Issues Related to the Teaching Profession in the Parliamentary Research Proposals Submitted to the Grand National Assembly of Türkiye

Öz

The aim of this study is to examine the parliamentary research proposals submitted to the Turkish Grand National Assembly (TGNA) regarding teachers between the years 2003 and 2025, and to determine how teachers’ issues are reflected in the parliamentary agenda. In the study, document analysis -a qualitative research method- was employed. The data set consists of 186 parliamentary proposals retrieved from the “Parliamentary Research Module” on the official TGNA website, using the keyword “teacher”. The obtained proposals have been categorized into six main themes: “Appointment and Employment Issues”, “Education Policies and General Problems of Teachers”, “Personal Rights and Working Conditions”, “Violence Against Teachers”, “The Status of Teachers Involved in Illegal Activities”, and “Teachers and Schools Affected by Earthquakes and Other Disasters”. The highest number of proposals related to teachers were submitted by CHP, followed by İYİ Party, and subsequently MHP and HDP. The analysis revealed that the majority of the parliamentary proposals focused on issues regarding appointment and employment problems, as well as demands related to personal rights. Furthermore, it was found that a significant portion of these proposals expired without reaching a legislative conclusion.

Anahtar Kelimeler

• Turkish Grand National Assembly
• parliamentary research proposals
• education policies
• teacher

TBMM’ye Sunulan Meclis Araştırması Önergelerinde Öğretmenlere İlişkin Konular

Öz

Bu çalışmanın amacı, Türkiye Büyük Millet Meclisine (TBMM) 2003-2025 yılları arasında öğretmenlerle ilgili sunulan Meclis araştırma önergelerinin incelenmesi ve öğretmenlerin sorunlarının Meclis gündemine nasıl yansıtıldığının belirlenmesidir. Araştırmada, nitel metodoloji geleneği içinde yer alan doküman incelemesi modeli kullanılmıştır. Araştırmanın veri seti, TBMM’nin resmi internet sitesi üzerinde bulunan Meclis Araştırmaları Modülü’nden “öğretmen” anahtar kelimesiyle erişilen toplam 186 adet önergeden oluşmaktadır. Ulaşılan önergelerden “Atama ve İstihdam Sorunları”, “Eğitim Politikaları ve Öğretmenlerin Genel Sorunları”, “Özlük Hakları ve Çalışma Koşulları”, “Öğretmenlere Yönelik Şiddet”, “Yasadışı Eylemleri Olan Öğretmenlerin Durumu” ve “Deprem ve Diğer Afetlerden Etkilenen Öğretmenler ve Okullar” şeklinde altı temaya ulaşılmıştır. Meclise öğretmenlerle ilgili en çok araştırma önergesi CHP, ikinci olarak İYİ Parti ve daha sonra MHP ile HDP tarafından verilmiştir. Analiz sonucunda, Meclis gündeminde ağırlıklı olarak öğretmenlerin atama ve istihdam sorunları ile özlük haklarına ilişkin taleplerin yer aldığı saptanmıştır. Ayrıca önergelerin önemli bir bölümünün yasama sürecinde sonuçlandırılamadan hükümsüz kaldığı tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• TBMM
• Meclis araştırma önergesi
• eğitim politikaları
• öğretmen

Kaynakça

1. Akyüz, Y. (2012). Türkiye’de öğretmenlerin toplumsal değişmedeki etkileri (1839-1950). Pegem Akademi.
2. Atmaca, T. ve Öntaş, T. (2014). Velilerin öğretmenlere uyguladığı şiddete yönelik nitel bir araştırma. Anadolu Eğitim Liderliği ve Öğretim Dergisi, 2(1), 47-62. Erişim: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/17498
3. Bowen, G. A. (2009) Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9, 27-40. http://dx.doi.org/10.3316/QRJ0902027
4. Bozaslan, B. M. ve Çokoğullar, E. (2015). Osmanlı’dan Cumhuriyet’e modern eğitimin inşası: devletin kurtarılmasından devletin kurulmasına. Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 17(3), 309-329. Erişim: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/287160
5. Büyük, B. Ç. ve Bayar, A. (2023). Öğretmenlere karşı yapılan zorbalıklara ilişkin öğretmen görüşleri. International Academic Social Resources Journal, 8(48), 2561-2569. Erişim: https://asrjournal.org/files/asrjournal/14b613d6-5304-4481-821f-163ece636207.pdf
6. Cenan, Ö. (2015). İsmet İnönü dönemi öğretmen yetiştirme politikaları (1938-1950) [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi, İzmir.
7. Çoban, A. (2018). Cumhuriyet dönemi hükümet programları ve öğretmenlik mesleği. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 17(67), 1278-1301. https://doi.org/10.17755/esosder.426481
8. Demirbaş, İ., Demir, F.B. ve Öteleş, Ü.U. (2023). Sosyal bilgiler öğretmeni adaylarının gelecek kaygılarının belirlenmesi. Gençlik Araştırmaları Dergisi, 11(30), 39-49. https://doi.org/10.52528/genclikarastirmalari.1271105

9. Duman, D. ve Uygun, S. (2024). Siyasi partilerin seçim beyannamelerinde eğitim politikalarının karşılaştırılması: 2023 genel seçimleri. Gazi Eğitim Bilimleri Dergisi, 10(3), 433-468. Erişim: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/3944110
10. EBSAM (2019). Eğitim çalışanlarının sorunları ve çözüm önerileri. Ankara: Eğitim Bir-Sen. Erişim: https://www.ebs.org.tr/storage/publication/PkCuPaUJsCjYPzvmyBE4IcKTa3Yiz7H5n9NE2WVq.pdf
11. Eraslan, T. V. ve Atik Kara, D. (2024). Okul terki eğilimi olan ve olmayan öğrencilerin okul terki hakkındaki görüşleri: bir durum çalışması. Edu 7: Yeditepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 14(16), 41-76. Erişim: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/4374640
12. Erdoğan, A. E. ve Yiğit, E. (2024). Neoliberal politikaların öğretmen emeğini dönüştürücü etkisi ve ücretli öğretmenlik. Mediterranean Journal of Humanities, 14, 283-302. Erişim: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/3881918
13. House of Commons Education Committee (2024). Teacher recruitment, training and retention. Erişim: https://publications.parliament.uk/pa/cm5804/cmselect/cmeduc/119/report.html
14. Gotsis, T. (2023). School education: An overview of challenges and reforms (Research Paper 2023-04). Parliamentary Research Service, Parliament of New South Wales. Erişim: https://apo.org.au/node/322607
15. İde, R. (2017). Osmanlı modernleşmesi açısından II. Abdülhamid dönemi eğitim politikaları. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Gelişim Üniversitesi, İstanbul.
16. Karakuş, M. ve Çankaya, İ.H. (2012). Öğretmenlerin maruz kaldıkları psikolojik şiddete ilişkin bir modelin sınanması. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 42, 225-237. Erişim: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/87279
17. Karaman, H.G. ve Erdoğan, Ç. (2016). Türkiye’deki eğitim sendikalarına yönelik bir inceleme: amaçlar, beklentiler ve sorunlar. Sakarya University Journal of Education, 6(2), 123-140. https://doi.org/10.19126/suje.62122
18. Karataş, K. (2020). Öğretmenlik mesleğine kuramsal bir bakış. Elektronik Eğitim Bilimleri Dergisi, 9(17), 39-56. Erişim: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1179676
19. Kasım, E. ve Yaylacı A.F. (2022). Okulda şiddetin medyada temsili. Sosyal Bilimler ve Değerler Eğitimi Dergisi, 3(1), 117-131. https://doi.org/10.29329/jsve.2022.511.7
20. Kavakçı, Ö., Yıldırım, O. ve Kuğu, N. (2010). Travma sonrası stres bozukluğu ve sınav kaygısı için EMDR: olgu sunumu. Klinik Psikiyatri, 13, 42-47. Erişim: https://jag.journalagent.com/kpd/pdfs/KPD_13_1_42_47.pdf
21. Keleş, O. ve Aslan, G. (2022). Neoliberal politikaların öğretmenlik mesleğine yansımalarına ilişkin öğretmen görüşlerinin incelenmesi. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 55(2), 509-540. Erişim: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/2304010
22. Keskin-Demirer, D. (2012). Eğitimde piyasalaşma ve öğretmen emeğinde dönüşüm. Çalışma ve Toplum, 1(32), 167-186. Erişim: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/2575937
23. Kılın, T. ve Kalaycı, İ. (2021). Türkiye’de iki darbe arası dönemde öğretmen ve öğrenci örgütlenmeleri (1960-1980). Kafdağı, 6(2), 165-179. Erişim: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/2126716
24. Köroğlu, V. (2006). Meclis araştırması. Çağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 3(2), 30-46. Erişim: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/695461
25. Özdemir, Z. (2021). Milli eğitim sisteminde esnek istihdam politikaları bağlamında sözleşmeli öğretmenlik. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Ankara Üniversitesi, Ankara.
26. Özer, M. (2023). Türkiye’de eğitim sisteminde son 20 yılda gerçekleştirilen dönüşümün son OECD raporuna dayalı bir değerlendirmesi. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, 13(2), 148-163. https://doi.org/10.5961/higheredusci.1315684
27. Özpolat, A. (2002). Sosyolojik açıdan öğretmenlik mesleği ve öğretmenlerin toplumdaki yeri [Yayımlanmamış doktora tezi]. İstanbul Üniversitesi, İstanbul.
28. Özyılmaz, G., Öz, K., Muslu, N.Ö., Küntay, E. ve Kafadar, U. (2024). Afet sonrası çocuk destek atölyeleri: deprem bölgelerinde sosyal ve duygusal iyileşme süreci. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 15(3), 3486-3501. https://doi.org/10.51460/baebd.1594079
29. Parliament of Australia (2025). Impact on teachers. Erişim: https://www.aph.gov.au/Parliamentary_Business/Committees/Senate/Education_and_Employment/DASC/Interim_Report/Chapter_2_-_Impact_on_teachers
30. Serin, A.H. ve Özen, H. (2024). Eğitim müfettişlerinin soruşturma sürecinde karşılaştığı zorluklar. Çağdaş Yönetim Bilimleri Dergisi, 11(2), 77-99. Erişim: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/3988863
31. Sönmez, S. (2006). Toplumsal değişme ve öğretmen. Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi, 13, 301-310. Erişim: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/31508
32. Süngü, H. (2012). Bazı OECD ülkelerindeki öğretmen maaşlarının karşılaştırmalı bir analizi. 21. Yüzyılda Eğitim ve Toplum, 1(2), 21-45. Erişim: https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/59586
33. Tangülü, Z. (2012). Demokrat Parti dönemi eğitim politikaları (1950-1960). Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 10(2), 389-410. Erişim: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/256490
34. TBMM (1973). İç tüzük, Md. 104 ve Md. 105. Erişim: https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/17.5.584.pdf
35. TBMM (2023). Türkiye Büyük Millet Meclisi plan ve bütçe komisyonu tutanak dergisi 14 Kasım 2023 Salı 18’inci toplantı, Dönem 8, yasama yılı 2. Erişim: https://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2025/02/14-Kasim-2023-Tarihli-Gorusme.pdf
36. TBMM (2025). https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergeleri
37. Turan-Güllaç, E. (2023). Eğitim fakülteleri lisans programlarının yeniden yapılandırılmasına ilişkin öğretim elemanlarının görüşlerinin değerlendirilmesi, Trakya Eğitim Dergisi, 13(1), 559-575. Erişim: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/2223061
38. Uçar, F. ve Kaya, F. (2020). Türkiye öğretmenler sendikası’nın eğitim ile ilgili faaliyetleri. Asya Studies-Academic Social Studies, 4(14), 87-95. https://doi.org/10.31455/asya.813027
39. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin yayıncılık.
40. Yıldırım, H. (2013). Türkiye’de öğretmen örgütlenmeleri [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi, İzmir.