Araştırma Makalesi

OSMANLI CEZA HUKUKUNDA HUKUKA UYGUNLUK SEBEPLERİ

Cilt: 13 Sayı: 2 14 Kasım 2018
  • Müge Vatansever Öztürk
PDF İndir

OSMANLI CEZA HUKUKUNDA HUKUKA UYGUNLUK SEBEPLERİ

Öz

İslam hukuk doktrinindeki suç genel teorisi ile ilgili hüküm ve tavsiyeler Osmanlı ceza hukukunda da aynen geçerli olmuştur. Bir fiilden dolayı faile ceza verilmesi için sadece o fiilin yasaklanmış olması yeterli değildir; yasaklanan fiilin aynı zamanda hukuka aykırı olarak işlenmesi gerekir. Günümüz hukukunda olduğu gibi, İslam ve Osmanlı ceza huku-kunda da, ortada bir hukuka uygunluk sebebi bulunuyorsa, suç oluşmaz. Osmanlı Hukuku’na göre, görevin ifası, meşru müdafaa, hakkın kulla-nılması, mağdurun rızası gibi hukuka uygunluk sebeplerinin varlığı ha-linde fiil hukuka uygun hale gelir ve fiili işleyenin ceza sorumluluğu ol-maz. Hakkın kullanılması kapsamına; tıbbi müdahaleler, tedip hakkının kullanılması, spor faaliyetleri, şikâyet, direnme ve eleştiri hakkı gibi haklar girmektedir. Bunlar sınırlı sayıda değildir; şartları oluştuğunda hakkın kullanılması niteliğindeki her meşru fiil bu kapsamda hukuka uygunluk sebebi olarak değerlendirilir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Akgündüz, Ahmet; Mukayeseli İslam ve Osmanlı Hukuku Külliyatı, Diyarbakır, 1986, (Mukayeseli). Osmanlı Ceza Hukukunda Hukuka Uygunluk Sebepleri 409 Akgündüz, Ahmet; Osmanlı Kanunnameleri ve Hukukî Tahlilleri, Cilt:1-9, İstanbul 1990-1996, (Kanunnameler). Akgündüz, Ahmet ve Heyet; Şer’iyye Sicilleri Mahiyeti, Toplu Kata-loğu ve Seçme Hükümler, Cilt:1, İstanbul, 1988. Akman, Mehmet; Osmanlı Devleti’nde Ceza Yargılaması, İstanbul, 2004. Avcı, Mustafa; Osmanlı Ceza Hukuku Genel Hükümler, 2. Baskı, Konya, 2014, (Genel). Avcı, Mustafa; Türk Hukuk Tarihi, 7. Baskı, Konya, 2018. Aydın, Mehmet Akif; Türk Hukuk Tarihi, 14. Baskı, İstanbul, 2017. Bilmen, Ömer Nasuhi; Hukuk-ı İslamiyye ve Islahat-ı Fıkhiyye Ka-musu, İstanbul, 1967. Canan, İbrahim; Kütüb-i Sitte Muhtasarı Tercüme ve Şerhi, Cilt:13, Ankara, 1992. Cin, Halil/ Akgündüz, Ahmed; Türk Hukuk Tarihi Kamu Hukuku, Cilt:1, 3. Baskı, İstanbul, 1995. Cin, Halil/ Akyılmaz, Gül; Türk Hukuk Tarihi, 9. Baskı, Konya, 2017. Çağrıcı, Mustafa; “Gıybet”, DİA, Cilt:14, 1996, s. 63-64. 410 Dr. Müge VATANSEVER ÖZTÜRK ERÜHFD, C. XIII, S. 2, (2018) Çolak, Abdullah; “İslâm Ceza Hukukunda Meşrû Müdâfaa”, Ekev Akademi Dergisi, Yıl:8, Sayı:19, 2004, s. 135-156. Demirtaş, Necati; Açıklamalı Osmanlı Fetvaları Fetavâ-yı Ali Efen-di-Cild-i Sâni, Çatalcalı Ali Efendi, İstanbul, 2014. Dönmez, İbrahim Kafi; “Meşru Müdafaa”, DİA, Cilt:29, 2004, s. 383-387. Düstur, 1. Tertip, Cilt:1-2, İstanbul, 1289-1291. Ebu Zehra, Muhammed; İslam Hukukunda Suç ve Ceza, Cilt:1, İs-tanbul, 1994. Ekinci, Ekrem Buğra; Osmanlı Hukuku Adalet ve Mülk, İstanbul, 2008. Esen, Hüseyin; İslam’da Suç ve Ceza, İstanbul, 2006. Hakeri, Hakan; Ceza Hukuku Genel Hükümler, Ankara, 2017. Hamidullah, Muhammed; İslam Peygamberi, Cilt:2, çev. Salih Tuğ, İstanbul, 1993. İstanbul Kadı Sicilleri, Üsküdar Mahkemesi 51 Numaralı Sicil (987-988/1579-1580), Haz. Rifat Günalan, İstanbul, 2010. Kazıcı, Ziya; Osmanlılarda İhtisap Müessesesi, İstanbul, 1987. Ömer Hilmi Efendi; Miyâr-ı Adalet, İstanbul, 1301. Osmanlı Ceza Hukukunda Hukuka Uygunluk Sebepleri 411 Özbek, Veli Özer/ Doğan, Koray/ Bacaksız, Pınar/ Tepe, İlker; Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler, 8. Baskı, Ankara, 2017. Özel, Ahmet; “Dârülbağy”, DİA, Cilt:8, 1993, s. 514-515. Özgenç, İzzet; Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler, Ankara, 2012. Soyaslan, Doğan; Ceza Hukuku Özel Hükümler, 12. Baskı, Ankara, 2018. Telkenaroğlu, M. Rahmi; “İslam Ceza Hukukunda Hukuka Uygun-luk Nedeni Olarak “Spor Faaliyetleri”, Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fa-kültesi Dergisi, Sayı:36, Erzurum, 2011, s. 71-104. Ûdeh, Abdülkadir; Mukayeseli İslam Ceza Hukuku ‘Genel Hüküm-ler’, Cilt:1, çev. Ali Şafak, 2. Baskı, İstanbul, 2012. Yiğit, Yaşar; “İslâm Ceza Hukuku Açısından Ötanazi ve Hukukî So-nuçlarının Değerlendirilmesi”, İslâmî Araştırmalar Dergisi, Cilt:16, Sa-yı:3, 2003, s. 337-349, (Ötanazi). Yiğit, Yaşar; “İslâm Ceza Hukukuna Göre Meşrû Müdafaa ve Hu-kukî Sonuçları”, Diyanet İlmi Dergi, Cilt:39, Sayı:1, 2003, s. 37-54. Yurtseven, Yılmaz; “İslam-Osmanlı Ceza Hukukunda Hukuka Uy-gunluk Sebebi Olarak Meşrû Müdâfaa”, II. Türk Hukuk Tarihi Kongresi Bildirileri, Cilt:1, İstanbul, 2016, s. 745-764. Zorlu, Süleyman Emre; “İslam ve Osmanlı Hukukuna Göre Tıbbi Müdahalenin Hukuka Uygunluk Şartları”, II. Türk Hukuk Tarihi Kongre-si Bildirileri, Cilt:1, İstanbul, 2016, s. 765-797

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Müge Vatansever Öztürk Bu kişi benim
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

14 Kasım 2018

Gönderilme Tarihi

2 Haziran 2018

Kabul Tarihi

22 Kasım 2018

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2018 Cilt: 13 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Vatansever Öztürk, M. (2018). OSMANLI CEZA HUKUKUNDA HUKUKA UYGUNLUK SEBEPLERİ. Erciyes Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 13(2), 371-411. https://izlik.org/JA97FC79HP
AMA
1.Vatansever Öztürk M. OSMANLI CEZA HUKUKUNDA HUKUKA UYGUNLUK SEBEPLERİ. ERÜHFD. 2018;13(2):371-411. https://izlik.org/JA97FC79HP
Chicago
Vatansever Öztürk, Müge. 2018. “OSMANLI CEZA HUKUKUNDA HUKUKA UYGUNLUK SEBEPLERİ”. Erciyes Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 13 (2): 371-411. https://izlik.org/JA97FC79HP.
EndNote
Vatansever Öztürk M (01 Kasım 2018) OSMANLI CEZA HUKUKUNDA HUKUKA UYGUNLUK SEBEPLERİ. Erciyes Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 13 2 371–411.
IEEE
[1]M. Vatansever Öztürk, “OSMANLI CEZA HUKUKUNDA HUKUKA UYGUNLUK SEBEPLERİ”, ERÜHFD, c. 13, sy 2, ss. 371–411, Kas. 2018, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA97FC79HP
ISNAD
Vatansever Öztürk, Müge. “OSMANLI CEZA HUKUKUNDA HUKUKA UYGUNLUK SEBEPLERİ”. Erciyes Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 13/2 (01 Kasım 2018): 371-411. https://izlik.org/JA97FC79HP.
JAMA
1.Vatansever Öztürk M. OSMANLI CEZA HUKUKUNDA HUKUKA UYGUNLUK SEBEPLERİ. ERÜHFD. 2018;13:371–411.
MLA
Vatansever Öztürk, Müge. “OSMANLI CEZA HUKUKUNDA HUKUKA UYGUNLUK SEBEPLERİ”. Erciyes Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, c. 13, sy 2, Kasım 2018, ss. 371-1, https://izlik.org/JA97FC79HP.
Vancouver
1.Müge Vatansever Öztürk. OSMANLI CEZA HUKUKUNDA HUKUKA UYGUNLUK SEBEPLERİ. ERÜHFD [Internet]. 01 Kasım 2018;13(2):371-41. Erişim adresi: https://izlik.org/JA97FC79HP


Erciyes Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.