Mülteci Öğrencilerin Türk Eğitim Sistemine Uyumunda Eğitimde Kalite Olgusunun İncelenmesi

Öz

Temel yorumlayıcı nitel araştırma olarak tasarlanan bu çalışmada Rize ilinde bulunan ilkokul, ortaokul ve lise düzeyindeki okullarda öğrenim gören mülteci öğrencilerin Türk eğitim sistemine uyumu ve bu sürecin eğitim kalitesine etkisi ile ilgili öğretmenlerin görüşlerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmaya uygun örnekleme yöntemine göre seçilen 17 öğretmen ve 4 okul yöneticisi katılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre öğretmenler mülteci öğrencilerin eğitim sürecinde karşılaştığı en büyük problemin dil eksikliği olduğunu belirtmiştir. Dil eksikliğinin akademik başarıyı olumsuz etkilemesinin yanında öğrencinin kendini sınıftan soyutladığını ve bu durumun sosyal uyum konusunda da sorunlara yol açtığı ifade edilmiştir. Dil problemi yaşamayan öğrencilerin ders katılımında öne çıktığını ve Türk öğrenciler ile iyi arkadaşlıklar kurduğunu söylemek mümkündür. Öğretmenler zaman zaman velilerle ilişkilerinde sorun yaşadıklarını ve bu sorunun temel sebebinin de yine dil eksikliğinden kaynaklandığını vurgulamışlardır. Öğretmenler, ailelerin dil öğrenmesinin öğrencilerin başarısını artıracağını belirterek ailelere yönelik dil eğitiminin sağlanması gerektiğini belirtmişlerdir.

Anahtar Kelimeler

• Mülteci öğrenciler
• entegrasyon
• göç ve eğitim
• eğitim politikaları
• eğitimde kalite

Quality in Education: Integration of Refugee Students into the Turkish Education System

Öz

This study was designed as basic interpretive qualitative study and aimed to uncover the opinions of teachers about the impact of the integration of refugee students in primary, secondary, and high school schools in Rize into the Turkish education system on the quality of education. 17 teachers and 4 school principals selected according to the convenience sampling method participated in the study. The findings revealed that the teachers consider the lack of language skills as the biggest problem that refugee students faced in the education. It was indicated that the lack of language skills negatively affected academic achievement, and the students isolated themselves from the classroom, which also caused problems in social cohesion. It is possible to say that students who did not have language problems stood out in class participation and established good friendships with Turkish students. Teachers emphasized having difficulty with parents and the main reason for this problem was shown as language deficiencies. The teachers stated that language-learning of families would increase the success of students and that language-learning courses could be provided for families.

Anahtar Kelimeler

• Refugee students
• integration
• immigration and education
• educational policies
• quality in education

Kaynakça

1. Ada, Ş., & Küçükali, R. (2016). Eğitim ekonomisi ve planlaması. In Ada Ş, & Küçükali R. (Eds.), Türk eğitim sistemi ve okul yönetimi (p. 303). Anı Yayıncılık.
2. Afşar, M. (2009). Türkiye’de eğitim yatırımları ve ekonomik büyüme ilişkisi. Anadolu Üniversitesi SBS Dergisi, 9(1), 85-98.
3. Akdeniz, Y. (2018). Türkiye’de yaşayan Suriyeli mülteci öğrencilerin uyum sorunları: Şanlıurfa ili örneği [Doctoral dissertation]. Sakarya Universitesi.
4. Akgün, E. (2020). Türk kültüründe aile ve çocuk. In Akgün, E., & Baş, T. (Ed.), Kültürler arası perspektiften aile ve çocuk (p. 1-20). Pegem Akademi.
5. Akıncı, B., Nergiz, A., & Gedik, E. (2015). Uyum süreci üzerine bir değerlendirme: Göç ve toplumsal kabul. Göç Araştırmaları Dergisi, 1(2), 58-83.
6. Akkaya, A. (2013). Suriyeli mültecilerin Türkçe algıları. EKEV Akademi Dergisi, 56, 179-190.
7. Avcı, F. (2019). Teachers’ opinions on the problems faced by refugee students in preschool education institutions. Language Teaching and Educational Research (LATER), 2(1), 57-80.
8. Balkul, H. İ., & Ersoy, H. (2018). Çeviri eğitiminde kalite. Journal of Language Education and Research, 4(3), 201-215.

9. Barkın, E. (2004). 1951 tarihli mülteciliğin önlenmesi sözleşmesi. Ankara Barosu Dergisi, (1), 331-360.
10. Barrett, A. M., Chawla-Duggan, R., Lowe, J., Nikel, J., & Ukpo, E. (2006). The concept of quality in education: A review of the ‘international’ literature on the concept of quality in education. EdQual Working Paper No. 3, UK, DIFD.
11. Başar, M., Akan, D., & Çiftçi, M. (2018). Mülteci öğrencilerin bulunduğu sınıflarda öğrenme sürecinde karşılaşılan sorunlar. Kastamonu Eğitim Dergisi, 26(5), 1571-1578. https://doi.org/10.24106/kefdergi.427432
12. Börü, N., & Boyacı, A. (2016). Göçmen öğrencilerin eğitim-öğretim ortamlarında karşılaştıkları sorunlar: Eskişehir ili örneği. Electronic Turkish Studies, 11(14), 123-158. http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.9818
13. Boylu, E., & Pınar, Ç. A. L. (2019). Suriyeli mülteci çocuklara yabancı dil olarak Türkçe öğretenlerin yaşadıkları durumlara ilişkin görüşleri. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 39(2), 895-936. https://doi.org/10.17152/gefad.421069
14. Çak, D., Bayrakdar, S., & Akiş, E. (2021). Türkiye'deki Suriyeli kadın ve çocukların sosyo-ekonomik açıdan entegrasyon sorunu: Durum tespiti ve çözüm önerileri. In M. Karakaş, & D. Çak, (Eds.). Göç ve etkileri (p. 91). Pegem Akademi.
15. Çalışkan, Ş., Karabacak, M., & Meçik, O. (2013). Türkiye’de eğitim-ekonomik büyüme ilişkisi: 1923-2011 (Kantitatif bir yaklaşım). Yönetim Bilimleri Dergisi, 11(21), 29-48.
16. Çetin, İ. (2016). Türkiye’de suriyeli sığınmacıların sosyal ve kültürel entegrasyonu. Sosyoloji Dergisi, (34), 197-222.
17. Cho, J. & Trent, A. (2006). Validity in qualitative research revisited. Qualitative Research, 6(3), 319-340. https://doi.org/10.1177/1468794106065006
18. Cohen, L., Manion, L., & Morrison, K. (2007). Research methods in education (6th Ed.). Routledge.
19. Delen, A., & Ercoşkun, M. H. (2019). Yabancı uyruklu öğrencilerin bulunduğu ilkokullarda istenmeyen öğrenci davranışlarının nitel açıdan incelenmesi. Milli Eğitim Dergisi, (48), 299-322.
20. Doğan, D. D. İ. (1999). Eğitimde kalite ve akreditasyon sorunu: eğitim fakülteleri üzerine bir deneme. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 20(20), 503-519 .
21. Doğrul, A. N. (2009). Ekonomik büyümede eğitim harcamalarının etkisi: panel veri analizi. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (25), 175-184.
22. Dolapcı, E., & Kavgacı, H. (2020). Öğretmenlerin çok kültürlü özyeterlik algısı ve okul iklimi ile mülteci öğrencilere yönelik tutumları arasındaki ilişkilerin incelenmesi. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 52(52), 687-706. http://dx.doi.org/10.15285/maruaebd.669692
23. Erdem, C. (2017). Sınıfında mülteci öğrenci bulunan sınıf öğretmenlerinin yaşadıkları öğretimsel sorunlar ve çözüme dair önerileri. Medeniyet Eğitim Araştırmaları Dergisi, 1(1), 26-42.
24. Ereş, F. (2015). Türkiye’de göçmen eğitimi sorunsalı ve göçmen eğitiminde farklılığın yönetimi. Çankırı Karatekin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 6(2), 17-30.
25. Ertuş, G. (2017). Suriyeli sığınmacı çocukların Türk eğitim kurumlarında karşılaştıkları sorunlar. [Master thesis]. İstanbul Aydın Üniversitesi.
26. Genç, S. Z. (2016). Eğitim sürecinde aile okul ve toplum. Pegem Akademi.
27. Gencer, T. E. (2017). Göç ve eğitim ilişkisi üzerine bir değerlendirme: Suriyeli çocukların eğitim gereksinimi ve okullaşma süreçlerinde karşılaştıkları güçlükler. Journal of International Social Research, 10(54), 838-851. http://dx.doi.org/10.17719/jisr.20175434652
28. Guba, E. G. (1981). Criteria for assessing the trustworthiness of naturalistic inquiries. Educational Communication and Technology Journal, 29(2), 75–91. https://doi.org/10.1007/BF02766777
29. Güllüce, E. S., & Uyanık, G. (2020). Anaokuluna devam eden Suriyeli çocukların sosyal becerilerinin psikometrik özelliklerine göre incelenmesi. Milli Eğitim Dergisi, 49(227), 315-344.
30. Güneş, A. (2014). Kişilik ve karakter gelişiminde çocukluk sırrı. Nesil Matbaacılık Yayıncılık.
31. Hanushek, E. A. (2005). The economics of school quality. German Economic Review, 6(3), 269–286.
32. Kağnıcı, D. Y. (2017). Suriyeli mülteci çocukların kültürel uyum sürecinde okul psikolojik danışmanlarına düşen rol ve sorumluluklar. İlköğretim Online, 16(4), 1768-1776. https://doi.org/10.17051/ilkonline.2017.342990
33. Karaağaç, F. C., & Güvenç, H. (2019). Resmi ilkokullara devam eden Suriyeli mülteci öğrencilerin eğitim sorunları. OPUS International Journal of Society Researches, 11(18), 530-568. https://doi.org/10.26466/opus.530733
34. Karaca, E. (2008). Eğitimde kalite arayışları ve eğitim fakültelerinin yeniden yapılandırılması. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (21), 61-80.
35. Karaçelik, S., & Ata, S. (2020). Kültüre duyarlı öğretmenlik ve aile danışmanlığı. In E. Akgün (Ed.) Türk kültüründe aile ve çocuk (pp. 157-176). Pegem Akademi
36. Kayadibi, F. (2001). Eğitim kalitesine etki eden faktörler ve kaliteli eğitimin üretime katkısı. Journal of Istanbul University Faculty of Theology, 3, 71–94.
37. Keskinkılıç Kara, S. B., & Şentürk Tüysüzer, B. (2017). Sığınmacı öğrencilerin eğitimi sürecinde yaşanan sorunlara ilişkin yönetici, öğretmen ve veli görüşleri. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 5(44), 236-250.
38. Koçoğlu, A., & Yelken, T. Y. (2018). Suriyeli öğrencilere Türkçe dil becerileri kazandırma sürecinde ilkokul Türkçe dersi öğretim programları ile ilgili öğretmen görüşleri. Eğitimde Nitel Araştırmalar Dergisi, 6(2), 131-160. https://doi.org/10.14689/issn.2148 - 2624.1.6c2s7m
39. Martzoukou, K., & Burnett, S. (2018). Exploring the everyday life information needs and the socio-cultural adaptation barriers of Syrian refugees in Scotland. Journal of Documentation, 74(5), 1104-1132. https://doi.org/10.1108/JD-10-2017-0142
40. Merriam, S. B. (2002). Introduction to qualitative research. In Merriam S. B. and associates (Eds.), Qualitative research in practice: Examples for discussion and analysis (pp. 3-17). Jossey-Bass.
41. Nar, B. (2008). Göçün eğitime ve eğitim yönetimine etkileri (Master thesis). Sakarya Üniversitesi.
42. Nayir, F. (2013). Eğitimde kalite geliştirme sürecinde okul değerlendirmenin rolü. Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 11(2), 119 – 134.
43. Nayir, F., & Kuru Çetin, S. (2019). Öğretmen adaylarının mültecilere yapılan eğitim yardımlarına ilişkin görüşleri, Uluslararası Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 7(12), 62-76. https://doi.org/10.46778/goputeb.510400
44. Osborne, J., Erduran, S., Simon, S., & Monk, M. (2001). Enhancing the quality of argument in school science. School Science Review, 82(301), 63–70.
45. Özdemir, F., & Öner-Özkan, B. (2016). Türkiye’de sosyal medya kullanıcılarının Suriyeli mültecilere ilişkin sosyal temsilleri. Nesne Psikolojisi Dergisi, 4(8), 227-245.
46. Özenç, E. G., & Saat, F. (2019). Sınıf öğretmenlerinin Suriyeli öğrencilerin eğitiminde karşılaştığı sorunlar. International Journal of Active Learning, 4(2), 60-74.
47. Özoruç, N., & Sığırtmaç, A. D. (2022). Okul öncesi öğretmenlerinin mülteci çocukların eğitim sürecinde karşılaştıkları sorunlara ilişkin görüşleri. Millî Eğitim Dergisi, 51(233), 237-258. https://doi.org/10.37669/milliegitim.779155
48. Palaz, T., Çepni, O., & Kılcan, B. (2019). Ortaokul öğrencilerinin mülteci öğrencilere yönelik düşüncelerinin ve tutumlarının belirlenmesi. Electronic Turkish Studies, 14(3), 1661-1684. http://dx.doi.org/10.29228/TurkishStudies.22631
49. Roxas, K. (2010). Who really wants “the tired, the poor, and the huddled masses” anyway?: Teachers’ use of cultural scripts with refugee students in public schools. Multicultural Perspectives, 12(2), 65-73.
50. Şahin, H. (2020). Göç olgusu, mülteci çocukların eğitimi ve Suriyeli mülteci çocukların Türk eğitim sistemine entegrasyon süreci. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, 9(1), 377-394.
51. Sarıer, Y. (2020). Türkiye’de mülteci öğrencilerin eğitimi üzerine bir meta-sentez çalışması: sorunlar ve çözüm önerileri. Eğitimde Yeni Yaklaşımlar Dergisi, 3(1), 80-111.
52. Şenel, A. (1982). İlkel topluluktan uygar topluma geçiş aşamasında ekonomik toplumsal düşünsel yapıların etkileşimi. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilimler Fakültesi Yayınları.
53. Terzi, R., Göçen, A., & Altun, B. (2019). Mülteci öğrencilere yönelik tutumların çeşitli değişkenlere göre incelenmesi: Revize edilmiş mülteci öğrencilere yönelik tutum ölçeği. Sakarya University Journal of Education, 9(3), 476-494.
54. Topgül, S. (2016). Sosyal dışlanma ve göç: Mülteci işçiler örneği. Sosyoloji Dergisi, 33(33), 269-289.
55. Tosun, A., Yorulmaz, A., Tekin, İ., & Yildiz, K. (2018). Mülteci öğrencilerin eğitim sorunları, eğitim ve din eğitiminden beklentileri: Eskişehir örneği. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19(1), 107-133. https://doi.org/10.17494/ogusbd.457087
56. Tunga Y., Engin G., & Cagiltay, K. (2020). A literature review on the issues encountered in educating Syrian children in Turkey. Inonu University Journal of the Faculty of Education, 21(1), 317–333. https://doi.org/10.17679/inuefd.535845
57. Üstün, A. & Alimcan, D. (2021). Suriyeli Çocukların Türk Eğitim Sistemine Entegrasyonunun Desteklenmesi Projesi’ne (Piktes) yönelik öğretmenlerin görüşleri. Journal of Social, Humanities and Administrative Sciences, 7(36), 165-179. http://dx.doi.org/10.31589/JOSHAS.520
58. Waters, T., & LeBlanc, K. (2005). Refugees and education: Mass public schooling without a nation-state. Comparative Education Review, 49(2), 129-147.
59. Yaylacı, F. G., Serpil, H., & Yaylacı, A. F. (2017). Paydaşların gözünden mülteci ve sığınmacılarda eğitim: Eskişehir örneği. Akdeniz Eğitim Araştırmaları Dergisi, 22, 101-117.
60. Yenen, E. T., & Ulucan, P. (2020). Uzman görüşleri doğrultusunda Türkiye’de yaşayan mülteci çocukların sorunlarına yönelik çözüm önerileri. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 10(1), 292-305. https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.632175
61. Yıldız, G., & Ardıç, K. (1999). Eğitimde toplam kalite yönetimi. Bilgi Dergisi, (1), 73-82.
62. Yılmaz, A. P., & Günel, E. (2022). Sosyal bilgilerde kültüre duyarlı eğitim uygulamaları: mülteci öğrencilerle etkileşim. Eğitim ve Bilim, 47(212), 121-159. http://dx.doi.org/10.15390/EB.2022.11338
63. Yurdakul, A., & Tok, T. N. (2018). Öğretmen gözüyle göçmen/mülteci öğrenci. Adnan Menderes Üniversitesi Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 9(2), 46-58.
64. Zavalsız, Y. S., & Gündağ, E. (2017). Yabancı Uyruklu öğrencilerin sosyo-kültürel entegrasyonu (Karabük Üniversitesi örneği). ITOBIAD: Journal of The Human & Social Science Researches, 6(5), 3168 – 3192.