SERMAYE ŞİRKETLERİNE ATANAN KAYYIMLARIN GÖREVİ KÖTÜYE KULLANMA SUÇU

Yıl 2025, Cilt: 20 Sayı: 2, 1033 - 1106, 24.10.2025

Ali Pehlivan

https://doi.org/10.58820/eruhfd.1810099

Öz

Görevi kötüye kullanma suçunun icrai hareketle işlenen şeklinde “görevinin gereklerine aykırı hareket etmek”; ihmali şeklinde ise “görevinin gereklerini yapmakta ihmal veya gecikme göstermek” suçun maddi unsurlarından hareket alt unsurunu teşkil etmektedir. Bu itibarla kamu görevlisi tarafından üstlenilen görevin gerekleri ortaya konulmalıdır. Görevin gerekleri, yerine getirilen göreve ilişkin hukuk kurallarına göre belirlenir. Sermaye şirketlerine kayyım ataması, Türk Medeni Kanunu ile Türk Ticaret Kanunu hükümleri uyarınca yapılmaktadır. Sermaye şirketlerine atanan kayyımların görevinin gereklerinin belirlenebilmesi için anılan kanun hükümleri açıklanmıştır. Görevi kötüye kullanma suçu, sadece kamu görevlisi tarafından işlenebilir. Kayyımın mahkemece atanması ve yerine getirdiği görevin niteliği dikkate alındığında; kayyım, Türk Ceza Kanunu m.6/1-c’de tanımlandığı gibi kamusal faaliyetlerin yürütülmesine atama yoluyla süreli olarak katılan kamu görevlisidir. Sermaye şirketine atanan kayyımın görevinin gereklerine aykırı icrai veya ihmali hareketi gerçekleştirmesi, suçun oluşumu için yeterli değildir. İcrai veya ihmali harekete bağlı olarak kişilerin mağduriyeti veya kamu zararı ya da kişilere haksız bir menfaat sağlama neticelerinden birisi meydana gelmelidir. Görevi kötüye kullanma suçu kasten işlenebilir. Kast, suçun kanuni tanımındaki maddi unsurların fail tarafından bilinmesi ve istenmesidir. Kamu görevlisi fail; icrai veya ihmali hareketinin görevinin gereklerine aykırı olduğunu, hareketine bağlı olarak hükümde öngörülen neticelerden birisinin gerçekleşeceğini bilmeli ve istemelidir. Bununla birlikte, suçun olası kastla da işlenmesi mümkündür.

Anahtar Kelimeler

Sermaye şirketi , temsil kayyımı , yönetim kay yımı , kamu görevlisi , görevi kötüye kullanma suçu.

The Crime of Abuse of Office as Committed by Trustees Appointed to Capital Companies

Öz

In the case of the crime of abuse of office, “acting contrary to the requirements of one’s duty” and “neglecting or delaying to perform the requirements of one’s duty” form the sub-element of act among the material elements of crime in its active and passive forms respectively. As such, the requirements of the duty taken on by the public official must put forth. The said requirements are determined in accord with legal rules concerning the office in question. The appointment of trustees to capital companies is carried out under the provisions of the Turkish Civil Code and the Turkish Commercial Code. Provisions cited with the purpose of determining the requirements of the trustees' duties have been explained. The crime of abuse of office can only be committed by a public official. Given that a trustee is appointed by court and when the quality of the duty a trustee executes is taken into consideration, a trustee is a public official who, as defined in Art. 6/1 - c of the Tur kish Penal Code, participates by appointment in the performance of public functions for a period. That a trustee actively violates the requirements of duties or neglects duty does not suffice for criminal liability. Either the victimization of persons, public loss, or se curing an unjust benefit for another must have occured as a con sequence of the executive or neglectful act. The crime of abuse of office may be committed intentionally. The intent is that the perpetrator is aware of and desires the material elements of the crime as defined by law. Nonetheless, the crime may also be committed with probable intent.

Anahtar Kelimeler

Capital company , representative trustee , management trustee , public official , the crime of abuse of office offense

Kaynakça

• Akbulut, Berrin. Ceza Hukuku Genel Hükümler. Ankara: Adalet Yayınevi, 2022.
• Akıntürk, Turgut ve Derya Ateş. Türk Medenî Hukuku Aile Hukuku İkinci Cilt. İstanbul: Beta Yayıncılık, 2024.
• Arıtürk, Ramazan. “Adli Kolluk Görevlilerinin Görevi Kötüye Kullanma Suçu”. Türkiye Barolar Birliği Dergisi. 158 (2022): 77-102.
• Arslan, Çetin ve Murat Kayançiçek. 7499 S. Kanunla Yapılan Değişikliğe Göre Hapis Cezası Nedeniyle Hükümlüye “Vasi” veya “Kayyım” Atanması (4721 s. TMK m.407 ve 471). Ankara: Adalet Yayınevi, 2024.
• Artuk, M. Emin vd. Ceza Hukuku Genel Hükümler. Ankara: Adalet Yayınevi, 2022.
• Artuk, M. Emin vd. Ceza Hukuku Özel Hükümler. Ankara: Adalet Yayınevi, 2024.
• Artuk, M. Emin ve M. Emin Alşahin. “Objektif Cezalandırılabilme Şartı ve Zamanaşımı”. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, Prof. Dr. Nur Centel’e Armağan. 19/2 (2013): 17-44.
• Aydemir, Efrail. İflasın Ertelemesi ve Kayyımlık. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2016. Aybay, Aydın, Rona Aybay ve Ali Pehlivan. Hukuka Giriş. İstanbul: Der Yayınları, 2023.
• Baş, Eylem. Ceza Hukukunda Fail ve Mağdur. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2021.
• Battal, Ahmet. “Kayyum Denetimindeki Anonim Şirketin Yönetimi”. Ticaret ve Fikri Mülkiyet Dergisi. II/1 (2016): 23-30.
• Börekçi, Eşref Barış. Ceza Muhakemesi Hukukunda Anonim ve Limited Şirketler Açısından Şirket Yönetimi İçin Kayyım Tayini (CMK m. 133). Ankara: Adalet Yayınevi, 2024.
• Cenkci, Esra. “Limited Şirket Yönetimine Müdahale: Mahkemenin Müdürün Yetkilerini Kaldırma ile Sınırlandırma Yetkisinin Kapsamı”. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. 73/1 (2024): 89-117.
• Çamoğlu, Ersin. “Anonim Ortaklığa Temsil Kayyımı Atanması”. İstanbul Barosu Dergisi. 91/5, (2017): 15-29.
• Coşkun Şenol, Fatma. Türk Ceza Hukukunda Görevi Kötüye Kullanma Suçu. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2023.
• Güralp, Ayşe Gülin. “İflas Ertelemesinde Kayyım Atanması”. Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Prof. Dr. İrfan Baştuğ Anısına Armağan. 7/Özel Sayı (2005): 57-78.
• Demiral, Mustafa Uğur. Bir Koruma Tedbiri Olarak Şirket Yönetimi İçin Kayyım Tayini (CMK m. 133). Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2021.
• Demren Dönmez, Burcu. “Türk Ceza Kanunu’nda Kamu Görevlisi Kavramı”. Türkiye Barolar Birliği Dergisi. 94 (2011): 95-130.
• Dural, Mustafa, Tufan Öğüz ve Mustafa Alper Gümüş. Türk Özel Hukuku Cilt III Aile Hukuku. İstanbul: Filiz Kitabevi, 2025.
• Erman, Sahir ve Çetin Özek. Ceza Hukuku Özel Bölüm-Kamu İdaresine Karşı Suçlar. İstanbul: Işık Matbaacılık, 1992.
• Gençcan, Ömer Uğur. Türk Medeni Kanunu’nda Kayyımlık Yasal Danışmanlık. Ankara: Yetkin Yayınları, 2022.
• Gökcan, Hasan Tahsin. Açıklamalı Avukatlık Yasası Avukatların Görev Suçları Özel Soruşturma Usulü Hukuki Sorumluluk Vekalet Ücreti. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2012.
• Gökcan, Hasan Tahsin. Görevi Kötüye Kullanma Zimmet-İrtikap-Rüşvet ve Denetim Görevini İhmal Suçları. Ankara: Adalet Yayınevi, 2022.
• Gümüş, Mustafa Alper. Türk Medeni Hukukunda Kayyımlık. İstanbul: Vedat Kitapçılık, 2006.
• Hafızoğulları, Zeki ve Muharrem Özen. Türk Ceza Hukuku Özel Hükümler Millete ve Devlete Karşı Suçlar. Ankara: US-A Yayıncılık, 2017.
• Hakeri, Hakan. Ceza Hukuku. Ankara: Adalet Yayınevi, 2023.
• Kangal, Zeynel. “Cezalandırılabilirliğin Objektif Koşulları”. İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası. LXVIII/1-2 (2010): 151-168.
• Katoğlu, Tuğrul. “Ceza Hukukunda Suçun Mağdurunun Sınırları”. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. 61/2 (2012): 657-693.
• Kayıklık, Abdurrahman. Anonim Şirketin Temsili. İstanbul: On İki Levha Yayıncılık, 2024.
• Keçecioğlu, Burak. Anonim Şirkette Kayyımlık. İstanbul: On İki Levha Yayıncılık, 2024. Kılıçoğlu Yılmaz, Kumru. “Temsil Yetkisinin Açıklanması”. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. 70/2 (2021): 361-388.
• Koca, Mahmut ve İlhan Üzülmez. Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2022.
• Koca, Mahmut ve İlhan Üzülmez. Türk Ceza Hukuku Özel Hükümler. Ankara: Adalet Yayınevi, 2022.
• Kunter, Nurullah. Suçun Maddî Unsurları Nazariyesi (Hareket-NeticeSebebiyet Alâkası). İstanbul: İstanbul Üniversitesi Yayınları, 1954.
• Memiş Kartal, Pınar. “Görevi Kötüye Kullanma Suçu (TCK m.257)”. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, Prof. Dr. Nur Centel’e Armağan. 19/2 (2013): 1373-1395.
• Okuyucu-Ergün, Güneş. “Görevi Kötüye Kullanma Suçu”. Türkiye Barolar Birliği Dergisi. 82 (2009): 1-31, https://tbbdergisi.barobirlik.org.tr/m 2009-82-512.
• Okuyucu Ergün, Güneş. Türk Ceza Hukukunda Zimmet Suçu. Ankara: Çakmak Yayınevi, 2008.
• Özbek, Veli Özer, Koray Doğan ve Pınar Bacaksız, Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2022.
• Özbek, Veli Özer, Koray Doğan ve Pınar Bacaksız. Türk Ceza Hukuku Özel Hükümler. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2024.
• Özen, Mustafa. Ceza Hukuku Özel Hükümler Dersleri. Ankara: Adalet Yayınevi, 2024.
• Özgenç, İzzet. Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2022.
• Özgenç, İzzet ve Cumhur Şahin. “Kamu Görevinin Kötüye Kullanılması Suçu Üzerine Düşünceler”. Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. 6/1 (2002): 189-236.
• Öztürk, Bahri ve Mustafa Ruhan Erdem. Uygulamalı Ceza Hukuku ve Güvenlik Tedbirleri Hukuku. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2022.
• Poroy, Reha, Ünal Tekinalp ve Ersin Çamoğlu. Ortaklıklar Hukuku II. İstanbul: Vedat Kitapçılık, 2023.
• Soyaslan, Doğan. Ceza Hukuku Özel Hükümler. Yetkin Yayınları: Ankara, 2014.
• Sonay Evik, Vesile. Görevi Kötüye Kullanma Suçları (TCK M. 257). İstanbul: On İki Levha Yayıncılık, 2019.
• Şener, Oruç Hami. Yargıtay Kararları Işığında Limited Ortaklıklar Hukuku. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2017.
• Tezcan, Durmuş, Mustafa Ruhan Erdem ve R. Murat Önok. Teorik ve Pratik Ceza Özel Hukuku. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2021.
• Toraman, Hasan Berk. “Anonim Şirketlere Kayyım Atanması ve Temsil Yetkisi”. İstanbul Aydın Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. 2 (2025): 215-252. Toroslu, Nevzat ve Haluk Toroslu. Ceza Hukuku Genel Kısım. Ankara: Savaş Yayınevi, 2021. Toroslu, Nevzat ve Haluk Toroslu. Ceza Hukuku Özel Kısım. Ankara: Savaş Yayınevi, 2024. Türk Dil Kurumu. “Güncel Türkçe Sözlük”. Erişim Tarihi 10.04.2025, https://sozluk.gov.tr/.
• Türkoğlu, Ferah. “Anonim Ortaklıklarda Organ Boşluğu ve Ortaklığa Kayyım Atanması”. Maltepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. 2 (2010): 127-149.
• Ünver, Yener. Ceza Hukukuyla Korunması Amaçlanan Hukuksal Değer. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2003.
• Üzülmez, İlhan. “Görevi Kötüye Kullanma Suçu (TCK M. 257)”. Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. 16/1 (2012): 192-216.
• Üzülmez, İlhan ve Ahmet Hulusi Akkaş. “Suçun Yapısında Objektif Cezalandırılabilme Şartları”, Erciyes Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. II/1-2 (2007): 71-87.
• Yalvaç, Gürsel. Karşılaştırmalı-Gerekçeli TCK CMK CGTİK ve İlgili Kanunlar ile Yönetmelikler. Ankara: Adalet Yayınevi, 2007.
• Yıldız, Şükrü. “Sermaye Şirketlerine Yönetim Kayyımı Atanmasını Gerektiren Haller”. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 16/32 (2017): 95-106.
• Yokuş Sevük, Handan. Türk Ceza Hukuku Özel Hükümler. Ankara: Adalet Yayınevi, 2023.
• Zafer, Hamide. Ceza Hukuku Genel Hükümler TCK m.1-75. İstanbul: Beta Yayıncılık, 2019. Zafer, Hamide. “Görevi Kötüye Kullanma Suçu (TCK m.257)”. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, Prof. Dr. Ferit Hakan Baykal Armağanı. 25/2 (2019): 1557-1587.
• Yargıtay 5. Ceza Dairesi. K. 11762/15449 (22.10.2015). https://karararama. yargitay.gov.tr/.
• Yargıtay 5. Ceza Dairesi. K. 15120/5417 (09.05.2024). https://karararama. yargitay.gov.tr/. Yargıtay 5. Ceza Dairesi. K. 7648/9946 (02.10.2024). https://karararama. yargitay.gov.tr/. Yargıtay Ceza Genel Kurulu K. 101/3 (22.01.2008). https://karararama. yargitay.gov.tr/.