Kültürel Sermaye ile Okul İklimi Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Öz

Bu çalışmada kültürel sermaye ile okul iklimi arasındaki ilişki incelenmiştir. Bu amaçla ortaokullarda çalışan öğretmen görüşlerine başvurulmuştur. Çalışma nicel yöntem ile ele alınmış olup çalışmada ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Ankara ilindeki resmi ortaokullarda çalışan 527 öğretmen çalışmanın örneklemini oluşturmaktadır. Verilerin toplanması için kullanılan veri toplama aracı; Canlı, Demirtaş ve Özer’in (2016) geliştirmiş olduğu Okul İklimi Ölçeği (OİÖ), Avcı ve Yaşar’ın (2014) geliştirdiği Kültürel Sermaye Ölçeği (KSÖ) ve araştırmacı tarafından düzenlenmiş olan Kişisel Bilgi Formundan oluşmaktadır. Araştırma verilerinin analizinde regresyon, Pearson korelasyon, standart sapma ve aritmetik ortalama teknikleri kullanılmıştır. Araştırma sonucunda okul iklimi ile kültürel sermaye değişkenlerinin anlamlı, pozitif yönde, düşük düzeyde ilişkisi ortaya konulmuştur. Aynı zamanda okul iklimine yönelik öğretmen görüşleri ‘‘çoğunlukla’’, kültürel sermayeye yönelik görüşler ise ‘‘yüksek’’ düzeyde bulunmuştur. Kültürel sermayenin okul ikliminin anlamlı bir yordayıcısı olduğu görülmüştür. Okul iklimindeki varyansın %3’ünün kültürel sermaye tarafından açıklandığı tespit edilmiştir. Öğretmenlerin yaşadıkları çevrenin kültürel potansiyelini ve değerini tanımalarına fırsat verecek imkânların oluşturulması önerilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• okul iklimi
• kültürel sermaye
• öğretmen
• okul

Examining the Relationship between Cultural Capital and School Climate

Öz

In this study, the relationship between cultural capital and school climate was examined. For this purpose, the opinions of teachers working in secondary schools were consulted. The study was handled with the quantitative method, and the relational screening model was used. 527 teachers working in public secondary schools in Ankara constitute the sample of the study. The tools we used for data collection consists of the School Climate Scale (OİÖ) developed by Canlı, Demirtaş and Özer (2016), the Cultural Capital Scale (KSÖ) developed by Avcı and Yaşar (2014), and the Personal Information Form prepared by the researcher. Regression, Pearson correlation, standard deviation and arithmetic mean techniques were used for the data analysis. The results revealed a significant, positive, low-level relationship between school climate and cultural capital variables. In addition, teachers' views on the school climate were found at the level of ‘mostly’, while the views on cultural capital were found to be ‘high’. Cultural capital was found to be a significant predictor of school climate. In the light of these findings, we have suggested creating opportunities that will allow teachers to recognize the cultural potential and value of the environment they live in.

Anahtar Kelimeler

• school climate
• cultural capital
• teacher
• school

Kaynakça

1. Aydın, Ş. (2020). Öğretmenlerin yaşam boyu öğrenme eğilimleri ile kültürel sermayeleri ve aralarındaki ilişkinin incelenmesi (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Adana.
2. Avcı, Y. E. (2014). Kültürel sermaye ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. International Journal of Social Science Research, 3(1), 65-77.
3. Ada, K. (2020). Ortaokullarda okul iklimi ile okul etkililiği arasındaki ilişkide öğretmen kolektif yeterliğinin aracılık rolü (Yüksek lisans tezi). Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara).
4. Avcı. Y. E. (2015). Öğretmenlerin kültürel sermaye yeterliklerinin incelenmesi (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Gaziantep.
5. Balcı, A.(1988). Etkili okul. Eğitim ve Bilim, 12(70). Retrieved from http://egitimvebilim.ted.org.tr/index.php/EB/article/view/5979
6. Bektaş, F., & Nalçaci, A. (2013). Okul iklimi ile öğrenci başarisi arasindaki ilişki. Sosyal Bilimler Dergisi, 4(13), 1-13.
7. Bucak, A. (2019). Öğretmenlerin kültürel sermaye ve yetkinlik düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Siirt Üniversitesi, Siirt.
8. Bursalıoğlu, Z. (2002). Okul yönetiminde yeni yapı ve davranış (20. Baskı b.). Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.

9. Bourdieu, P., & Passeron, J.-C. (2020). Varisler öğrenciler ve kültür (4 b.). (L. Ünsaldı , & A. Sümer, Çev.). Ankara: Heretik Yayınları.
10. Bourdieu. P. & Passeron. J. C. (2015). Yeniden üretim eğitim sistemine ilişkin bir teorinin ilkeleri (A. Sümer. L. Ünsaldı ve Ö. Akkaya. Çev.). Ankara: Heretik Yayıncılık.
11. Bourdieu, P. (1986). “The Forms of capital”. Handbook of Theory and Research for the Sociology Education, (Ed: John G. Richardson). New York: Greenwood Press.
12. Balcı, A. (2021). Sosyal bilimlerde araştırma. Yöntem, Teknik ve İlkeler, Ankara: PegemA Yayınları.
13. Büyüköztürk, Ş. (2020). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı (28. bs.). Ankara: Pegem Akademi.
14. Bourdieu, P. (2021). Ayrım Beğeni yargısının toplumsal eleştirisi (1 b.). (D. Fırat, & G. Berkkurt, Çev.) Ankara: Nika Yayınevi.
15. Bourdieu. P. & Passeron. J. C. (2015). Yeniden üretim eğitim sistemine ilişkin bir teorinin ilkeleri (A. Sümer. L. Ünsaldı ve Ö. Akkaya. Çev.). Ankara: Heretik Yayıncılık.
16. Bourdieu, P., & Passeron, J.-C. (2020). Varisler öğrenciler ve kültür (4 b.). (L. Ünsaldı , & A. Sümer, Çev.). Ankara: Heretik Yayınları.
17. Callaway, E. W. (1994). Cultural capital and teacher/student interaction (Order No. 9506251). Available from ProQuest Dissertations & Theses Global. (304177928). Retrieved from https://www.proquest.com/dissertations-theses/cultural-capital-teacher-student-interaction/docview/304177928/se-2?accountid=11248
18. Canlı, S. , Demirtaş, H., & Özer, N. (2018). Okul iklimi ölçeğinin geçerlik ve güvenirlik çalışması. İlköğretim Online, 17(4), 1797-1811. doi: 10.17051/ilkonline.2019.506842
19. Cohen, J. , McCabe, L., Michelli, N. M., & Pickeral,T. (2009). School Climate: Research,policy, practice and teacher education. Teachers College Record, 111, 180-213. Retrieved from https://www.tcrecord.org/content.asp?contentid=15220
20. Çağlayan, E. (2014). Okul binaları ve örgüt iklimi (Yayımlanmamış doktora tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İzmir
21. Çetin, M. (2020). Örgüt İkliminin Öncüleri ve Çıktıları. Örgüt ve Okul İklimi içinde, Ed:M. Özgenel, (s. 39). Ankara: Nobel Akademik.
22. Dağ, S. (2020). Okul yöneticisi ve öğretmenlerin benimsedikleri felsefi yaklaşım ile okul iklimi ve öğrenci davranışlarını kontrol etme eğilimi arasındaki ilişki (Yayınlanmamış doktora tezi). Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
23. Dilbaz Sayın, S.S. (2017). Okul iklimi ile öğretmen performansı arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yayınlanmamış doktora tezi). Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Çanakkale.
24. Doran, J. (2004). "Effective school characteristics and student achievement correlates as" (2004). Electronic Theses and Dissertations, 2004-2019. 182. Retrieved from https://stars.library.ucf.edu/etd/182
25. Drummey, K. M. (2008). The role of cultural and economic capital in education: 1972–2002 (Order No. 3318139). Available from ProQuest Dissertations & Theses Global. (250813820). Retrieved from https://www.proquest.com/dissertations-theses/role-cultural-economic-capital-education1972/docview/250813820/se-2?accountid=11248
26. Durkheim, E. (2016). Eğitim ve sosyoloji.(P. Ergenekon, Çev.). İstanbul: Pinhan Yayıncılık.
27. Erdoğan, S. (2019) Okul yöneticilerinin kültürel sermaye düzeyleri ile okul kültürü arasındaki ilişki (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
28. Etiz, S.S.(2019). Öğretmenlerin kültürel sermaye yeterlilikleri ile sosyal sorumluluk temelli liderlik becerilerinin incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi. Siirt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Eğitim Bilimleri Anabilim Dalı, Siirt.
29. Gordon, T. (2010). Etkili öğretmenlik eğitimi.(3. Baskı). İstanbul: Profil Yayıncılık.
30. Güleç, F. (2019). Sınıf öğretmenlerinin kültürel sermaye yeterlikleri ile çokkültürlü eğitime yönelik tutumlarının incelenmesi: Siirt ili örneklemi (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Afyon.
31. Gökalp, S. (2018). Okul yöneticilerinin kültürel sermaye yeterliklerinin ve kültürel liderlik rollerini yerine getirme düzeylerinin incelenmesi (Yayınlanmamış doktora Tezi). Gaziantep Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Gaziantep.
32. Göksal, S. (2018). Matematik öğretmenlerinin algıladıkları okul iklimi ve tükenmişlik düzeyleri arasındaki ilişki (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). İstanbul Kültür Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
33. Gürbüz, S., Şahin, F. (2018). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayınları.
34. Halpin, A. (2013). Organizational Climate of School. W. Hoy , C. Miskel, & C. Tarter içinde, Educational Administration Theory, Research, and Practice. New York: McGraw-Hill.
35. Halpin, A.W., & Croft, D.B. (1963). The organizational climate of schools. Chicago: Midwest Administration Center.
36. Hoy, W.K. (2003), "An analysis of enabling and mindful school structures: Some theoretical, research and practical considerations", Journal of Educational Administration, Vol. 41 No. 1, pp. 87-109. doi:10.1108/09578230310457457.
37. Hoy, W. K. (2003). School climate. In J.W. Guhtrie (Eds.), Encylopedia of education (pp. 2121-2124), New York: Thompson Gale.
38. Hoy, W. K., & Miskel, C. G. (2012). Eğitim yönetimi: Teori, araştırma ve uygulama (S. Turan, Çev. Ed.). Ankara: Nobel.
39. Hoy, W. K., Tarter, C., & Kottkamp, R.B.(1991). Open schools/ healty schools: Measuring organizational climate. Beverly Hills: Sage Publication.
40. Howell, D. C. (2012). Statistical methods for psychology. Cengage Learning.
41. Hu, L. T., & Bentler, P. M. (1999). Cutoff criteria for fit indexes in covariance structure analysis: Conventional criteria versus new alternatives. Structural equation modeling: a multidisciplinary journal, 6(1), 1-55.
42. Jaeger. M. M. (2011). Does cultural capital really affect academic achievement? New evidence from combined sibling and panel data. Sociology of Education. 84(4). 281-298. Doi: 10.1177/0038040711417010
43. Kingston, P. (2001). The Unfulfilled Promise of Cultural Capital Theory. Sociology of Education, 74, 88-99. doi:10.2307/2673255
44. Kotluk, N., & Kocakaya, S. Türkiye'de Öğretmenlerin Kültürel Değerlere Duyarlı Eğitime İlişkin Görüşleri: Bir Karma Yöntem Araştırması.2009
45. Kurt, T., & Çalık, T. (2010). Okul iklimi ölçeği’nin (OİÖ) geliştirilmesi. Eğitim ve Bilim, 35(157). http://egitimvebilim.ted.org.tr/index.php/EB/article/view/298
46. Lee, E.(2012). Effect of social capital and cultural capital of ımmigrant family on their children’s educational attainment (Unpublished master thesis). State University of New York, Department of Sociology, New York.
47. Metin, G. (2020). Kadın okul yöneticilerinin liderlik stilleri ile okul iklimi arasındaki ilişki (Master's thesis, Sosyal Bilimler Enstitüsü).
48. Orpinas, P., & Horne, A. (2009). Creating a positive school climate and developing social competence. İn S. Jimerson, S. Swearer, & D. Espelage (Eds.) içinde, Handbook of Bullying in Schools An International Perspective (s. 49-60). New York: Routledge.
49. Öğretmenlik Meslek Kanunu (2022). T. C. Resmi Gazete. 7354, 3 Şubat 2022
50. Özgenel, M . (2020). An organizational factor predicting school effectiveness: school climate . International Journal of Psychology and Educational Studies , 7 (1) , 38-50 . doi: 10.17220/ijpes.2020.01.004 Paknadel, C. (1988). Örgütsel iklim ve iş doyumu. Doktora Tezi, Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
51. Payne, A. A. (2018). Creating and Sustaining a Positive and Communal School Climate: Conempporary research, present obstacles and future directions. Report. National Institute of Justice. Retrieved from https://www.ojp.gov/pdffiles1/nij/250209.pdf
52. Perna, L. W. (2000). “Differences in the decision to enroll in college among african americans, hispanics, and whites.” Journal of Higher Education, 71: 117–141. doi:10.2307/2649245
53. Schneider, B., Brief, A. P., & Guzzo, R. A. (1996). Creating a climate and culture for sustainable organizational change. Organizational dynamics, 24(4), 7-19.
54. Spicer, F. V. (2016). School culture, school climate and the role of the principal (Unpublished Doctoral Dissertation). Georgia State University, Educational Policy Studies, Atlanta, US.
55. Sullivan, A. (2001). Cultural capital and educational attainment. sociology, 35(4), 893–912. doi: 10.1177/0038038501035004006
56. Sutherland, F. (1994). Teachers' perceptions of school climate. Retrieved from https://eric.ed.gov/?id=ED379214
57. Tableman, B. (2004). School climate and learning. best practicea brief. No:31. A product of the University-Comunity Partnerships at Michigan State University. http://outreach.msu.edu/bpbriefs/issues/brief31.pdf
58. Tagiuri, R. (1968). The concept of organizational climate. In R. Tagiuri and G. H. Litwin (Eds.), Organizational climate: Explorations of a concept (pp. 9-32). Harvard University.
59. Thomas, M. A. R., & Slater, M. R. (1972). The OCDQ: A four factor solution for Australian schools?. Journal of Educational Administration.
60. Toprakçı, M. (2021). Öğretmenlerin kültürel sermaye yeterlikleri ile örgütsel sosyalleşme düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Siirt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Siirt.
61. Yamamoto, Y., & Brinton, M. C. (2010). Cultural capital in east asian educational systems: the case of japan. Sociology of Education, 83(1), 67-83. doi:10.1177/0038040709356567
62. Yetim, A., & Göktaş, Z. (2004). Öğretmenin mesleki ve kişisel nitelikleri. Kastamonu Eğitim Dergisi, 541-550.
63. Yüner, B. (2018). Okul yönetişimi ile okul iklimi arasındaki ilişkinin öğretmen görüşlerine göre incelenmesi (Yayınlanmamış doktora tezi). Hacettepe Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.