaoğlu, Necip. Borçlar Hukukuna Giriş. İstanbul: Filiz Kitabevi, 2017.
39. Mağden Çamlı, Zehra İlgün. Türk Hukukunda Teminat Senetleri. Ankara: Adalet Yayınevi, 2020.
40. Oğuzman, M. Kemal ve Nami Barlas. Medenî Hukuk, Giriş-Kaynaklar-Temel Kavramlar. İstanbul: Vedat Kitapçılık, 2016.
41. Özen, Burak, “Madde 4/Özen Şerhi”. İçinde Milli Şerh-6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun Şerhi, ed. Hakan Tokbaş, Özlem Tüzüner, 61-120. İstanbul: Aristo Yayınevi, 2016. Öztan, Fırat. Kıymetli Evrak Hukuku. Ankara: Turhan Kitabevi, 1997.
42. Poroy, Reha ve Ünal Tekinalp. Kıymetli Evrak Hukuku Esasları. İstanbul: Vedat Kitapçılık, 2021.
43. Soykan, İsmail Cem. “Kambiyo Senedinin Cirosunun Düzenleyen Tarafından Yasaklanması”. İstanbul Hukuk Mecmuası. 77/1 (2019): 241-265.
44. Sönmez, Numan Sabit. Kambiyo Senetlerinde Şahsi Defiler. İstanbul: On İki Levha Yayıncılık, 2019.
45. Şafak, Ali. “Tüketici İşlemi Sonrasında Düzenlenen Emre Yazılı Senedi Ciro Yoluyla Devralan Haklı Hamile Karşı Senedin Geçersizliği İddiasının İleri Sürülüp Sürülemeyeceği”. İstanbul Barosu Dergisi. 89/2 (2015): 179-195.
46. Tüzemen Atik, Ebru. “6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun Düzenlemelerinin Avale Etkisi”. İstanbul Aydın Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. 7/1 (2021): 1-33.
47. Tüzemen Atik, Ebru. Açık Kambiyo Senetleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2021.
48. Uzunallı Eroğlu, Sevilay. “Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un Kıymetli Evrak Hukukuna Etkileri”. Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. 6/1 (2004): 113-176. Ülgen, Hüseyin vd. Kıymetli Evrak Hukuku. İstanbul: Vedat Kitapçılık, 2021.
49. Yavuz, Cevdet ve Murat Topuz, “Madde 83/Yavuz&Topuz Şerhi”. İçinde Milli Şerh-6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun Şerhi, ed. Hakan Tokbaş, Özlem Tüzüner, 1271-1303. İstanbul: Aristo Yayınevi, 2016.
50. Yeşiltepe, Salih Önder. “6502 Sayılı TKHK m. 4/5 Çerçevesinde Kıymetli Evrakın Tüketici Yönünden Geçersizliği Meselesi”. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi. 20/2 (2014): 23-44.
51. Yıldırım, Abdulkerim ve Bilge Aytuğar. “Tüketici İşlemlerinde Kıymetli Evrak Düzenlenmesi”. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. 24/2 (2020): 31-62.
52. Zevkliler, Aydın ve Çağlar Özel. Tüketicinin Korunması Hukuku. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2016.
53. İnternet Kaynağı “Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun Tasarısı ile […] Sanayi, Ticaret, Enerji, Tabii Kaynaklar, Bilgi ve Teknoloji Komisyonu Raporu” (TBMM Yasama Dönemi: 24, Yasama Yılı: 3, Sıra Sayısı: 490), (Erişim Tarihi 10.08.2010), www.tbbm.gov.tr.
54. Yargı Kararları Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu. K. 2019/6 (29.11.2019). www.lexpera.com.
55. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu. K. 2014/207 (05.03.2014). www.lexpera.com.
56. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu. K. 2014/686 (21.05.2014). www.lexpera.com.
57. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi. K. 2016/5870 (18.04.2016). www.lexpera.com.
58. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi. K. 2023/803 (27.03.2023). www.lexpera.com.
59. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi. K. 2023/2135 (11.07.2023). www.lexpera.com.
60. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi. K. 2023/2619 (10.10.2023). www.lexpera.com.
61. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi. K. 2024/281 (22.01.2024). www.lexpera.com.
62. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi. K. 2024/989 (05.03.2024). www.lexpera.com.
63. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi. K. 2024/1054 (07.03.2024). www.lexpera.com.
64. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi. K. 2024/1071 (11.03.2024). www.lexpera.com.
65. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi. K. 2024/1071 (11.03.2024). www.lexpera.com.
66. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi. K. 2023/686 (20.03.2023). www.lexpera.com.
67. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi. K. 2019/5885 (09.12.2019). www.lexpera.com.
68. Yargıtay 6. Hukuk Dairesi. K. 2021/987 (20.10.2021). www.lexpera.com.
69. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi. K. 2012/25608 (10.09.2012). www.lexpera.com.
70. Yargıtay 13. Hukuk Dairesi. K. 2009/3017 (06.03.2009). www.lexpera.com.
71. Yargıtay 13. Hukuk Dairesi. K. 2009/7007 (21.05.2009). www.lexpera.com.
72. Yargıtay 13. Hukuk Dairesi. K. 2014/17617 (04.06.2014). www.lexpera.com.
73. Yargıtay 13. Hukuk Dairesi. K. 2018/2886 (07.03.2018). www.lexpera.com.
74. Yargıtay 13. Hukuk Dairesi. K. 2020/3995 (28.05.2020). www.lexpera.com.